Dlaczego warto być marksist(k)ą

---

Marksiści i marksistki postrzegają świat z punktu widzenia klasy pracowniczej

Każdy dzień przynosi nowe dowody na plugawość systemu kapitalistycznego. Nie powinno więc dziwić, że miliony ludzi na całym świecie identyfikują się z socjalizmem.

Jednak istnieje wiele różnych wyobrażeń tego, co to znaczy być socjalist(k)ą.

Osoby o poglądach socjalistycznych istniały zanim Karol Marks i Fryderyk Engels opracowali swoje teorie. Wierzyły, że kapitalizm jest w tak oczywisty sposób zły, iż można przekonać wszystkich, że socjalizm będzie po prostu sprawiedliwszy i lepszy.

Socjaliści i socjalistki mogą uważać, że nie potrzebują marksizmu, aby dowiedzieć się, że pracujący są wyzyskiwani, że szefowie są chciwi, a system rodzi nierówności. Mówią: wystarczy doświadczenie, by zobaczyć, co jest w społeczeństwie nie tak.

Jednak marksizm nie ogranicza się tylko do stwierdzenia, że pracujący są gnębieni. U podstaw marksizmu leży idea samowyzwolenia pracowniczego.

To, jak rozumiemy świat, kształtuje strategie, których używamy, by go zmienić. Marks i Engels wyszli poza moralne oburzenie okrucieństwami kapitalizmu i podjęli jego naukową analizę.

Ich metoda polegała na zaglądaniu pod powierzchnię zjawisk społecznych, by odkryć ukryte procesy napędzające system.

Ta metoda ma znaczenie. Klasa rządząca narzuca własny obraz świata i bardzo ograniczone możliwości jego zmiany. Trzeba przeciwstawić się temu własnym rozumieniem i strategiami radykalnej transformacji.

Marks i Engels nie skupiali się na wielkich ideach ani oficjalnej polityce, którymi tłumaczono społeczeństwo.

Patrzyli raczej na to, jak ludzie faktycznie wytwarzają środki do życia i kto kontroluje ten proces.

To materialistyczne pojmowanie historii pokazuje, że zmiana nie dokonuje się przez przekonywanie „elit” ani poprzez zastąpienie jednych rządzących innymi. Dokonuje się poprzez walkę klas.

Jak Marks i Engels napisali w Manifeście komunistycznym: „Historia wszelkiego dotychczasowego społeczeństwa jest historią walk klasowych.”

Napisali o walce klasowej, że „kończyła się ona zawsze albo rewolucyjnym przeobrażeniem całego społeczeństwa, albo wspólną zagładą walczących klas.”

Intelektualiści często twierdzą, że są bezstronni, jednak neutralność w społeczeństwie podzielonym na klasy jest niemożliwa. Poglądy na temat społeczeństwa są zawsze powiązane z interesami tej czy innej klasy.

Świat akademicki przedstawia rzeczywistość fragmentarycznie, przez co problemy wydają się od siebie oddzielone.

Natomiast marksiści i marksistki postrzegają system jako całość. Nie oznacza to odrzucania ważnych spostrzeżeń osób ze środowiska historycznego czy naukowego niebędących marksist(k)ami. Chodzi o włączenie tych spostrzeżeń do podejścia marksistowskiego.

Kluczowe znaczenie dla tego podejścia ma rozumienie kapitalizmu jako systemu pełnego sprzeczności. Powoduje on nieustanne poszerzanie sposobów produkcji towarów, ale jednocześnie generuje niszczące marnotrawstwo, kryzysy i załamania. Prowadzi także do wojen i ludobójstw.

Marksiści i marksistki starają się uchwycić zmiany zachodzące w społeczeństwie i opracować sposoby reagowania na nie.

Marksizm jest więc żywą tradycją. Rozwija się w odpowiedzi na nowe idee i wydarzenia oraz walki uciskanych – nie porzucając jednak centralnej roli samodzielnej aktywności klasy pracowniczej.

Marks pisał, że kapitalizm tworzy swoich własnych grabarzy.

Każda nowa fabryka, call center czy sieć dystrybucyjna wiąże się z rekrutacją pracowników i pracownic do współdzielonych przez nich warunków pracy.

Marksiści nie są neutralni. Patrzymy na świat z punktu widzenia globalnej klasy pracowniczej. Dlaczego jest to lepsze niż stronnicze poglądy klasy kapitalistycznej?

Jak pisał Marks w Manifeście komunistycznym: „Ruch proletariacki jest samodzielnym ruchem ogromnej większości w interesie ogromnej większości.”

Obalenie kapitalizmu leży nie tylko w interesie większości. Jest to jedyny sposób na zapewnienie bezpieczeństwa i wolności całej ludzkości poprzez ustanowienie społeczeństwa opartego na demokratycznej, zbiorowej własności i produkcji zaspokajającej potrzeby.

Judy Cox

Tags: Featured

Category: Gazeta - kwiecień 2026, Gazeta - kwiecień 2026 - cd.