{"id":9585,"date":"2023-09-01T23:32:00","date_gmt":"2023-09-01T21:32:00","guid":{"rendered":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9585"},"modified":"2023-09-05T19:05:08","modified_gmt":"2023-09-05T17:05:08","slug":"50-rocznica-krwawego-przewrotu-wojskowego-w-chile-kleska-wiary-w-konstytucyjnych-generalow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9585","title":{"rendered":"50. rocznica krwawego przewrotu wojskowego w Chile. Kl\u0119ska wiary w \u201ekonstytucyjnych\u201d genera\u0142\u00f3w"},"content":{"rendered":"\n
\"Minister
Minister obrony w rz\u0105dzie Allende Jos\u00e9 Toh\u00e1 ka\u017ce pracownikom wraca\u0107 do domu podczas pr\u00f3by puczu w czerwcu 1973 r. \u2013 po puczu by\u0142 torturowany i znaleziony powieszony w wi\u0119zieniu.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

50 lat temu, po zamachu stanu, zacz\u0105\u0142 si\u0119 w Chile neoliberalny eksperyment. Czczony on jest przez prawic\u0119, lecz, jak pisze Ken Olende, pracownicy mogli go pokona\u0107.<\/em><\/p>\n\n\n\n

50 lat temu, 11 wrze\u015bnia 1973 r., gwa\u0142townie zako\u0144czy\u0142 si\u0119 chilijski eksperyment z socjalizmem ustanowionym drog\u0105 parlamentarn\u0105. Wojsko obali\u0142o rz\u0105d Jedno\u015bci Ludowej (UP \u2013 Unidad Popular) Salvadora Allende i ustanowi\u0142o re\u017cim, kt\u00f3ry u\u015bmierci\u0142 30 tys. ludzi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ten wcze\u015bniejszy 11 wrze\u015bnia by\u0142 decyduj\u0105cym momentem dla lewicy lat 70-tych ubieg\u0142ego wieku. Zaraz po przewrocie prawicowcy na ca\u0142ym \u015bwiecie zacz\u0119li twierdzi\u0107, \u017ce by\u0142 on nieunikniony, gdy\u017c lewicowy rz\u0105d zrujnowa\u0142 gospodark\u0119 Chile.<\/p>\n\n\n\n

Lewica podzieli\u0142a si\u0119 na twierdz\u0105cych, \u017ce UP posun\u0119\u0142a si\u0119 za daleko, oraz na tych kt\u00f3rzy uwa\u017cali, \u017ce partia powinna p\u00f3j\u015b\u0107 dalej. Echo tych spor\u00f3w pobrzmiewa dzi\u015b w s\u0142owach ludzi, twierdz\u0105cych, \u017ce gwa\u0142towne ataki na Arabsk\u0105 Wiosn\u0119 s\u0105 dowodem na to, i\u017c ludzie na Bliskim Wschodzie nie radz\u0105 sobie z demokracj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Allende zosta\u0142 wybrany prezydentem we wrze\u015bniu 1970 r., otrzymuj\u0105c 36% g\u0142os\u00f3w. UP dosz\u0142a do w\u0142adzy, obiecuj\u0105c radykalnie lewicowe reformy, gdy\u017c prawica by\u0142a podzielona. Gospodarka by\u0142a pogr\u0105\u017cona w stagnacji, realne p\u0142ace spada\u0142y i \u017cadna z innych g\u0142\u00f3wnych partii nie mia\u0142a nic nowego do zaoferowania.<\/p>\n\n\n\n

Reformizm<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Chile liczy\u0142o wtedy 10 milion\u00f3w mieszka\u0144c\u00f3w, z czego 3 miliony mieszka\u0142y wok\u00f3\u0142 stolicy, Santiago. Utworzona przez JL koalicja obejmowa\u0142a Parti\u0119 Komunistyczn\u0105 (PK) i Parti\u0119 Socjalistyczn\u0105. Allende by\u0142 reformist\u0105, wierz\u0105cym w keynesowskie zasady ekonomii. By\u0142 on zdecydowany na zmiany w spo\u0142ecze\u0144stwie, wprowadzane w ca\u0142kowitej zgodzie z zasadami ustanowionymi przez jego przyw\u00f3dc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Jednym z jego pierwszych krok\u00f3w by\u0142o zagwarantowanie, \u017ce nie b\u0119dzie ingerowa\u0142 w sprawy Ko\u015bcio\u0142a, w system edukacji, w media czy te\u017c w wojsko. Mario Nain, kt\u00f3ry wtedy by\u0142 chilijskim socjalist\u0105, wspomina \u017ce \u201eAllende by\u0142 niezwykle szczerym politykiem. Naprawd\u0119 wierzy\u0142, \u017ce spo\u0142ecze\u0144stwo mo\u017ce zosta\u0107 zreformowane \u015brodkami parlamentarnymi\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Pierwsze reformy wprowadzone przez Allende dotyczy\u0142y podwy\u017cki p\u0142ac, reformy rolnej i cz\u0119\u015bciowej nacjonalizacji gospodarki. W\u015br\u00f3d upa\u0144stwowionych przedsi\u0119biorstw by\u0142y kopalnie miedzi, przynosz\u0105ce Chile wi\u0119kszo\u015b\u0107 wp\u0142yw\u00f3w z eksportu. Monica Lucero wspomina entuzjazm tamtych dni: \u201eZacz\u0119\u0142o si\u0119 od najbardziej podstawowych rzeczy \u2013 sprz\u0105tania ubogich dzielnic, naprawiania dr\u00f3g. Lokalni mieszka\u0144cy sami si\u0119 organizowali\u201d.<\/p>\n\n\n\n

USA i klasa rz\u0105dz\u0105ca<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Polityka prowadzona przez Allende by\u0142a zbyt radykalna zar\u00f3wno dla chilijskiej klasy panuj\u0105cej, jak i przyw\u00f3dc\u00f3w USA. Doradca prezydenta USA ds. bezpiecze\u0144stwa narodowego Henry Kissinger wypowiedzia\u0142 wtedy nies\u0142awne zdanie: \u201eNie rozumiem, dlaczego mamy pozwoli\u0107 krajowi i\u015b\u0107 w kierunku marksizmu tylko dlatego, \u017ce jego spo\u0142ecze\u0144stwo jest nieodpowiedzialne\u201d. Dokumenty ujawnione wiele lat p\u00f3\u017aniej pokaza\u0142y, \u017ce centrala CIA depeszowa\u0142a do swojej stacji w Santiago: \u201eNasz\u0105 niezmienn\u0105 i zdecydowan\u0105 polityk\u0105 jest to, by Allende zosta\u0142 obalony przez zamach stanu\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Jednak przewr\u00f3t w Chile nie by\u0142 jedynie dzie\u0142em USA. Kraj mia\u0142 sw\u0105 w\u0142asn\u0105 klas\u0119 rz\u0105dz\u0105c\u0105, zdecydowan\u0105 broni\u0107 swoich interes\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Przejmowanie ziemi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Umiarkowane reformy wprowadzane przez koalicj\u0119 UP da\u0142y ubogim ogromn\u0105 nadziej\u0119. Ch\u0142opi przejmowali ziemi\u0119 wielkoobszarowych gospodarstw. W miastach ubodzy zajmowali dzia\u0142ki, by budowa\u0107 na nich domy. To w\u0142a\u015bnie tak naprawd\u0119 przerazi\u0142o bogaczy. Kandydat Chrze\u015bcija\u0144skich Demokrat\u00f3w Radomiro Tomic, kt\u00f3rego Allende pokona\u0142 w 1970 r., skar\u017cy\u0142 si\u0119: \u201eNielegalne okupacje nie s\u0105 tylko dzie\u0142em skrajnej lewicy; to r\u00f3wnie\u017c spontaniczna akcja r\u00f3\u017cnych grup ch\u0142opskich, pracowniczych i g\u00f3rniczych\u201d. Tego typu mobilizacje by\u0142y bardzo popularne. W lokalnych wyborach w po\u0142owie 1971 r. udzia\u0142 g\u0142os\u00f3w na UP wzr\u00f3s\u0142 o 14% \u2013 to by\u0142 szczyt popularno\u015bci koalicji.<\/p>\n\n\n\n

Sabotowanie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Od tej pory ugrupowania prawicowe rozpocz\u0119\u0142y sabotowanie gospodarki, kt\u00f3ra zacz\u0119\u0142a odczuwa\u0107 problemy. Rz\u0105d tymczasem wyst\u0105pi\u0142 przeciw pracownikom, cho\u0107 to oni zrobili najwi\u0119cej, by wprowadzi\u0107 w \u017cycie rz\u0105dowe obietnice i bronili jego programu. Pod koniec 1971 r. prawica przyst\u0105pi\u0142a do ataku, pr\u00f3buj\u0105c podkopa\u0107 popularno\u015b\u0107 rz\u0105du. Panie domu z klasy \u015bredniej demonstrowa\u0142y na ulicach przeciw brakom w zaopatrzeniu z pustymi garnkami w r\u0119ku, kt\u00f3re nierzadko nosi\u0142y za nich ich s\u0142u\u017c\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n

Odpowiedzi\u0105 UP by\u0142y pr\u00f3by demobilizacji ruchu ubogich, by udobrucha\u0107 bogaczy. W maju 1972 r. komunistyczny burmistrz przemys\u0142owego miasta Concepcion zakaza\u0142 prawicowej demonstracji i lewicowej kontrdemonstracji. U\u017cy\u0142 jednak policyjnych oddzia\u0142\u00f3w do rozp\u0119dzenia lewicowego zgromadzenia, zabijaj\u0105c jednego z jego uczestnik\u00f3w. Robotnicy utworzyli \u201ecordones\u201d \u2013 grupy \u0142\u0105cz\u0105ce pracownik\u00f3w z r\u00f3\u017cnych zak\u0142ad\u00f3w pracy, organizuj\u0105ce ludzi przeciwko lokautom w\u0142a\u015bcicieli i utrzymaniu produkcji.<\/p>\n\n\n\n

W pa\u017adzierniku 1972 r. szefowie firm transportowych og\u0142osili lokaut, pr\u00f3buj\u0105c sparali\u017cowa\u0107 ca\u0142\u0105 gospodark\u0119. Transport publiczny przesta\u0142 dzia\u0142a\u0107, usta\u0142o zaopatrzenie. Jednak pracownicy prze\u0142amali lokaut, przejmuj\u0105c kontrol\u0119 nad dystrybucj\u0105 towar\u00f3w i utrzymuj\u0105c dzia\u0142anie sklep\u00f3w. Zorganizowali si\u0119 pracownicy wszystkich 113 sklep\u00f3w z butami Bata w Chile. Jak wyja\u015bnia\u0142 jeden z pracownik\u00f3w: \u201eUtworzyli\u015bmy komitety samoobrony by odpiera\u0107 ataki, z jakimi spotykali\u015bmy si\u0119 kilkakrotnie \u2013 szczeg\u00f3lnie w dzielnicach zamieszkanych przez klas\u0119 wy\u017csz\u0105 i \u015bredni\u0105\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Robotnik z fabryki cementu m\u00f3wi\u0142: \u201eJeste\u015bmy faszystom winni podzi\u0119kowania za to, \u017ce pokazali nam, i\u017c nie mo\u017cna zrobi\u0107 rewolucji, graj\u0105c w kulki\u201d. W odpowiedzi na ataki Allende wprowadzi\u0142 do rz\u0105du kilku czynnych oficer\u00f3w wojska, pr\u00f3buj\u0105c w ten spos\u00f3b pokaza\u0107, \u017ce stoi na czele godnego zaufania, kapitalistycznego rz\u0105du. Jednocze\u015bnie UP mobilizowa\u0142a si\u0142y prze- ciwko samoorganizacji pracownik\u00f3w \u2013 czyli przeciwko jedynej rzeczy, kt\u00f3ra mog\u0142a j\u0105 obroni\u0107 przed zamachem.<\/p>\n\n\n\n

G\u00f3rnicy z kopalni miedzi podj\u0119li strajk, gdy zap\u0142acono im mniej ni\u017c obiecano, i to w czasie szalej\u0105cej inflacji. Ci g\u00f3rnicy byli w samym centrum zmaga\u0144 o prawa obywatelskie w Chile. Jednak rz\u0105d o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce to oni s\u0105 odpowiedzialni za to, \u017ce gorzej zorganizowani pracownicy nie otrzymali nale\u017cnych podwy\u017cek. Tak wtedy, jak i teraz by\u0142a to pr\u00f3ba podzielenia pracownik\u00f3w, a chilijska lewica popiera\u0142a t\u0119 polityk\u0119.<\/p>\n\n\n\n

W czerwcu 1973 r. pr\u00f3bowano obali\u0107 rz\u0105d, co jednak zako\u0144czy\u0142o si\u0119 niepowodzeniem. Mimo to walka z pracownikami trwa\u0142a w najlepsze. W tej sytuacji sekretarz generalny Partii Komunistycznej o\u015bwiadczy\u0142 8 lipca: \u201eW dalszym ci\u0105gu udzielamy pe\u0142nego poparcia dla ca\u0142kowicie profesjonalnego charakteru instytucji wojskowych. Ich wrog\u00f3w nie ma w\u015br\u00f3d ludu, ale s\u0105 w obozie reakcji\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Brutalny przewr\u00f3t<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"11.09.1973.
11.09.1973. Santiago, Chile.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Wtorek 11 wrze\u015bnia 1973 zacz\u0105\u0142 si\u0119 od bombardowania pa\u0142acu prezydenckiego przez wojskowe odrzutowce. Mario Nain wspomina\u0142: \u201eTo by\u0142a wojna totalna \u2013 konwencjonalna, dobrze wyposa\u017cona, wyrafinowana armia przeciwko ca\u0142kowicie bezbronnej ludno\u015bci\u201d. Allende zgin\u0105\u0142 w ataku na pa\u0142ac. Wojsko zaj\u0119\u0142o stadion pi\u0142karski, kt\u00f3ry zamieniono na ob\u00f3z dla 12 tys. zatrzymanych dzia\u0142aczy lewicy. W czasie terroru, kt\u00f3ry potem si\u0119 zacz\u0105\u0142, wojsko zabi\u0142o do 30 tys. ludzi. Wielokrotnie wi\u0119cej by\u0142o torturowanych lub zosta\u0142o zmuszonych do emigracji.<\/p>\n\n\n\n

Na czele przewrotu stan\u0105\u0142 genera\u0142 Pinochet, kt\u00f3ry nast\u0119pnie sprawowa\u0142 w\u0142adz\u0119 przez 17 lat. Politycy w rodzaju Margaret Thatcher udzielali mu pe\u0142nego poparcia. Nadzieje robotnik\u00f3w i ch\u0142op\u00f3w na ca\u0142e pokolenie zosta\u0142y utopione we krwi. Jednak mimo brutalno\u015bci re\u017cimu Pinocheta ich ruch si\u0119 odrodzi\u0142. Polityczne wnioski o tym, jak rzuci\u0107 wyzwanie pot\u0119\u017cnej, uzbrojonej instytucji pa\u0144stwa, s\u0105 aktualne nie tylko w Ameryce Po\u0142udniowej, lecz tak\u017ce w innych krajach.<\/p>\n\n\n\n

T\u0142umaczy\u0142 Jacek Szyma\u0144ski<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

50 lat temu, po zamachu stanu, zacz\u0105\u0142 si\u0119 w Chile neoliberalny eksperyment. Czczony on jest przez prawic\u0119, lecz, jak pisze Ken Olende, pracownicy mogli go pokona\u0107. 50 lat temu, 11 wrze\u015bnia 1973 r., gwa\u0142townie zako\u0144czy\u0142 si\u0119 chilijski eksperyment z socjalizmem ustanowionym drog\u0105 parlamentarn\u0105. Wojsko obali\u0142o rz\u0105d Jedno\u015bci Ludowej (UP \u2013 Unidad Popular) Salvadora Allende i […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9586,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[270,272],"tags":[97],"class_list":["post-9585","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazeta-wrzesien-2023","category-gazeta-wrzesien-2023-2cd","tag-featured"],"yoast_head":"\n50. rocznica krwawego przewrotu wojskowego w Chile. Kl\u0119ska wiary w \u201ekonstytucyjnych\u201d genera\u0142\u00f3w - Pracownicza Demokracja<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9585\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"50. rocznica krwawego przewrotu wojskowego w Chile. Kl\u0119ska wiary w \u201ekonstytucyjnych\u201d genera\u0142\u00f3w - Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"50 lat temu, po zamachu stanu, zacz\u0105\u0142 si\u0119 w Chile neoliberalny eksperyment. Czczony on jest przez prawic\u0119, lecz, jak pisze Ken Olende, pracownicy mogli go pokona\u0107. 50 lat temu, 11 wrze\u015bnia 1973 r., gwa\u0142townie zako\u0144czy\u0142 si\u0119 chilijski eksperyment z socjalizmem ustanowionym drog\u0105 parlamentarn\u0105. Wojsko obali\u0142o rz\u0105d Jedno\u015bci Ludowej (UP \u2013 Unidad Popular) Salvadora Allende i […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9585\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-09-01T21:32:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-09-05T17:05:08+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/chile.06.1973.jose_.toha_.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"600\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"355\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\".\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\".\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"6 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9585#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9585\"},\"author\":{\"name\":\".\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"headline\":\"50. rocznica krwawego przewrotu wojskowego w Chile. Kl\u0119ska wiary w \u201ekonstytucyjnych\u201d genera\u0142\u00f3w\",\"datePublished\":\"2023-09-01T21:32:00+00:00\",\"dateModified\":\"2023-09-05T17:05:08+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9585\"},\"wordCount\":1307,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9585#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/chile.06.1973.jose_.toha_.jpg\",\"keywords\":[\"Featured\"],\"articleSection\":[\"Gazeta - wrzesie\u0144 2023\",\"Gazeta - wrzesie\u0144 2023 - 2cd.\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9585\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9585\",\"name\":\"50. rocznica krwawego przewrotu wojskowego w Chile. Kl\u0119ska wiary w \u201ekonstytucyjnych\u201d genera\u0142\u00f3w - Pracownicza Demokracja\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9585#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9585#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/chile.06.1973.jose_.toha_.jpg\",\"datePublished\":\"2023-09-01T21:32:00+00:00\",\"dateModified\":\"2023-09-05T17:05:08+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9585#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9585\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9585#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/chile.06.1973.jose_.toha_.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/chile.06.1973.jose_.toha_.jpg\",\"width\":600,\"height\":355},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9585#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"50. rocznica krwawego przewrotu wojskowego w Chile. Kl\u0119ska wiary w \u201ekonstytucyjnych\u201d genera\u0142\u00f3w\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\",\"name\":\"Pracownicza Demokracja\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\",\"name\":\".\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"50. rocznica krwawego przewrotu wojskowego w Chile. Kl\u0119ska wiary w \u201ekonstytucyjnych\u201d genera\u0142\u00f3w - Pracownicza Demokracja","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9585","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"50. rocznica krwawego przewrotu wojskowego w Chile. Kl\u0119ska wiary w \u201ekonstytucyjnych\u201d genera\u0142\u00f3w - Pracownicza Demokracja","og_description":"50 lat temu, po zamachu stanu, zacz\u0105\u0142 si\u0119 w Chile neoliberalny eksperyment. Czczony on jest przez prawic\u0119, lecz, jak pisze Ken Olende, pracownicy mogli go pokona\u0107. 50 lat temu, 11 wrze\u015bnia 1973 r., gwa\u0142townie zako\u0144czy\u0142 si\u0119 chilijski eksperyment z socjalizmem ustanowionym drog\u0105 parlamentarn\u0105. Wojsko obali\u0142o rz\u0105d Jedno\u015bci Ludowej (UP \u2013 Unidad Popular) Salvadora Allende i […]","og_url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9585","og_site_name":"Pracownicza Demokracja","article_published_time":"2023-09-01T21:32:00+00:00","article_modified_time":"2023-09-05T17:05:08+00:00","og_image":[{"width":600,"height":355,"url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/chile.06.1973.jose_.toha_.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":".","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":".","Szacowany czas czytania":"6 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9585#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9585"},"author":{"name":".","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"headline":"50. rocznica krwawego przewrotu wojskowego w Chile. Kl\u0119ska wiary w \u201ekonstytucyjnych\u201d genera\u0142\u00f3w","datePublished":"2023-09-01T21:32:00+00:00","dateModified":"2023-09-05T17:05:08+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9585"},"wordCount":1307,"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9585#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/chile.06.1973.jose_.toha_.jpg","keywords":["Featured"],"articleSection":["Gazeta - wrzesie\u0144 2023","Gazeta - wrzesie\u0144 2023 - 2cd."],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9585","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9585","name":"50. rocznica krwawego przewrotu wojskowego w Chile. Kl\u0119ska wiary w \u201ekonstytucyjnych\u201d genera\u0142\u00f3w - Pracownicza Demokracja","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9585#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9585#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/chile.06.1973.jose_.toha_.jpg","datePublished":"2023-09-01T21:32:00+00:00","dateModified":"2023-09-05T17:05:08+00:00","author":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9585#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9585"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9585#primaryimage","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/chile.06.1973.jose_.toha_.jpg","contentUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/chile.06.1973.jose_.toha_.jpg","width":600,"height":355},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9585#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"50. rocznica krwawego przewrotu wojskowego w Chile. Kl\u0119ska wiary w \u201ekonstytucyjnych\u201d genera\u0142\u00f3w"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/","name":"Pracownicza Demokracja","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8","name":".","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9585","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9585"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9585\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9588,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9585\/revisions\/9588"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/9586"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9585"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9585"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9585"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}