{"id":9507,"date":"2023-07-01T23:30:00","date_gmt":"2023-07-01T21:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9507"},"modified":"2023-07-19T23:10:17","modified_gmt":"2023-07-19T21:10:17","slug":"w-jaki-sposob-globalne-poludnie-napedzalo-rewolucje-naukowa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9507","title":{"rendered":"W jaki spos\u00f3b Globalne Po\u0142udnie nap\u0119dza\u0142o rewolucj\u0119 naukow\u0105"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Horyzonty \u2013 globalna historia nauki<\/em> (Horizons – A Global History of Science) to mocna odpowied\u017a na pogl\u0105d, \u017ce post\u0119p naukowy by\u0142 zas\u0142ug\u0105 wybitnych jednostek pochodz\u0105cych jedynie z Europy \u2013 pisze Martin Empson<\/strong><\/p>\n\n\n\n

G\u0142\u00f3wnonurtowy pogl\u0105d na nauk\u0119 m\u00f3wi, \u017ce post\u0119p naukowy jest wynikiem utalentowanych jednostek. To w\u0142a\u015bnie ci naukowcy \u2013 zazwyczaj biali europejscy m\u0119\u017cczy\u017ani \u2013 maj\u0105 by\u0107 odpowiedzialni za odkrycia, kt\u00f3re pozwoli\u0142y nam wyj\u015b\u0107 z \u201eciemnych wiek\u00f3w\u201d i ostatecznie uwolni\u0107 \u015bwiat od ignorancji. Ten pogl\u0105d jest czyst\u0105 fantazj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

W swojej wspania\u0142ej nowej ksi\u0105\u017cce historycznej, Horyzonty<\/em>, James Poskett argumentuje co\u015b zupe\u0142nie innego od tego g\u0142\u00f3wno- nurtowego pogl\u0105du. Post\u0119p naukowy nie nast\u0105pi\u0142 i nie nast\u0119puje tylko dlatego, \u017ce jaki\u015b inteligentny cz\u0142owiek dozna\u0142 ol\u015bnienia w laboratorium.<\/p>\n\n\n\n

Zamiast tego Poskett twierdzi, \u017ce post\u0119p naukowy by\u0142 konsekwencj\u0105 globalnej \u201ewymiany kulturowej\u201d. W procesie tym idee europejskich naukowc\u00f3w by\u0142y kszta\u0142towane i kwestionowane przez odkrycia nap\u0142ywaj\u0105ce z ca\u0142ego \u015bwiata. Pochodzi\u0142y one z wiedzy i do\u015bwiadcze\u0144 \u2013 a tak\u017ce krwi, potu i \u0142ez \u2013 ludzi z ca\u0142ego Globalnego Po\u0142udnia w regionach, kt\u00f3re sta\u0142y si\u0119 europejskimi koloniami.<\/p>\n\n\n\n

Rdzenni mieszka\u0144cy, afryka\u0144scy niewolnicy, robotnicy przymusowi, pisarze, naukowcy i odkrywcy przyczynili si\u0119 do powstania wiedzy, kt\u00f3ra zmieni\u0142a spos\u00f3b, w jaki Europejczycy rozumieli wszech\u015bwiat. Ich wk\u0142ad w rewolucj\u0119 naukow\u0105 w XVI i XVII wieku jest zapomniany, ignorowany i rzadko cytowany przez europejskich naukowc\u00f3w, kt\u00f3rym dzi\u015b przypisuje si\u0119 tak wiele odkry\u0107. Aby zrozumie\u0107 rozw\u00f3j nauki, nie mo\u017cemy patrze\u0107 na prac\u0119 poszczeg\u00f3lnych teoretyk\u00f3w w oderwaniu od globalnego obrazu. Musimy spojrze\u0107 na \u201estatki i karawany, kt\u00f3re po\u0142\u0105czy\u0142y \u015bwiat wczesnonowo\u017cytny\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Wspomniana \u201ewymiana kulturowa\u201d nie by\u0142a jednak w \u017caden spos\u00f3b pokojowa. By\u0142a brutalna, represyjna i oparta na wyzysku. Poskett pokazuje, \u017ce historia Izaaka Newtona, najs\u0142ynniejszego brytyjskiego naukowca, jest tego doskona\u0142ym przyk\u0142adem.<\/p>\n\n\n\n

Newton jest znany ze swoich prze\u0142omowych odkry\u0107 naukowych, kt\u00f3re do dzi\u015b stanowi\u0105 podstaw\u0119 wsp\u00f3\u0142czesnej fizyki i matematyki. Pokolenia student\u00f3w uczy\u0142y si\u0119 zasad dynamiki Newtona. Ale \u017cadnemu z nich nie powiedziano, jak kupi\u0142 warte 20 000 funt\u00f3w udzia\u0142y w Kompanii M\u00f3rz Po\u0142udniowych, firmie, kt\u00f3ra osi\u0105gn\u0119\u0142a ogromne zyski z handlu niewolnikami. 20 000 funt\u00f3w Newtona (warte dzi\u015b oko\u0142o 2 milion\u00f3w funt\u00f3w) w Kompanii by\u0142o tylko jedn\u0105 z jego inwestycji.<\/p>\n\n\n\n

Inne korporacje, w tym w Brytyjska Kompania Wschodnioindyjska, r\u00f3wnie\u017c odzwierciedla\u0142y rosn\u0105ce ambicje kolonialne Wielkiej Brytanii. Jak zauwa\u017ca Poskett, era naukowego o\u015bwiecenia uosabiana przez prace Newtona by\u0142a r\u00f3wnie\u017c \u201eepok\u0105 imperium\u201d. Newton by\u0142 jego cz\u0119\u015bci\u0105, a jego odkrycia w du\u017cej mierze opiera\u0142y si\u0119 na handlu niewolnikami.<\/p>\n\n\n\n

Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce Newton odkry\u0142 swoj\u0105 teori\u0119 grawitacji obserwuj\u0105c spadaj\u0105ce jab\u0142ko, ale ten mit skrywa szokuj\u0105c\u0105 prawd\u0119. Newton faktycznie przyznaje, \u017ce kluczowe dowody eksperymentalne dla jego odkrycia pochodzi\u0142y z obserwacji francuskiego astronoma Jeana Richera. W serii eksperyment\u00f3w pod koniec XVI wieku Richer zauwa\u017cy\u0142, jak okres wahad\u0142a zmienia\u0142 si\u0119 w r\u00f3\u017cnych miejscach na powierzchni Ziemi. A raczej w r\u00f3\u017cnych miejscach na powierzchni oceanu, poniewa\u017c Richer dokona\u0142 wielu swoich obserwacji podr\u00f3\u017cuj\u0105c tam i z powrotem na statkach u\u017cywanych do transportu niewolnik\u00f3w. Newton opiera\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na pomiarach p\u0142yw\u00f3w dokonanych przez oficer\u00f3w Kompanii Wschodnioindyjskiej i \u201eobserwacjach komet dokonanych przez w\u0142a\u015bcicieli niewolnik\u00f3w w Maryland\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Przyk\u0142ad ten podkre\u015bla g\u0142\u00f3wn\u0105 tez\u0119 ksi\u0105\u017cki Posketta. Post\u0119p naukowy mia\u0142 miejsce w \u015bwiecie ukszta\u0142towanym przez ekspansj\u0119 kolonialn\u0105 i rozw\u00f3j zachodnich interes\u00f3w handlowych. Rozw\u00f3j kapitalizmu przekszta\u0142ci\u0142 \u015bwiat, przyci\u0105gaj\u0105c ludzi i zasoby, a tak\u017ce nowe \u017ar\u00f3d\u0142a wiedzy, kt\u00f3re pomog\u0142y w dalszym rozwoju europejskiego bogactwa i pot\u0119gi.<\/p>\n\n\n\n

Przybycie Europejczyk\u00f3w do \u201eNowego \u015awiata\u201d by\u0142o jednym z kluczowych moment\u00f3w w globalnej historii, kt\u00f3ry wed\u0142ug Posketta ukszta\u0142towa\u0142 rewolucj\u0119 naukow\u0105. Do\u015bwiadczenie osadnik\u00f3w, handlarzy, kolonist\u00f3w i \u017co\u0142nierzy w obu Amerykach oznacza\u0142o zerwanie z obowi\u0105zuj\u0105cymi w\u00f3wczas prawdami naukowymi.<\/p>\n\n\n\n

A\u017c do tego momentu wi\u0119kszo\u015b\u0107 nauk \u2013 od astronomii po medycyn\u0119 \u2013 opiera\u0142a si\u0119 na staro\u017cytnych greckich tekstach. Jednak prace Arystotelesa i innych my\u015blicieli nie mia\u0142y nic do powiedzenia na temat flory, fauny i geografii obu Ameryk. Prosty fakt, \u017ce istnia\u0142y rzeczy, o kt\u00f3rych nie wspomniano w greckich tekstach, wprowadzi\u0142 zam\u0119t w Europie. Z tego zamieszania rozwin\u0119\u0142y si\u0119 w\u0142a\u015bnie nowe metody naukowe.<\/p>\n\n\n\n

Opieraj\u0105c si\u0119 na wiedzy naukowej i spostrze\u017ceniach z ca\u0142ego \u015bwiata, europejska nauka jednocze\u015bnie bagatelizowa\u0142a ten wk\u0142ad. Poskett wskazuje na niezwyk\u0142\u0105 wiedz\u0119 naukow\u0105, kt\u00f3r\u0105 posiadamy od naukowc\u00f3w islamskich \u2013 odpowiedzialnych za odkrycia w dziedzinie matematyki, astronomii i chemii. Historycy nauki zazwyczaj opisuj\u0105 je jako pochodz\u0105ce ze \u201ez\u0142otego wieku islamu\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Jednak termin ten \u201eopiera si\u0119 na fa\u0142szywym przekonaniu, \u017ce nauka islamska \u2013 wraz z cywilizacj\u0105 islamsk\u0105 w og\u00f3le \u2013 wesz\u0142a w okres upadku zaraz po okresie \u015bredniowiecza\u201d. Pozwoli\u0142o to europejskim historykom oddzieli\u0107 \u201e\u015bwiat muzu\u0142ma\u0144ski od historii rewolucji naukowej\u201d i przedstawi\u0107 Bliski Wsch\u00f3d jako zacofany. Pomog\u0142o to usprawiedliwi\u0107 zachodni\u0105 ekspansj\u0119 w tym regionie.<\/p>\n\n\n\n

Nie da si\u0119 wi\u0119c oddzieli\u0107 O\u015bwiecenia od kolonializmu. Bez imperium Newton nie m\u00f3g\u0142by rozwin\u0105\u0107 swoich spostrze\u017ce\u0144 na temat grawitacji i ruchu. Szwedzki botanik Karol Linneusz r\u00f3wnie\u017c nie by\u0142by w stanie opracowa\u0107 swojego systemu biologicznej klasyfikacji ro\u015blin i zwierz\u0105t. Polega\u0142 on na pr\u00f3bkach wysy\u0142anych z powrotem do Europy przez nowe mocarstwa handlowe.<\/p>\n\n\n\n

Proces, kt\u00f3ry rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 w XVI i XVII wieku, przyspieszy\u0142 wraz z er\u0105 nowo\u017cytn\u0105. Poskett pokazuje, \u017ce naukowcy z kraj\u00f3w takich, jak Indie, Japonia, Rosja i Chiny cz\u0119sto dokonywali kluczowych prze\u0142om\u00f3w naukowych. Jednak praca tych m\u0119\u017cczyzn i kobiet zosta\u0142a zignorowana lub zaniedbana. Cz\u0119sto zachodni naukowcy, kt\u00f3rzy polegali na tej pracy, podobnie jak ich poprzednicy wieki wcze\u015bniej, s\u0105 celebrowani, a wk\u0142ad innych zapomniany.<\/p>\n\n\n\n

Poskett argumentuje, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesna nauka by\u0142a \u201eproduktem globalnej wymiany kulturowej\u201d. Jednak ta wymiana mia\u0142a miejsce przy ogromnych nier\u00f3wno\u015bciach w uk\u0142adach si\u0142 mi\u0119dzy stronami, w dobie niewolnictwa, kolonializmu i rozwoju imperium.<\/p>\n\n\n\n

Poskett nie myli si\u0119, twierdz\u0105c, \u017ce musimy wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 ca\u0142y baga\u017c tego niechlubnego dziedzictwa, aby lepiej rozumie\u0107 dzisiejsz\u0105 rol\u0119 nauki i to, jak nauka by\u0142a wykorzystywana w przesz\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Ksi\u0105\u017cka Posketta to \u015bwietna historia nauki. Umieszcza rozw\u00f3j nauki w globalnym kontek\u015bcie, ratuj\u0105c zapomnian\u0105 prac\u0119, wiedz\u0119 i po\u015bwi\u0119cenie tysi\u0119cy ludzi, kt\u00f3rzy pomogli zmieni\u0107 nasze rozumienie wszech\u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n

Wyra\u017anie wida\u0107 tu wp\u0142yw ruch\u00f3w antyrasistowskich i dekolonizacyjnych, takich jak Black Lives Matter, kt\u00f3re zmusi\u0142y wiele instytucji do zmierzenia si\u0119 ze swoj\u0105 historyczn\u0105 rol\u0105 i dziedzictwem.<\/p>\n\n\n\n

Inspiruj\u0105ce jest to, \u017ce zaczyna si\u0119 to dzia\u0107 w nauce \u2013 a ta ksi\u0105\u017cka b\u0119dzie wa\u017cnym bod\u017acem zach\u0119caj\u0105cym do tego procesu.<\/p>\n\n\n\n

T\u0142umaczy\u0142 Maciej Bancarzewski<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Horizon<\/em>s, na razie dost\u0119pna w Polsce tylko w j\u0119zyku angielskim (w salonach Empiku mo\u017cna j\u0105 kupi\u0107 za 50 z\u0142).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Horyzonty \u2013 globalna historia nauki (Horizons – A Global History of Science) to mocna odpowied\u017a na pogl\u0105d, \u017ce post\u0119p naukowy by\u0142 zas\u0142ug\u0105 wybitnych jednostek pochodz\u0105cych jedynie z Europy \u2013 pisze Martin Empson G\u0142\u00f3wnonurtowy pogl\u0105d na nauk\u0119 m\u00f3wi, \u017ce post\u0119p naukowy jest wynikiem utalentowanych jednostek. To w\u0142a\u015bnie ci naukowcy \u2013 zazwyczaj biali europejscy m\u0119\u017cczy\u017ani \u2013 maj\u0105 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9508,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[268,269],"tags":[97],"class_list":["post-9507","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazeta-lipiec-sierpien-2023","category-gazeta-lipiec-sierpien-2023-cd","tag-featured"],"yoast_head":"\nW jaki spos\u00f3b Globalne Po\u0142udnie nap\u0119dza\u0142o rewolucj\u0119 naukow\u0105 - Pracownicza Demokracja<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9507\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"W jaki spos\u00f3b Globalne Po\u0142udnie nap\u0119dza\u0142o rewolucj\u0119 naukow\u0105 - Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Horyzonty \u2013 globalna historia nauki (Horizons – A Global History of Science) to mocna odpowied\u017a na pogl\u0105d, \u017ce post\u0119p naukowy by\u0142 zas\u0142ug\u0105 wybitnych jednostek pochodz\u0105cych jedynie z Europy \u2013 pisze Martin Empson G\u0142\u00f3wnonurtowy pogl\u0105d na nauk\u0119 m\u00f3wi, \u017ce post\u0119p naukowy jest wynikiem utalentowanych jednostek. To w\u0142a\u015bnie ci naukowcy \u2013 zazwyczaj biali europejscy m\u0119\u017cczy\u017ani \u2013 maj\u0105 […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9507\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-07-01T21:30:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-07-19T21:10:17+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/astronomowie.wieza_.galata.stambul.16.wiek_.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1095\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"613\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\".\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\".\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"6 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9507#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9507\"},\"author\":{\"name\":\".\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"headline\":\"W jaki spos\u00f3b Globalne Po\u0142udnie nap\u0119dza\u0142o rewolucj\u0119 naukow\u0105\",\"datePublished\":\"2023-07-01T21:30:00+00:00\",\"dateModified\":\"2023-07-19T21:10:17+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9507\"},\"wordCount\":1217,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9507#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/astronomowie.wieza_.galata.stambul.16.wiek_.jpg\",\"keywords\":[\"Featured\"],\"articleSection\":[\"Gazeta - lipiec-sierpie\u0144 2023\",\"Gazeta - lipiec-sierpie\u0144 2023 - cd.\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9507\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9507\",\"name\":\"W jaki spos\u00f3b Globalne Po\u0142udnie nap\u0119dza\u0142o rewolucj\u0119 naukow\u0105 - Pracownicza Demokracja\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9507#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9507#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/astronomowie.wieza_.galata.stambul.16.wiek_.jpg\",\"datePublished\":\"2023-07-01T21:30:00+00:00\",\"dateModified\":\"2023-07-19T21:10:17+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9507#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9507\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9507#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/astronomowie.wieza_.galata.stambul.16.wiek_.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/astronomowie.wieza_.galata.stambul.16.wiek_.jpg\",\"width\":1095,\"height\":613},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9507#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"W jaki spos\u00f3b Globalne Po\u0142udnie nap\u0119dza\u0142o rewolucj\u0119 naukow\u0105\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\",\"name\":\"Pracownicza Demokracja\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\",\"name\":\".\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"W jaki spos\u00f3b Globalne Po\u0142udnie nap\u0119dza\u0142o rewolucj\u0119 naukow\u0105 - Pracownicza Demokracja","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9507","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"W jaki spos\u00f3b Globalne Po\u0142udnie nap\u0119dza\u0142o rewolucj\u0119 naukow\u0105 - Pracownicza Demokracja","og_description":"Horyzonty \u2013 globalna historia nauki (Horizons – A Global History of Science) to mocna odpowied\u017a na pogl\u0105d, \u017ce post\u0119p naukowy by\u0142 zas\u0142ug\u0105 wybitnych jednostek pochodz\u0105cych jedynie z Europy \u2013 pisze Martin Empson G\u0142\u00f3wnonurtowy pogl\u0105d na nauk\u0119 m\u00f3wi, \u017ce post\u0119p naukowy jest wynikiem utalentowanych jednostek. To w\u0142a\u015bnie ci naukowcy \u2013 zazwyczaj biali europejscy m\u0119\u017cczy\u017ani \u2013 maj\u0105 […]","og_url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9507","og_site_name":"Pracownicza Demokracja","article_published_time":"2023-07-01T21:30:00+00:00","article_modified_time":"2023-07-19T21:10:17+00:00","og_image":[{"width":1095,"height":613,"url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/astronomowie.wieza_.galata.stambul.16.wiek_.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":".","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":".","Szacowany czas czytania":"6 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9507#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9507"},"author":{"name":".","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"headline":"W jaki spos\u00f3b Globalne Po\u0142udnie nap\u0119dza\u0142o rewolucj\u0119 naukow\u0105","datePublished":"2023-07-01T21:30:00+00:00","dateModified":"2023-07-19T21:10:17+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9507"},"wordCount":1217,"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9507#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/astronomowie.wieza_.galata.stambul.16.wiek_.jpg","keywords":["Featured"],"articleSection":["Gazeta - lipiec-sierpie\u0144 2023","Gazeta - lipiec-sierpie\u0144 2023 - cd."],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9507","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9507","name":"W jaki spos\u00f3b Globalne Po\u0142udnie nap\u0119dza\u0142o rewolucj\u0119 naukow\u0105 - Pracownicza Demokracja","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9507#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9507#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/astronomowie.wieza_.galata.stambul.16.wiek_.jpg","datePublished":"2023-07-01T21:30:00+00:00","dateModified":"2023-07-19T21:10:17+00:00","author":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9507#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9507"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9507#primaryimage","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/astronomowie.wieza_.galata.stambul.16.wiek_.jpg","contentUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/astronomowie.wieza_.galata.stambul.16.wiek_.jpg","width":1095,"height":613},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9507#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"W jaki spos\u00f3b Globalne Po\u0142udnie nap\u0119dza\u0142o rewolucj\u0119 naukow\u0105"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/","name":"Pracownicza Demokracja","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8","name":".","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9507","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9507"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9507\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9509,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9507\/revisions\/9509"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/9508"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9507"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9507"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9507"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}