{"id":9132,"date":"2023-02-01T23:33:00","date_gmt":"2023-02-01T22:33:00","guid":{"rendered":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9132"},"modified":"2023-02-10T00:40:15","modified_gmt":"2023-02-09T23:40:15","slug":"klasy-spoleczne-we-wspolczesnym-kapitalizmie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9132","title":{"rendered":"Klasy spo\u0142eczne we wsp\u00f3\u0142czesnym kapitalizmie"},"content":{"rendered":"\n
\"27.01.23
27.01.23 Kapsztad, RPA. Strajk pracownik\u00f3w sieci Makro nale\u017c\u0105cej do
ameryka\u0144skiego giganta Walmart. Walka klasowa jest globalna.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

\u201eKlasa\u201d jest poj\u0119ciem szczeg\u00f3lnym w dzisiejszym \u015bwiecie. Pomimo twierdze\u0144 zak\u0142adaj\u0105cych, \u017ce \u201enie ma spo\u0142ecze\u0144stwa, s\u0105 tylko jednostki\u201d (co automatycznie implikuje porzucenie jakiejkolwiek klasowej analizy spo\u0142ecznej), g\u0142\u00f3wny nurt zazwyczaj przyjmuje istnienie trzech klas: wy\u017cszej, \u015bredniej oraz ni\u017cszej.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W neoliberalnej narracji najbardziej po\u017c\u0105dane s\u0105 jak najwi\u0119ksze rozmiary tzw. klasy \u015bredniej \u2013 to ona ma zapewnia\u0107 stabilno\u015b\u0107 \u201edemokracji\u201d, by\u0107 najbardziej rozwojow\u0105 oraz przedsi\u0119biorcz\u0105 si\u0142\u0105 w spo\u0142ecze\u0144stwie, generuj\u0105c\u0105 wzrost gospodarczy kraju. Pomimo wszelkiej pochwa\u0142y owa \u201eklasa \u015brednia\u201d jest w rzeczywisto\u015bci niezwykle trudna do jednoznacznego wyodr\u0119bnienia, nawet dla naukowc\u00f3w g\u0142\u00f3wnego nurtu.<\/p>\n\n\n\n

Najcz\u0119stszym kryterium okre\u015blaj\u0105cym przynale\u017cno\u015b\u0107 do niej jest styl \u017cycia. Klas\u0105 \u015bredni\u0105 maj\u0105 by\u0107 ludzie, kt\u00f3rych sta\u0107 na posiadanie pojazdu, lod\u00f3wki, telewizora oraz innych przedmiot\u00f3w codziennego u\u017cytku. Niekiedy wyodr\u0119bnia si\u0119 jej zakres, jak robi\u0105 to np. prokapitalistyczni ekonomi\u015bci, na podstawie kryterium dochodowego. W praktyce sprowadza si\u0119 to do wyodr\u0119bnienia najbogatszej oraz najbiedniejszej grupy ze spo\u0142ecze\u0144stwa, okre\u015blaj\u0105c reszt\u0119 jako \u201eklas\u0119 \u015bredni\u0105\u201d. Oczywistym jest fakt zupe\u0142nej arbitralno\u015bci tego typu podej\u015bcia. Przesuwaj\u0105c nieznacznie warto\u015bci graniczne posiadanego maj\u0105tku mo\u017cna w dowolny spos\u00f3b rozszerza\u0107 lub pomniejsza\u0107 liczebno\u015b\u0107 os\u00f3b kwalifikuj\u0105cych si\u0119 do owej klasy.<\/p>\n\n\n\n

Nieznaczna zmiana stylu \u017cycia, np. zakup prywatnego samochodu, wedle tak przyj\u0119tego kryterium r\u00f3wnie\u017c oznacza zmian\u0119 pozycji klasowej, nawet je\u015bli nie oznacza jednoczesnego wzbogacenia si\u0119 (posiadanie w\u0142asnego pojazdu \u0142\u0105czy si\u0119 bowiem z dodatkowymi wydatkami). Z tego powodu, w zale\u017cno\u015bci od przyj\u0119tych kryteri\u00f3w, klasa \u015brednia mo\u017ce stanowi\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa (w my\u015bl neoliberalnej propagandy) b\u0105d\u017a te\u017c znikom\u0105 jego cz\u0119\u015b\u0107. Aby wykaza\u0107, jak nieprzydatnym lub wr\u0119cz myl\u0105cym jest owa koncepcja, nale\u017cy om\u00f3wi\u0107 pokr\u00f3tce koncepcj\u0119 marksistowsk\u0105, znan\u0105 wszak ze swej klasowej analizy rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Ogromnym osi\u0105gni\u0119ciem Marksa by\u0142o wykazanie istnienia obiektywnego poj\u0119cia klasy, okre\u015blanej wed\u0142ug zajmowanej pozycji w spo\u0142ecznych stosunkach produkcji. Najpro\u015bciej m\u00f3wi\u0105c, klasa kapitalistyczna to w\u0142a\u015bciciele oraz osoby w\u0142adaj\u0105ce \u015brodkami produkcji zatrudniaj\u0105ce pracownik\u00f3w najemnych.<\/p>\n\n\n\n

Klasa pracownicza lub proletariat natomiast nie ma dost\u0119pu do w\u0142asno\u015bci \u015brodk\u00f3w produkcji – aby prze\u017cy\u0107 musi sprzedawa\u0107 sw\u0105 si\u0142\u0119 robocz\u0105 w zamian za p\u0142ace. Jest to kluczowe spostrze\u017cenie. Jak s\u0142usznie zauwa\u017cy\u0142 John Molyneux, wielu socjolog\u00f3w oraz komentator\u00f3w wykorzystuje fakt zwi\u0119kszenia sektora us\u0142ug w gospodarce do poparcia swych twierdze\u0144, jakoby proletariat straci\u0142 znaczenie w dzisiejszym zaawansowanym kapitalizmie.<\/p>\n\n\n\n

Z marksistowskiego punktu widzenia tego typu pogl\u0105dy s\u0105 fa\u0142szywe. Definicja Marksa nie skupia si\u0119 na okre\u015blonych zawodach, jak np. g\u00f3rnictwo, tekstylia, czy te\u017c umys\u0142owym b\u0105d\u017a fizycznym charakterze pracy. Skupia si\u0119 na spo\u0142ecznych stosunkach pracy najemnej. Cz\u0142onkiem klasy pracowniczej jest zar\u00f3wno hutnik czy stoczniowiec, jak i nauczyciel, kierowca autobusu, kelner a nawet zatrudniony w plac\u00f3wce medycznej lekarz. Fakt ten by\u0142 silnie podkre\u015blany przez samego Marksa.<\/p>\n\n\n\n

Zysk natomiast pochodzi bezpo\u015brednio z wyzysku klasy pracowniczej przez kapitalist\u00f3w. W potocznym j\u0119zyku przyj\u0119\u0142o si\u0119, \u017ce \u201ewyzysk\u201d oznacza intensywn\u0105 eksploatacj\u0119 w najgorszych warunkach, lecz bynajmniej nie musi tak by\u0107. W uj\u0119ciu marksistowskim oznacza on, \u017ce pracownik wykonuje na rzecz kapitalisty wi\u0119cej pracy ni\u017c otrzymuje w formie zap\u0142aty.<\/p>\n\n\n\n

Wielu zwolennik\u00f3w kapitalizmu zaprzecza istnieniu wyzysku na rynku. Uwa\u017caj\u0105 oni, \u017ce mi\u0119dzy kapitalist\u0105 a pracownikami zachodzi r\u00f3wna wymiana: pracownicy wykonuj\u0105 prac\u0119, za kt\u00f3r\u0105 otrzymuj\u0105 od w\u0142a\u015bciciela kapita\u0142u zap\u0142at\u0119. Stanowi to jakoby sprawiedliw\u0105 oraz r\u00f3wn\u0105 relacj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

G\u0142\u00f3wny nurt ekonomii r\u00f3wnie\u017c wyodr\u0119bnia p\u0142ac\u0119 dla pracownik\u00f3w oraz zysk dla kapitalist\u00f3w. Niekiedy m\u00f3wi si\u0119, \u017ce to \u201efirma wypracowuje zysk\u201d, lecz rodzi si\u0119 pytanie o mechanizm jego generowania. Mo\u017cna przyj\u0105\u0107 \u00f3w pogl\u0105d, lecz dlaczego w takim wypadku pracownicy otrzymuj\u0105 mniejsz\u0105 pensj\u0119 ni\u017c wynosi warto\u015b\u0107 wytworzonych przez nich towar\u00f3w b\u0105d\u017a us\u0142ug? Dlaczego pracownik kawiarni, produkuj\u0105cy na godzin\u0119 pracy np. 10 kaw ma stawk\u0119 godzinow\u0105 r\u00f3wn\u0105 cenie jednej kawy? Oczywistym jest, i\u017c gdyby otrzymywa\u0142 on r\u00f3wnowarto\u015b\u0107 10 kaw (pomniejszon\u0105 o koszty zakupu sk\u0142adnik\u00f3w etc.) w\u0142a\u015bciciel owej kawiarni nie zarobi\u0142by nic.<\/p>\n\n\n\n

Odkrycie wyzysku zachodz\u0105cego w deklaratywnie r\u00f3wnym oraz sprawiedliwym \u015bwiecie rynkowym by\u0142o niebywa\u0142ym osi\u0105gni\u0119ciem Marksa. To wyzysk stanowi o\u015b relacji zachodz\u0105cych mi\u0119dzy bur\u017cuazj\u0105 a proletariatem. Krytyka tego stanu rzeczy nie jest ma jedynie natury czysto moralnej. Istnienie zysku pochodz\u0105cego z wyzysku pracy najemnej ma bowiem ogromne znaczenie zar\u00f3wno dla funkcjonowania systemu, jak i mo\u017cliwo\u015bci jego obalenia.<\/p>\n\n\n\n

Wielu przeciwnik\u00f3w marksizmu wysuwa zarzut, jakoby Marks stworzy\u0142 prosty, dwu- cz\u0119\u015bciowy podzia\u0142 spo\u0142ecze\u0144stwa na proletariat oraz bur\u017cuazj\u0119. Nie jest to prawd\u0105. Opr\u00f3cz klasy kapitalistycznej oraz klasy pracowniczej wyodr\u0119bni\u0142 on tzw. klasy po\u015brednie: ch\u0142opstwo oraz drobn\u0105 bur\u017cuazj\u0119. Charakteryzuj\u0105 si\u0119 one niejako po\u0142\u0105czeniem w\u0142asno\u015bci \u015brodk\u00f3w produkcji (ziemia, drobne przedsi\u0119biorstwa) z samodzieln\u0105 prac\u0105. Ma\u0142y sklepikarz mo\u017ce wykonywa\u0107 prac\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z jego prowadzeniem, lecz jest r\u00f3wnie\u017c w\u0142a\u015bcicielem kapita\u0142u. Dodatkowo mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c zatrudnia\u0107 pracownik\u00f3w, pobieraj\u0105c tym samym zysk pochodz\u0105cy z ich pracy.<\/p>\n\n\n\n

We wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie klasa \u015brednia istnieje, lecz nie jest bynajmniej zgodna z opisem zwolennik\u00f3w kapitalizmu. W jej sk\u0142ad wchodzi g\u0142\u00f3wnie drobna bur\u017cuazja \u2013 mali przedsi\u0119biorcy i ludzie pracuj\u0105cy na w\u0142asny rachunek (nie dotyczy to jednak os\u00f3b na tzw. \u201e\u015bmieci\u00f3wkach\u201d) oraz warstwa menad\u017cerska. Opr\u00f3cz mened\u017cer\u00f3w, niewielka cz\u0119\u015b\u0107 pracownik\u00f3w w bia\u0142ych ko\u0142nierzykach r\u00f3wnie\u017c nale\u017cy do klasy \u015bredniej. Tacy ludzie polegaj\u0105 na pensjach, ale wci\u0105\u017c maj\u0105 du\u017c\u0105 autonomi\u0119 od kontroli mened\u017cerskiej – cho\u0107 autonomia ta w niekt\u00f3rych zawodach uleg\u0142a w ostatnich latach erozji.<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cemy oszacowa\u0107, \u017ce klasa ta stanowi ponad 20% populacji w zaawansowanych gospodarkach kapitalistycz- nych, jak np. w Brytanii, podczas gdy do klasy pracowniczej nale\u017cy ponad 70% spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

Nale\u017cy zaznaczy\u0107, i\u017c istnienie klasy \u015bredniej nie jest w kapitalizmie bez znaczenia. Jak wskazywa\u0142 Lew Trocki, gdyby spo\u0142ecze\u0144stwo dzieli\u0142o si\u0119 jedynie na dwie, przeciwstawne klasy, nie mog\u0142oby ono d\u0142ugo przetrwa\u0107 n\u0119kane wewn\u0119trznymi sprzeczno\u015bciami.<\/p>\n\n\n\n

Dlatego te\u017c klasa \u015brednia stanowi pomost mi\u0119dzy bur\u017cuazj\u0105 a proletariatem, b\u0119d\u0105c mi\u0119dzy nimi rozdarta. Niekiedy ma\u0142y kapita\u0142, uciskany oraz niszczony przez wielk\u0105 bur\u017cuazj\u0119, mo\u017ce wykazywa\u0107 antykapitalistyczne postawy. Z drugiej strony menad\u017cerowie przez sw\u0105 uprzywilejowan\u0105 pozycj\u0119 mog\u0105 cechowa\u0107 si\u0119 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 zbie\u017cn\u0105 z interesami kapitalist\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Koniecznym jest zrozumienie, \u017ce klasy s\u0105 tworami dialektycznymi \u2013 czyli opartymi na dynamice zmian i sprzeczno\u015bciach wzajemnych powi\u0105za\u0144. \u015awietnie okre\u015bli\u0142 to Lenin, m\u00f3wi\u0105c \u017ce \u201eproletariat nie by\u0142by sob\u0105, gdyby nie otacza\u0142y go p\u00f3\u0142proletariackie warstwy\u201d. Oznacza to, \u017ce przej\u015bcie mi\u0119dzy bur\u017cuazj\u0105 a klas\u0105 pracownicz\u0105 jest p\u0142ynne. Nadal kluczowa jest jednak relacja wyzysku oraz zajmowanego miejsca w spo\u0142ecznych stosunkach produkcji.<\/p>\n\n\n\n

Marksowska koncepcja klas jest zatem dynamiczna. Zamiast mechanicznego wyodr\u0119bnienia trzech klas po prostu istniej\u0105cych obok siebie jest to wizja, w kt\u00f3rej poszczeg\u00f3lne grupy \u0142\u0105cz\u0105 z\u0142o\u017cone relacje. Tylko to jedno za\u0142o\u017cenie ju\u017c zupe\u0142nie obala nieprzydatn\u0105 koncepcj\u0119 klas g\u0142\u00f3wnego nurtu. Nie m\u00f3wi ona bowiem nic o interakcjach ani zale\u017cno\u015bciach wyst\u0119puj\u0105cych w obecnym spo\u0142ecze\u0144stwie.<\/p>\n\n\n\n

Negowanie marksistowskiej analizy spo\u0142ecze\u0144stwa jest \u015bwiadomym odrzucaniem niezwykle przydatnego narz\u0119dzia, pomocnego w zrozumieniu dzisiejszego \u015bwiata. Cz\u0119sto s\u0142ycha\u0107 g\u0142osy, jakoby podzia\u0142 ten by\u0107 mo\u017ce by\u0142 przydatny w XIX lub XX wieku, ale obecnie nie ma on zastosowania. W rzeczywisto\u015bci dzisiejsza klasa pracownicza Korei Po\u0142udniowej czy Egiptu jest wi\u0119ksza ni\u017c ca\u0142y proletariat czas\u00f3w Marksa i Engelsa. M\u00f3wi\u0105c o nim jako \u201eogromnej wi\u0119kszo\u015bci\u201d Marks by\u0142 doskonale \u015bwiadomy wewn\u0119trznej dynamiki kapitalizmu, zmierzaj\u0105cej nieuchronnie do zwi\u0119kszenia rozmiar\u00f3w klasy pracowniczej. Fakt, \u017ce to praca proletariatu stanowi \u017ar\u00f3d\u0142o zysk\u00f3w dla kapitalizmu oraz \u017ce to proletariat jest odpowiedzialny za wprawianie w ruch k\u00f3\u0142 machiny kapitalizmu, czyni z niego najpot\u0119\u017cniejsz\u0105 klas\u0119 wyzyskiwan\u0105 w dziejach ludzko\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Tylko poprzez zastosowanie marksistowskiej analizy spo\u0142ecze\u0144stwa mo\u017cna wykaza\u0107 naiwno\u015b\u0107 reformistycznej polityki, d\u0105\u017c\u0105cej do \u201enaprawy\u201d kapitalizmu. Tylko dzi\u0119ki niej mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c zrozumie\u0107 popularny postulat r\u00f3wno\u015bci, tak cz\u0119sto atakowany przez zwolennik\u00f3w kapitalizmu.<\/p>\n\n\n\n

Zadaje ona tak\u017ce k\u0142am prawicowej koncepcji wolno\u015bci. Podzia\u0142 spo\u0142ecze\u0144stwa na przeciwstawne sobie klasy unaocznia, i\u017c wolno\u015b\u0107 dla kapitalist\u00f3w oznacza odebranie jej pracownikom \u2013 wolno\u015b\u0107 dla wszystkich jest jedynie has\u0142em, by\u0107 mo\u017ce kusz\u0105cym, lecz nierealnym w kapitalizmie.<\/p>\n\n\n\n

W ko\u0144cu klasowa analiza spo\u0142ecze\u0144stwa wed\u0142ug my\u015bli Marksa jest punktem wyj\u015bcia do ukazania kapitalizmu jako okresu bynajmniej nie wiecznego, lecz historycznego.<\/p>\n\n\n\n

Dowodzi ona mo\u017cliwo\u015bci istnienia systemu, w kt\u00f3rym celem nie jest maksymalizacja zysku, lecz zaspokajanie potrzeb ludno\u015bci oraz wskazuje klas\u0119 w kt\u00f3rej interesie jest zniszczenie barbarzy\u0144stwa, powszechnie znanego jako kapitalizm \u2013 klas\u0119 pracownicz\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Damian Bursa<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201eKlasa\u201d jest poj\u0119ciem szczeg\u00f3lnym w dzisiejszym \u015bwiecie. Pomimo twierdze\u0144 zak\u0142adaj\u0105cych, \u017ce \u201enie ma spo\u0142ecze\u0144stwa, s\u0105 tylko jednostki\u201d (co automatycznie implikuje porzucenie jakiejkolwiek klasowej analizy spo\u0142ecznej), g\u0142\u00f3wny nurt zazwyczaj przyjmuje istnienie trzech klas: wy\u017cszej, \u015bredniej oraz ni\u017cszej. W neoliberalnej narracji najbardziej po\u017c\u0105dane s\u0105 jak najwi\u0119ksze rozmiary tzw. klasy \u015bredniej \u2013 to ona ma zapewnia\u0107 stabilno\u015b\u0107 \u201edemokracji\u201d, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9133,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[253,254],"tags":[97],"class_list":["post-9132","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazeta-luty-2023","category-gazeta-luty-2023-cd","tag-featured"],"yoast_head":"\nKlasy spo\u0142eczne we wsp\u00f3\u0142czesnym kapitalizmie - Pracownicza Demokracja<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9132\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Klasy spo\u0142eczne we wsp\u00f3\u0142czesnym kapitalizmie - Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u201eKlasa\u201d jest poj\u0119ciem szczeg\u00f3lnym w dzisiejszym \u015bwiecie. Pomimo twierdze\u0144 zak\u0142adaj\u0105cych, \u017ce \u201enie ma spo\u0142ecze\u0144stwa, s\u0105 tylko jednostki\u201d (co automatycznie implikuje porzucenie jakiejkolwiek klasowej analizy spo\u0142ecznej), g\u0142\u00f3wny nurt zazwyczaj przyjmuje istnienie trzech klas: wy\u017cszej, \u015bredniej oraz ni\u017cszej. W neoliberalnej narracji najbardziej po\u017c\u0105dane s\u0105 jak najwi\u0119ksze rozmiary tzw. klasy \u015bredniej \u2013 to ona ma zapewnia\u0107 stabilno\u015b\u0107 \u201edemokracji\u201d, […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9132\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-02-01T22:33:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-02-09T23:40:15+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/makro.strajk.rpa_.27.012023..jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"568\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"447\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\".\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\".\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9132#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9132\"},\"author\":{\"name\":\".\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"headline\":\"Klasy spo\u0142eczne we wsp\u00f3\u0142czesnym kapitalizmie\",\"datePublished\":\"2023-02-01T22:33:00+00:00\",\"dateModified\":\"2023-02-09T23:40:15+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9132\"},\"wordCount\":1555,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9132#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/makro.strajk.rpa_.27.012023..jpg\",\"keywords\":[\"Featured\"],\"articleSection\":[\"Gazeta - luty 2023\",\"Gazeta - luty 2023 - cd.\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9132\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9132\",\"name\":\"Klasy spo\u0142eczne we wsp\u00f3\u0142czesnym kapitalizmie - Pracownicza Demokracja\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9132#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9132#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/makro.strajk.rpa_.27.012023..jpg\",\"datePublished\":\"2023-02-01T22:33:00+00:00\",\"dateModified\":\"2023-02-09T23:40:15+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9132#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9132\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9132#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/makro.strajk.rpa_.27.012023..jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/makro.strajk.rpa_.27.012023..jpg\",\"width\":568,\"height\":447},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9132#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Klasy spo\u0142eczne we wsp\u00f3\u0142czesnym kapitalizmie\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\",\"name\":\"Pracownicza Demokracja\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\",\"name\":\".\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Klasy spo\u0142eczne we wsp\u00f3\u0142czesnym kapitalizmie - Pracownicza Demokracja","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9132","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Klasy spo\u0142eczne we wsp\u00f3\u0142czesnym kapitalizmie - Pracownicza Demokracja","og_description":"\u201eKlasa\u201d jest poj\u0119ciem szczeg\u00f3lnym w dzisiejszym \u015bwiecie. Pomimo twierdze\u0144 zak\u0142adaj\u0105cych, \u017ce \u201enie ma spo\u0142ecze\u0144stwa, s\u0105 tylko jednostki\u201d (co automatycznie implikuje porzucenie jakiejkolwiek klasowej analizy spo\u0142ecznej), g\u0142\u00f3wny nurt zazwyczaj przyjmuje istnienie trzech klas: wy\u017cszej, \u015bredniej oraz ni\u017cszej. W neoliberalnej narracji najbardziej po\u017c\u0105dane s\u0105 jak najwi\u0119ksze rozmiary tzw. klasy \u015bredniej \u2013 to ona ma zapewnia\u0107 stabilno\u015b\u0107 \u201edemokracji\u201d, […]","og_url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9132","og_site_name":"Pracownicza Demokracja","article_published_time":"2023-02-01T22:33:00+00:00","article_modified_time":"2023-02-09T23:40:15+00:00","og_image":[{"width":568,"height":447,"url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/makro.strajk.rpa_.27.012023..jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":".","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":".","Szacowany czas czytania":"8 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9132#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9132"},"author":{"name":".","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"headline":"Klasy spo\u0142eczne we wsp\u00f3\u0142czesnym kapitalizmie","datePublished":"2023-02-01T22:33:00+00:00","dateModified":"2023-02-09T23:40:15+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9132"},"wordCount":1555,"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9132#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/makro.strajk.rpa_.27.012023..jpg","keywords":["Featured"],"articleSection":["Gazeta - luty 2023","Gazeta - luty 2023 - cd."],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9132","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9132","name":"Klasy spo\u0142eczne we wsp\u00f3\u0142czesnym kapitalizmie - Pracownicza Demokracja","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9132#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9132#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/makro.strajk.rpa_.27.012023..jpg","datePublished":"2023-02-01T22:33:00+00:00","dateModified":"2023-02-09T23:40:15+00:00","author":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9132#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9132"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9132#primaryimage","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/makro.strajk.rpa_.27.012023..jpg","contentUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/makro.strajk.rpa_.27.012023..jpg","width":568,"height":447},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=9132#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Klasy spo\u0142eczne we wsp\u00f3\u0142czesnym kapitalizmie"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/","name":"Pracownicza Demokracja","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8","name":".","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9132","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9132"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9132\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9134,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9132\/revisions\/9134"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/9133"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9132"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9132"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9132"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}