{"id":8771,"date":"2022-09-01T23:40:00","date_gmt":"2022-09-01T21:40:00","guid":{"rendered":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=8771"},"modified":"2022-09-21T12:05:08","modified_gmt":"2022-09-21T10:05:08","slug":"atom-i-popiol-lekcje-z-szesciu-groznych-katastrof-nuklearnych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=8771","title":{"rendered":"Atom i popi\u00f3\u0142 \u2013 lekcje z sze\u015bciu gro\u017anych katastrof nuklearnych"},"content":{"rendered":"\n
\"3-4.03.22
3-4.03.22 Zaporo\u017ce, Ukraina. Wojna stanowi kolejne zagro\u017cenie atomowe. W marcu rosyjskie wojska ostrzela\u0142y elektrowni\u0119 atomow\u0105 i j\u0105 przej\u0119\u0142y. W sierpniu Rosja i Ukraina oskar\u017ca\u0142y si\u0119 wzajemnie o jej ostrza\u0142.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Nowa ksi\u0105\u017cka Serhija P\u0142ochija zatytu\u0142owana \u201eAtoms and Ashes?from Bikini Atoll to Fukushima? (Atom i popi\u00f3\u0142 \u2013 od atolu Bikini do Fukushimy) jednocze\u015bnie wci\u0105ga i przera\u017ca \u2013 pisze Amy Leather.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jej lektura mrozi krew w \u017cy\u0142ach. Jak wyja\u015bnia na pocz\u0105tku P\u0142ochij, jego g\u0142\u00f3wnym celem by\u0142o spojrzenie na histori\u0119 wypadk\u00f3w j\u0105drowych \u015bwie\u017cym okiem. Autor przygl\u0105da si\u0119 ich przyczynom i rozmiarom oraz zastanawia si\u0119, czego mog\u0105 nas one nauczy\u0107 i czy mog\u0105 si\u0119 kiedy\u015b powt\u00f3rzy\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Pod lup\u0119 bierze sze\u015b\u0107 najpowa\u017cniejszych katastrof nuklearnych \u2013 cho\u0107 wyra\u017anie podkre\u015bla, \u017ce nie s\u0105 to jedyne wypadki, do jakich dosz\u0142o. Wiemy o kilkuset zdarzeniach, a wiele innych incydent\u00f3w by\u0142o prawdopodobnie utrzymywanych w tajemnicy.<\/p>\n\n\n\n

P\u0142ochij rozpoczyna swoj\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 od nakre\u015blenia przebiegu pr\u00f3by j\u0105drowej o kryptonimie Castle Bravo, kt\u00f3ra mia\u0142a miejsce w marcu 1954 r. na atolu Bikini w archipelagu Wysp Marshalla na Pacyfiku. B\u0142\u0119dna kalkulacja si\u0142y promieniowania bomby wodorowej i kierunku wiatru spowodowa\u0142a powa\u017cne szkody dla ludzkiego zdrowia i dla \u015brodowiska.<\/p>\n\n\n\n

Ksi\u0105\u017cka ko\u0144czy si\u0119 opisem katastrofy w Fukushimie w 2011 r., kiedy to wysokie na 13 metr\u00f3w tsunami uderzy\u0142o w japo\u0144sk\u0105 elektrowni\u0119 j\u0105drow\u0105, co spowodowa\u0142o stopienie trzech reaktor\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

W okresie pomi\u0119dzy tymi przera\u017caj\u0105cymi zdarzeniami P\u0142ochij analizuje katastrof\u0119 kysztymsk\u0105 z 1957 r. na Uralu. Wybuch zbiornika na odpady radioaktywne spowodowa\u0142 emisj\u0119 do atmosfery ogromnej ilo\u015bci promieniowania.<\/p>\n\n\n\n

Opisuje tak\u017ce po\u017car reaktora w zak\u0142adzie Windscale w Kumbrii w tym samym roku. Kolejnym om\u00f3wionym w ksi\u0105\u017cce zdarzeniem jest stopienie reaktora elektrowni j\u0105drowej Three Mile Island w USA w 1979 r. Nie mog\u0142o r\u00f3wnie\u017c zabrakn\u0105\u0107 katastrofy w Czarnobylu w 1986 r. na terenie dzisiejszej Ukrainy.<\/p>\n\n\n\n

Ani czysta, ani bezpieczna<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Szczeg\u00f3\u0142y tych wypadk\u00f3w potwierdzaj\u0105 to, co wielu z nas, kt\u00f3rzy uczestniczyli\u015bmy w kampaniach przeciwko energetyce j\u0105drowej, ju\u017c wie \u2013 \u017ce nie jest ona ani czysta, ani bezpieczna, a zamiast gwarancji bezpiecznego \u017ar\u00f3d\u0142a energii zostawimy przysz\u0142ym pokoleniom odpady nuklearne, zanieczyszczon\u0105 wod\u0119 i ziemi\u0119 oraz wysokie koszty sprz\u0105tania, unieszkodliwiania i likwidacji.<\/p>\n\n\n\n

Katastrofa wywo\u0142ana eksplozj\u0105 w elektrowni w Czarnobylu uczyni\u0142a ca\u0142y region niezdatnym do \u017cycia, a nawet p\u00f3\u0142 miliona os\u00f3b zosta\u0142o na sta\u0142e przesiedlonych.<\/p>\n\n\n\n

Raport z wrze\u015bnia 2005 r. okre\u015bla przewidywan\u0105 liczb\u0119 zgon\u00f3w z powodu nowotwor\u00f3w wywo\u0142anych promieniowaniem na 4000 os\u00f3b. Organizacja Union of Concerned Scientists twierdzi, \u017ce liczba ta mo\u017ce by\u0107 ponad sze\u015b\u0107 razy wi\u0119ksza.<\/p>\n\n\n\n

Wed\u0142ug ostatnich szacunk\u00f3w w wyniku katastrofy w Fukushimie zgin\u0119\u0142o 2202 os\u00f3b, a niekt\u00f3re prognozy m\u00f3wi\u0105 o tysi\u0105cach dodat- kowych zgon\u00f3w z powodu raka. Oko\u0142o 150 000 os\u00f3b musiano ewakuowa\u0107 z regionu.<\/p>\n\n\n\n

Energetyka j\u0105drowa jest \u017ar\u00f3d\u0142em wielu niebezpiecznych odpad\u00f3w radioaktywnych. Jednym z rozwi\u0105za\u0144 jest zakopywanie ich pod ziemi\u0105. Rz\u0105d ameryka\u0144ski przechowuje odpady pochodz\u0105ce z broni j\u0105drowej w Nowym Meksyku. Ziemia w miejscu ich sk\u0142adowania pozostanie ska\u017cona przez 300 000 lat.<\/p>\n\n\n\n

W Japonii nie wiadomo, co robi\u0107 z ponad milionem ton ska\u017conej wody zmagazynowanej w tysi\u0105cu zbiornik\u00f3w na terenie elektrowni j\u0105drowej Fukushima. W zesz\u0142ym roku rz\u0105d japo\u0144ski postanowi\u0142 rozpocz\u0105\u0107 odprowadzanie wody do oceanu \u2013 proces mo\u017ce potrwa\u0107 wiele dziesi\u0119cioleci i stanowi zagro\u017cenie dla \u015brodowiska.<\/p>\n\n\n\n

P\u0142ochij wyja\u015bnia, w jaki spos\u00f3b wy\u015bcig konstruktor\u00f3w bomb atomowych i wodorowych nap\u0119dza\u0142 rozw\u00f3j energetyki j\u0105drowej w trakcie i tu\u017c po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej. Zak\u0142ady j\u0105drowe budowano najpierw, aby wytwarza\u0107 pluton na potrzeby produkcji bomb, a nie energii elektrycznej. Pierwsze bomby atomowe zrzuci\u0142y samoloty ameryka\u0144skie na japo\u0144skie miasta Hiroszima i Nagasaki w sierpniu 1945 r., co mia\u0142o katastrofalne konsekwencje.<\/p>\n\n\n\n

Dopiero pod koniec 1953 r. w Stanach Zjednoczonych narodzi\u0142a si\u0119 koncepcja \u201eatomu dla pokoju\u201d. Prezydent Dwight Eisenhower uzna\u0142, \u017ce przemys\u0142 j\u0105drowy mo\u017ce wytwarza\u0107 \u201edobry atom\u201d \u2013 jako \u017ar\u00f3d\u0142o energii. By\u0142a to pr\u00f3ba uspokojenia tych, kt\u00f3rzy zacz\u0119li mie\u0107 obawy zwi\u0105zane z energi\u0105 j\u0105drow\u0105. Chcia\u0142 zmieni\u0107 spos\u00f3b jej postrzegania przez spo\u0142ecze\u0144stwo ameryka\u0144skie, aby uzyska\u0107 poparcie dla wi\u0119kszych inwestycji w bro\u0144 j\u0105drow\u0105.<\/p>\n\n\n\n

W Wielkiej Brytanii pierwsz\u0105 instalacj\u0105 atomow\u0105 by\u0142 zak\u0142ad Windscale w nadmorskiej miejscowo\u015bci Seascale w Kumbrii. Budowa rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w 1947 r., a oddanie do eksploatacji nast\u0105pi\u0142o w 1950 r. Reaktory by\u0142y przeznaczone do wytworzenia materia\u0142u dla brytyjskiej bomby atomowej. Kolejnym premierom \u2013 zar\u00f3wno z Partii Pracy, jak i z Partii Konserwatywnej \u2013 zale\u017ca\u0142o na wzmocnieniu brytyjskiej pot\u0119gi nuklearnej.<\/p>\n\n\n\n

W kontek\u015bcie imperialistycznej rywalizacji mi\u0119dzy Stanami Zjednoczonymi a Rosj\u0105 w czasie zimnej wojny oraz w obliczu schy\u0142ku imperium brytyjskiego starali si\u0119 podnie\u015b\u0107 warto\u015b\u0107 Wielkiej Brytanii dla Amerykan\u00f3w. Oznacza\u0142o to potrzeb\u0119 jak najszybszego opracowania bomby atomowej.<\/p>\n\n\n\n

Od pocz\u0105tku wy\u015bcig pa\u0144stw po bro\u0144 atomow\u0105 by\u0142 ukrywany przed opini\u0105 publiczn\u0105 i realizowany na skr\u00f3ty, co wi\u0105za\u0142o si\u0119 z podejmowaniem nadmiernego ryzyka i niefrasobliwo\u015bci\u0105. Z ka\u017cd\u0105 kolejn\u0105 katastrof\u0105 stawa\u0142o si\u0119 coraz bardziej jasne, \u017ce \u2013 zar\u00f3wno w USA, jak i w Rosji czy Wielkiej Brytanii \u2013 nie dbano o ludzi, kt\u00f3rzy ucierpieli w wyniku wypadk\u00f3w i pr\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n

Na przyk\u0142ad pr\u00f3by atomowe na Wyspach Marshalla przeprowadzono, mimo \u017ce decydenci byli \u015bwiadomi ryzyka. Mieszka\u0144c\u00f3w kilku pobliskich wysp nawet nie ostrze\u017cono, \u017ce maj\u0105 si\u0119 odby\u0107 pr\u00f3by.<\/p>\n\n\n\n

Kolonialny spos\u00f3b my\u015blenia Amerykan\u00f3w przejawia\u0142 si\u0119 w tym, \u017ce rdzenni mieszka\u0144cy Wysp Marshalla byli albo ignorowani, albo przemieszczani niczym przedmioty. A gdy zacz\u0119li odczuwa\u0107 skutki napromieniowania, skierowano ich na badania \u2013 jednak nie po to, aby ich leczy\u0107, lecz po to, aby pom\u00f3c bran\u017cy w ocenie skutk\u00f3w promieniowania.<\/p>\n\n\n\n

Podczas innych katastrof oczekiwano, \u017ce pracownicy ponios\u0105 ryzyko zwi\u0105zane z usuwaniem skutk\u00f3w. To oni przecie\u017c sprawdzali stan rdzeni reaktora, aby oceni\u0107 skutki po\u017caru zak\u0142adu Windscale, czy usuwali ska\u017cenie pod\u0142o\u017ca i gleby w mie\u015bcie Kysztym. Stra\u017cacy w Czarnobylu pracowali bez odpowiedniego wyposa\u017cenia ochronnego. Po katastrofie w Fukushimie w\u0142adze nazwa\u0142y ludzi wys\u0142anych do budynku reaktora \u201edru\u017cyn\u0105 samob\u00f3jc\u00f3w\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Konkurencja i tajemnica<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Konkurencja i tajemnica oznacza\u0142y, \u017ce naukowcy projektuj\u0105cy i konstruuj\u0105cy nowe reaktory j\u0105drowe nie mogli si\u0119 od siebie w\u0142a\u015bciwie uczy\u0107. Na przyk\u0142ad budowniczowie zak\u0142adu Windscale w latach pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XX w. czerpali jedynie szcz\u0105tkow\u0105 wiedz\u0119 o nowych rozwi\u0105zaniach wy\u0142\u0105cznie z USA. Cz\u0119sto by\u0142o za p\u00f3\u017ano na w\u0142\u0105czenie ich do projektu reaktora.<\/p>\n\n\n\n

P\u0142ochij opisuje, jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce naukowcy i in\u017cynierowie z Windscale dowiedzieli si\u0119 o potrzebie zamontowania filtr\u00f3w promieniowania na kominach dopiero po rozpocz\u0119ciu budowy. Zamiast wykona\u0107 je od podstaw, umieszczono je na szczycie komin\u00f3w, gdzie by\u0142y mniej skuteczne.<\/p>\n\n\n\n

Co ciekawe, dodatek ten nazwano \u201eszale\u0144stwem Cockcrofta\u201d w nawi\u0105zaniu do nazwiska cz\u0142owieka, kt\u00f3ry nalega\u0142, aby w og\u00f3le je wprowadzi\u0107. To w\u0142a\u015bnie te filtry pomog\u0142y zatrzyma\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 promieniowania, gdy wybuch\u0142 po\u017car reaktora.<\/p>\n\n\n\n

Rosja od pocz\u0105tku zdecydowa\u0142a si\u0119 na wykorzystanie przestarza\u0142ych i niebezpiecznych projekt\u00f3w reaktor\u00f3w. Budowa bezpieczniejszych zaj\u0119\u0142aby wi\u0119cej czasu, kt\u00f3rego Rosjanie nie mieli z powodu trwaj\u0105cego wy\u015bcigu z USA.<\/p>\n\n\n\n

Operatorom i in\u017cynierom j\u0105drowym w Czarnobylu nie powiedziano nawet o poprzednich wypadkach z udzia\u0142em innych reaktor\u00f3w tego typu. Podobnie \u017cadnemu mened\u017cerowi ani operatorowi elektrowni Three Mile Island nie powiedziano o problemach reaktora, kt\u00f3ry obs\u0142ugiwali, a kt\u00f3ry spowodowa\u0142 wcze\u015bniej wypadek w innym zak\u0142adzie.<\/p>\n\n\n\n

\"Elektrownia
Elektrownia j\u0105drowa Three Mile Island<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Droga na skr\u00f3ty<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Presja, by jak najszybciej produkowa\u0107 pluton, oznacza\u0142a niebezpieczne pod\u0105\u017canie drog\u0105 na skr\u00f3ty. Na przyk\u0142ad w korpusie reaktora podczas reakcji rozszczepienia gromadzi si\u0119 tzw. energia Wignera.<\/p>\n\n\n\n

Musi ona by\u0107 regularnie uwalniana \u2013 w przeciwnym razie spowoduje zap\u0142on grafitu u\u017cywanego do \u0142agodzenia reakcji. Specjalna operacja uwalniania nadmiaru energii nazywana jest wy\u017carzaniem. Jednak procedura w zak\u0142adzie Windscale wymaga\u0142a zatrzymania reaktora, co spowodowa\u0142oby przest\u00f3j i spadek wydajno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Pod naciskiem rz\u0105du, kt\u00f3remu zale\u017ca\u0142o na wytworzeniu wi\u0119kszej ilo\u015bci paliwa do bomb, komitet techniczny zak\u0142adu Windscale zdecydowa\u0142 si\u0119 na zmniejszenie liczby proces\u00f3w wy\u017carzania.<\/p>\n\n\n\n

Jednak zanim ono w ko\u0144cu nast\u0105pi\u0142o na dzie\u0144 przed wybuchem po\u017caru reaktora w pa\u017adzierniku 1957 r., by\u0142o ju\u017c dawno sp\u00f3\u017anione.<\/p>\n\n\n\n

W elektrowni j\u0105drowej w Czarnobylu chciano dotrzyma\u0107 terminu przypadaj\u0105cego na grudzie\u0144 1983 r., przez co czwarty reaktor zosta\u0142 uruchomiony przed kluczowym testem bezpiecze\u0144stwa. Jego przeprowadzenie zaplanowano dopiero w kwietniu 1986 roku. Wymaga\u0142o to wy\u0142\u0105czenia reaktora.<\/p>\n\n\n\n

Jest to bardzo trudna operacja, kt\u00f3ra mo\u017ce spowodowa\u0107 zaburzenie jego stabilno\u015bci. To, co sta\u0142o si\u0119 p\u00f3\u017aniej, doprowadzi\u0142o do dw\u00f3ch pot\u0119\u017cnych wybuch\u00f3w, kt\u00f3re odrzuci\u0142y os\u0142on\u0119 reaktora, przez co chmura radioaktywnych cz\u0105stek wydosta\u0142a si\u0119 do atmosfery.<\/p>\n\n\n\n

Przed katastrof\u0105 w Fukushimie wybuch\u0142 skandal zwi\u0105zany z fa\u0142szowaniem raport\u00f3w bezpiecze\u0144stwa przez operatora \u2013 firm\u0119 Tokyo Electric Power Company (TEPCO). Wed\u0142ug P\u0142ochija od 1977 r. \u201efirma dopu\u015bci\u0142a si\u0119 co najmniej dwustu przypadk\u00f3w podania nieprawdziwych informacji o rzekomo przeprowa- dzonych kontrolach i wydawa\u0142a raporty umniejszaj\u0105ce skal\u0119 istniej\u0105cych problem\u00f3w\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Elektrownie j\u0105drowe s\u0105 cz\u0119sto przedstawiane jako spo- kojne laboratoria, kt\u00f3rymi kieruj\u0105 eksperci. Bill Gates, za\u0142o\u017cyciel firmy zajmuj\u0105cej si\u0119 innowacjami j\u0105drowymi o nazwie TerraPower, twierdzi, \u017ce wszelkie problemy rozwi\u0105\u017c\u0105 \u201einnowacje\u201d i \u201eprawa fizyki\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Tymczasem rzeczywisto\u015b\u0107 opisana w ksi\u0105\u017cce przeczy wizji spokojnego, kontrolowanego \u015brodowiska. Jak m\u00f3wi P\u0142ochij: \u201ezagro\u017cenie jest nieod\u0142\u0105cznym sk\u0142adnikiem wykorzystania energii j\u0105drowej\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Ju\u017c samo rozszczepienie atomu jest niebezpieczne, a do tego reaktory j\u0105drowe mog\u0105 by\u0107 zawodne i nieprzewidywalne.<\/p>\n\n\n\n

W ksi\u0105\u017cce wyja\u015bnia, dlaczego konkurencja, tajemnica, brak komunikacji i nieporozumienia sprawiaj\u0105, \u017ce jest to wyj\u0105tkowo niebezpieczna technologia.<\/p>\n\n\n\n

P\u0142ochij opisuje niemal minuta po minucie przebieg ka\u017cdej z katastrof. We wszystkich przypadkach nadchodzi moment, w kt\u00f3rym naukowcy, operatorzy i eksperci po prostu nie wiedz\u0105, co zrobi\u0107, aby zapobiec pogorszeniu si\u0119 sytuacji.<\/p>\n\n\n\n

W ko\u0144cu ze wzgl\u0119du na warunki, w jakich dzia\u0142aj\u0105, czasami podejmuj\u0105 decyzje, kt\u00f3re faktycznie pogarszaj\u0105 sytuacj\u0119, lub rozwi\u0105zanie jednego problemu wywo\u0142uje kolejny. W zak\u0142adzie Windscale po prostu nikt nie wiedzia\u0142, jak zatrzyma\u0107 ogie\u0144.<\/p>\n\n\n\n

W Czarnobylu jednym z wielu problem\u00f3w by\u0142o pytanie, czy promieniowanie przedostanie si\u0119 do w\u00f3d gruntowych.<\/p>\n\n\n\n

Z kolei w elektrowni Three Mile Island dw\u00f3ch naukowc\u00f3w toczy\u0142o zaciek\u0142y sp\u00f3r o to, jakie dalsze kroki nale\u017cy podj\u0105\u0107 w odpowiedzi na kryzys. Jednocze\u015bnie w ka\u017cdym z tych przypadk\u00f3w w\u0142adze odwleka\u0142y ewakuacj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Odpowiedzialno\u015b\u0107 za te wypadki w najmniejszym stopniu nie spoczywa na pracuj\u0105cych w tym czasie osobach ani na ludziach, kt\u00f3rzy musieli si\u0119 z nimi zmierzy\u0107. Wykazali oni ogromn\u0105 odwag\u0119 i po\u015bwi\u0119cili swoje zdrowie, a nawet \u017cycie, aby zapobiec powa\u017cniejszej katastrofie.<\/p>\n\n\n\n

P\u0142ochij ubolewa, \u017ce raporty po\u015bwi\u0119cone wypadkom bardzo cz\u0119sto nies\u0142usznie obwiniaj\u0105 personel, a nie projekty reaktor\u00f3w. Wyja\u015bnia te\u017c, \u017ce \u017ar\u00f3d\u0142em opisanych problem\u00f3w by\u0142y warunki funkcjonowania instalacji oraz specyfika samej energetyki j\u0105drowej.<\/p>\n\n\n\n

Po ka\u017cdym powa\u017cniejszym wypadku w\u0142adze twierdz\u0105, \u017ce wyci\u0105gn\u0119\u0142y z nich wnioski i dysponuj\u0105 now\u0105 technologi\u0105, kt\u00f3ra zapobiegnie podobnym zdarzeniom. Jednak jak podkre\u015bla P\u0142ochij, zawsze istnia\u0142o i nadal istnieje zagro\u017cenie dla bezpiecze\u0144stwa towarzysz\u0105ce wykorzystywaniu reaktor\u00f3w j\u0105drowych do wytwarzania energii.<\/p>\n\n\n\n

Zwi\u0105zane jest to z tym, \u017ce nigdy nie by\u0142y one projektowane do tego celu! Reaktory powstawa\u0142y na podstawie wojskowych prototyp\u00f3w przeznaczonych do produkcji plutonu lub nap\u0119d\u00f3w atomowych okr\u0119t\u00f3w podwodnych.<\/p>\n\n\n\n

\"26.04.11
26.04.11 Pozna\u0144. Demonstracja w 25. rocznic\u0119 katastrofy w Czarnobylu.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Wiele nowych mniejszych reaktor\u00f3w, projektowanych od podstaw z my\u015bl\u0105 o wytwarzaniu energii, znajduje si\u0119 wci\u0105\u017c w fazie komputerowych symulacji.<\/p>\n\n\n\n

Musi up\u0142yn\u0105\u0107 jeszcze wiele lat, zanim b\u0119d\u0105 one mog\u0142y zosta\u0107 zbudowane. P\u0142ochij przewiduje, \u017ce budowa wszystkich planowanych obecnie elektrowni zwi\u0119kszy prawdopodobie\u0144stwo wypadku.<\/p>\n\n\n\n

Chocia\u017c nie jest to omawiane w ksi\u0105\u017cce, warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce energetyka j\u0105drowa nie jest neutralna pod wzgl\u0119dem emisji dwutlenku w\u0119gla. Co prawda samo rozszczepienie atomu nie powoduje emisji dwutlenku w\u0119gla, ale na ka\u017cdym innym etapie procesu produkcyjnego do atmosfery pompowane s\u0105 gazy cieplarniane.<\/p>\n\n\n\n

Energetyka j\u0105drowa wi\u0105\u017ce si\u0119 z cyklem wydobycia, wytwarzania, magazynowania i usuwania bardziej z\u0142o\u017conym ni\u017c w przypadku niemal wszystkich innych \u017ar\u00f3de\u0142 energii. Jednocze\u015bnie w 2022 r. pojawi\u0142y si\u0119 nowe czynniki ryzyka. P\u0142ochij pisze: \u201ewojna, za\u0142amanie gospodarcze oraz sama zmiana klimatu \u2013 wszystkie te coraz bardziej realne zagro\u017cenia sprawiaj\u0105, \u017ce elektrownie j\u0105drowe s\u0105 potencjalnie \u015bmiertelnie niebezpiecznymi rozwi\u0105zaniami\u201d.<\/p>\n\n\n\n

To wymowna i aktualna ksi\u0105\u017cka. W czasach, w kt\u00f3rych powraca wizja energetyki j\u0105drowej jako sposobu na rozwi\u0105zanie problemu zar\u00f3wno zmian klimatycznych, jak i kryzysu energetycznego, musimy wykorzysta\u0107 zawarte w ksi\u0105\u017cce argumenty.<\/p>\n\n\n\n

Energetyka j\u0105drowa nie tylko nie jest rozwi\u0105zaniem problem\u00f3w, przed kt\u00f3rymi stoimy, ale tak\u017ce ze swej natury jest szalenie niebezpieczna i mo\u017ce mie\u0107 katastrofalne skutki dla \u017cycia na Ziemi.<\/p>\n\n\n\n

T\u0142umaczy\u0142 \u0141ukasz Wiewi\u00f3r<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nowa ksi\u0105\u017cka Serhija P\u0142ochija zatytu\u0142owana \u201eAtoms and Ashes?from Bikini Atoll to Fukushima? (Atom i popi\u00f3\u0142 \u2013 od atolu Bikini do Fukushimy) jednocze\u015bnie wci\u0105ga i przera\u017ca \u2013 pisze Amy Leather. Jej lektura mrozi krew w \u017cy\u0142ach. Jak wyja\u015bnia na pocz\u0105tku P\u0142ochij, jego g\u0142\u00f3wnym celem by\u0142o spojrzenie na histori\u0119 wypadk\u00f3w j\u0105drowych \u015bwie\u017cym okiem. Autor przygl\u0105da si\u0119 ich […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8772,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[242,243],"tags":[97],"class_list":["post-8771","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazeta-wrzesien-2022","category-gazeta-wrzesien-2022-cd","tag-featured"],"yoast_head":"\nAtom i popi\u00f3\u0142 \u2013 lekcje z sze\u015bciu gro\u017anych katastrof nuklearnych - Pracownicza Demokracja<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=8771\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Atom i popi\u00f3\u0142 \u2013 lekcje z sze\u015bciu gro\u017anych katastrof nuklearnych - Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Nowa ksi\u0105\u017cka Serhija P\u0142ochija zatytu\u0142owana \u201eAtoms and Ashes?from Bikini Atoll to Fukushima? (Atom i popi\u00f3\u0142 \u2013 od atolu Bikini do Fukushimy) jednocze\u015bnie wci\u0105ga i przera\u017ca \u2013 pisze Amy Leather. Jej lektura mrozi krew w \u017cy\u0142ach. Jak wyja\u015bnia na pocz\u0105tku P\u0142ochij, jego g\u0142\u00f3wnym celem by\u0142o spojrzenie na histori\u0119 wypadk\u00f3w j\u0105drowych \u015bwie\u017cym okiem. Autor przygl\u0105da si\u0119 ich […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=8771\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-09-01T21:40:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-09-21T10:05:08+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/ostrzeliwanie.elektrownie.atomowa.zaporozu.3-4.03.2022.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"667\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"379\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\".\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\".\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"11 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=8771#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=8771\"},\"author\":{\"name\":\".\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"headline\":\"Atom i popi\u00f3\u0142 \u2013 lekcje z sze\u015bciu gro\u017anych katastrof nuklearnych\",\"datePublished\":\"2022-09-01T21:40:00+00:00\",\"dateModified\":\"2022-09-21T10:05:08+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=8771\"},\"wordCount\":2279,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=8771#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/ostrzeliwanie.elektrownie.atomowa.zaporozu.3-4.03.2022.jpg\",\"keywords\":[\"Featured\"],\"articleSection\":[\"Gazeta - wrzesie\u0144 2022\",\"Gazeta - wrzesie\u0144 2022 - cd.\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=8771\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=8771\",\"name\":\"Atom i popi\u00f3\u0142 \u2013 lekcje z sze\u015bciu gro\u017anych katastrof nuklearnych - Pracownicza Demokracja\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=8771#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=8771#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/ostrzeliwanie.elektrownie.atomowa.zaporozu.3-4.03.2022.jpg\",\"datePublished\":\"2022-09-01T21:40:00+00:00\",\"dateModified\":\"2022-09-21T10:05:08+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=8771#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=8771\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=8771#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/ostrzeliwanie.elektrownie.atomowa.zaporozu.3-4.03.2022.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/ostrzeliwanie.elektrownie.atomowa.zaporozu.3-4.03.2022.jpg\",\"width\":667,\"height\":379},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=8771#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Atom i popi\u00f3\u0142 \u2013 lekcje z sze\u015bciu gro\u017anych katastrof nuklearnych\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\",\"name\":\"Pracownicza Demokracja\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\",\"name\":\".\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Atom i popi\u00f3\u0142 \u2013 lekcje z sze\u015bciu gro\u017anych katastrof nuklearnych - Pracownicza Demokracja","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=8771","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Atom i popi\u00f3\u0142 \u2013 lekcje z sze\u015bciu gro\u017anych katastrof nuklearnych - Pracownicza Demokracja","og_description":"Nowa ksi\u0105\u017cka Serhija P\u0142ochija zatytu\u0142owana \u201eAtoms and Ashes?from Bikini Atoll to Fukushima? (Atom i popi\u00f3\u0142 \u2013 od atolu Bikini do Fukushimy) jednocze\u015bnie wci\u0105ga i przera\u017ca \u2013 pisze Amy Leather. Jej lektura mrozi krew w \u017cy\u0142ach. Jak wyja\u015bnia na pocz\u0105tku P\u0142ochij, jego g\u0142\u00f3wnym celem by\u0142o spojrzenie na histori\u0119 wypadk\u00f3w j\u0105drowych \u015bwie\u017cym okiem. Autor przygl\u0105da si\u0119 ich […]","og_url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=8771","og_site_name":"Pracownicza Demokracja","article_published_time":"2022-09-01T21:40:00+00:00","article_modified_time":"2022-09-21T10:05:08+00:00","og_image":[{"width":667,"height":379,"url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/ostrzeliwanie.elektrownie.atomowa.zaporozu.3-4.03.2022.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":".","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":".","Szacowany czas czytania":"11 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=8771#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=8771"},"author":{"name":".","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"headline":"Atom i popi\u00f3\u0142 \u2013 lekcje z sze\u015bciu gro\u017anych katastrof nuklearnych","datePublished":"2022-09-01T21:40:00+00:00","dateModified":"2022-09-21T10:05:08+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=8771"},"wordCount":2279,"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=8771#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/ostrzeliwanie.elektrownie.atomowa.zaporozu.3-4.03.2022.jpg","keywords":["Featured"],"articleSection":["Gazeta - wrzesie\u0144 2022","Gazeta - wrzesie\u0144 2022 - cd."],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=8771","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=8771","name":"Atom i popi\u00f3\u0142 \u2013 lekcje z sze\u015bciu gro\u017anych katastrof nuklearnych - Pracownicza Demokracja","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=8771#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=8771#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/ostrzeliwanie.elektrownie.atomowa.zaporozu.3-4.03.2022.jpg","datePublished":"2022-09-01T21:40:00+00:00","dateModified":"2022-09-21T10:05:08+00:00","author":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=8771#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=8771"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=8771#primaryimage","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/ostrzeliwanie.elektrownie.atomowa.zaporozu.3-4.03.2022.jpg","contentUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/ostrzeliwanie.elektrownie.atomowa.zaporozu.3-4.03.2022.jpg","width":667,"height":379},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=8771#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Atom i popi\u00f3\u0142 \u2013 lekcje z sze\u015bciu gro\u017anych katastrof nuklearnych"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/","name":"Pracownicza Demokracja","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8","name":".","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8771","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8771"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8771\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8795,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8771\/revisions\/8795"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/8772"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8771"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8771"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8771"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}