{"id":7977,"date":"2021-07-01T23:43:00","date_gmt":"2021-07-01T21:43:00","guid":{"rendered":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=7977"},"modified":"2021-08-10T14:31:22","modified_gmt":"2021-08-10T12:31:22","slug":"ksiazka-ludowa-historia-polski-adama-leszczynskiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=7977","title":{"rendered":"KSI\u0104\u017bKA: \u201eLudowa historia Polski\u201d Adama Leszczy\u0144skiego"},"content":{"rendered":"\n
\"ok\u0142adka<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Bior\u0105c do r\u0105k Ludow\u0105 histori\u0119 Polski<\/em> Adama Leszczy\u0144skiego (Warszawa 2020) w pierwszej chwili poczu\u0142em pewien niepok\u00f3j. Niepok\u00f3j do\u015b\u0107 zrozumia\u0142y, je\u015bli u\u015bwiadomi\u0107 sobie, \u017ce temat \u201eludowej historii\u201d jest nie tylko poruszany niech\u0119tnie, ale i tendencyjnie. Nie by\u0142o wcale tak \u017ale <\/em>twierdz\u0105 przecie\u017c liczni z historyk\u00f3w i publicyst\u00f3w… I w og\u00f3le \u201ez szlacht\u0105 polsk\u0105 polski lud\u201d, a \u201edworek szlachecki \u2013 ostoja Polski\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W\u0105tpliwo\u015bci szybko jednak zacz\u0119\u0142y ust\u0119powa\u0107. Podtytu\u0142 \u2013 Historia wyzysku i oporu. Mitologia panowania<\/em> \u2013 obja\u015bni\u0142 dodatkowo tre\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cki, a zamieszczone na tylnej stronie ok\u0142adki fragmenty dw\u00f3ch recenzji (Marcina Kuli i Romana B\u00e4ckera) oraz dw\u00f3ch opinii (Katarzyny W\u0119\u017cyk i Marcina Pi\u0105tkowskiego) jednoznacznie wskaza\u0142y przewodni\u0105 ide\u0119 autora.<\/p>\n\n\n\n

Dzieje elit<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce historiografia polska postawiona jest dok\u0142adnie na g\u0142owie. Dziejom elit \u2013 nieprzekraczaj\u0105cych (i to nie tylko w \u201edawnej\u201d Polsce) nawet 10% spo\u0142ecze\u0144stwa \u2013 po\u015bwi\u0119ca si\u0119 ogromn\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 naukowych opracowa\u0144. Dotyczy to zreszt\u0105 nie tylko nauk historycznych (co omawia Adam Leszczy\u0144ski), ale programu historii w szko\u0142ach (podr\u0119czniki, konkursy), literatury pi\u0119knej, filmu, wystawianych tu i \u00f3wdzie pomnik\u00f3w czy z pomp\u0105 obchodzonych rocznic.<\/p>\n\n\n\n

Przyk\u0142ady mo\u017cna by mno\u017cy\u0107, podam jednak tylko jeden, z podw\u00f3rka nauczycieli. W podr\u0119czniku do historii i spo\u0142ecze\u0144stwa dla liceum i technikum Kobieta i m\u0119\u017cczyzna, rodzina <\/em>(Warszawa 2014, o\u015bmioosobow\u0105 grup\u0119 autor\u00f3w i \u201erzeczoznawc\u00f3w\u201d pomin\u0119),a\u017c trzy rozdzia\u0142y dostaj\u0105 si\u0119 sarmackiej szlachcie, podczas gdy ch\u0142opom \u00f3wczesnej Rzeczpospolitej ani jeden.<\/p>\n\n\n\n

Ch\u0142op i robotnik \u2013 jak gdyby nie do\u015b\u0107, \u017ce przez wieki wyzyskiwany \u2013 dodatkowo jeszcze wyganiany jest wi\u0119c ze \u015bwiadomo\u015bci historycznej. I jest to kolejny paradoks, gdy\u017c \u201eludowe\u201d korzenie ma ogromna wi\u0119kszo\u015b\u0107 polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa. Nie dane jest jej jednak pozna\u0107 swoje dzieje.<\/p>\n\n\n\n

Tymczasem mo\u017ce to by\u0107 historia bardzo ciekawa. Nie b\u0119d\u0119 tu oczywi\u015bcie streszcza\u0142 niezliczonych przyk\u0142ad\u00f3w z ksi\u0105\u017cki Leszczy\u0144skiego. T\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 bowiem \u201eprzeczyta\u0107 powinien ka\u017cdy\u201d (M. Pi\u0105tkowski). W ustnej tradycji mojej rodziny jest np. prapradziadek z po\u0142owy XIX wieku (dawny powstaniec w\u0119gierski, po roku 1849 osiedli\u0142 si\u0119 w zaborze rosyjskim), kt\u00f3ry zabi\u0142 dziedzica za zgwa\u0142cenie swojej \u017cony \u2013 i powiesi\u0142 si\u0119 potem, uciekaj\u0105c przed po\u015bcigiem.<\/p>\n\n\n\n

S\u0105 te\u017c mniej dramatyczne, lecz r\u00f3wnie\u017c wymowne epizody. Babcia i dziadek opowiadali cho\u0107by o dorabianiu na \u201epa\u0144skim\u201d w dwudziestoleciu mi\u0119dzywojennym. Ekonom dziedzica nie bi\u0142 ich (ju\u017c nie te czasy), ale po prostu nie wlicza\u0142 do pracy tych koszy z ziemniakami, kt\u00f3re w jego mniemaniu nie by\u0142y ca\u0142kowicie wype\u0142nione (mimo, \u017ce zbierano \u201ez czubkiem\u201d). I takich koszy \u2013 wypracowanych dla dziedzica, lecz nieop\u0142aconych – by\u0142o bardzo du\u017co.<\/p>\n\n\n\n

M\u00f3j wuj z kolei \u2013 \u201eherbowy\u201d, wi\u0119c to \u015bwiadectwo szlachcica, nobile verbum<\/em> \u2013 m\u00f3wi\u0142 kiedy\u015b o swoich wakacjach na Polesiu z ko\u0144ca lat trzydziestych. Gdy on i dwaj jego koledzy wr\u0119czyli gospodyni pieni\u0105dze na \u015bniadanie, \u017cycz\u0105c sobie \u201ejaja na boczku\u201d, ta popatrzy\u0142a na nich ze zdumieniem. \u201eTo i jaja, i boczek\u201d Panowie si\u0119 Boga nie boicie??<\/p>\n\n\n\n

Historia o takim \u015bwiecie odchodzi razem ze swoimi \u015bwiadkami. Co tym bardziej pozwala na kolejne radosne zafa\u0142szowywania, przemilczenia i przeinaczania. Dobrze wi\u0119c, \u017ce powsta\u0142a ksi\u0105\u017cka Adama Leszczy\u0144skiego, skupiaj\u0105ca si\u0119 w\u0142a\u015bnie na dziejach owych pomijanych 90% spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

Autor postawi\u0142 sobie zadanie niezwykle ambitne. Przedstawi\u0107 dzieje \u201eludu\u201d na przestrzeni jedenastu wiek\u00f3w: od czas\u00f3w pierwszych Piast\u00f3w, a\u017c po chwil\u0119 dzisiejsz\u0105. Ju\u017c sam podzia\u0142 ksi\u0105\u017cki na rozdzia\u0142y \u015bwiadczy o uj\u0119ciu chronologii bardzo r\u00f3\u017cnym ni\u017c zazwyczaj przyjmowana. Oto np. rozdzia\u0142 IV, zatytu\u0142owany \u201ekolokwialnie\u201d \u2013 i ca\u0142kowicie s\u0142usznie \u2013 Przykr\u0119canie \u015bruby<\/em>, obejmuje lata 1520-1768.<\/p>\n\n\n\n

Nie liczy si\u0119 wi\u0119c wojna trzynastoletnia czy konstytucja Nihil novi, ani nawet \u015bmier\u0107 Kazimierza Jagiello\u0144czyka, lecz przywilej toru\u0144ski otwieraj\u0105cy drog\u0119 do rozkr\u0119cania pa\u0144sz- czyzny i podda\u0144stwa. A rok 1768? I tu nie chodzi o dzielnych konfederat\u00f3w barskich, lecz o pierwsze ograniczenia w swobodnym dysponowaniu ch\u0142opa \u017cyciem ch\u0142opa.<\/p>\n\n\n\n

Nast\u0119pny za\u015b rozdzia\u0142 (Koniec niewoli 1768-1864<\/em>) przeskakuje nad rozbiorami Polski i Ksi\u0119stwem Warszawskim, gdy\u017c dla \u201eludu\u201d znacznie wa\u017cniejsze by\u0142y kwestie zniesienia podda\u0144stwa, likwi- dacji pa\u0144szczyzny i przebiegu uw\u0142aszczenia. Dla cz\u0119\u015bci historyk\u00f3w uj\u0119cie takie jest oczywi\u015bcie obrazoburcze, lecz w tym w\u0142a\u015bnie tkwi si\u0142a \u201ehistoriozoficznej wizji\u201d \u2013 jak uj\u0105\u0142 to M. Kula \u2013 Adama Leszczy\u0144skiego.<\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie przedstawienie ca\u0142o\u015bci dziej\u00f3w ludu polskiego w jednym tylko tomie, nawet do\u015b\u0107 opas\u0142ym (669 stron z przypisami i indeksem), jest zadaniem wymagaj\u0105cym selekcji materia\u0142u. St\u0105d te\u017c poszczeg\u00f3lne zagadnienia musia\u0142y by\u0107 opracowane nieco bardziej og\u00f3lnikowo i tym samym mog\u0105 budzi\u0107 pewne uczucie niedosytu. Z kolei niekt\u00f3re fragmenty by\u0107 mo\u017ce zosta\u0142y rozbudowane nieco nadmiernie. Nie wp\u0142ywa to jednak na bardzo wysok\u0105 jako\u015b\u0107 dzie\u0142a, kt\u00f3re z pewno\u015bci\u0105 przedstawia obiecane w podtytule zagadnienia.<\/p>\n\n\n\n

Dzieje wyzysku<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dzieje wyzysku, od r\u00f3\u017cnicowania si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa wczesnego pa\u0144stwa piastowskiego a\u017c do przemiany, jakie zasz\u0142y po roku 1989, s\u0105 dobrze udokumentowan\u0105 histori\u0105 narastania r\u00f3\u017cnic pomi\u0119dzy masami \u201eludowymi\u201d a elitami. I tu jednak nie spos\u00f3b streszcza\u0107 prac\u0119 A. Leszczy\u0144skiego. Wskazuje on wyra\u017anie, jak zmieniaj\u0105ce si\u0119 elity w\u0142adzy, stara\u0142y si\u0119 utrzyma\u0107 ch\u0142op\u00f3w (a od XIX wieku tak\u017ce i robotnik\u00f3w) w \u015bcis\u0142ej zale\u017cno\u015bci od swego panowania. Wa\u017cne jest te\u017c \u2013 i autor po\u015bwi\u0119ca temu sporo uwagi \u2013 w jaki spos\u00f3b zmienia\u0142o si\u0119 miejsce kobiety w systemie wyzysku.<\/p>\n\n\n\n

Z panowaniem elit \u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 zawsze przymus bezpo\u015bredni \u2013 zwykle w postaci gro\u017aby ukarania, lecz czasem przechodz\u0105cy w brutalne t\u0142umienie wyst\u0105pie\u0144 ch\u0142opskich (1651, 1768, 1937) czy robotniczych (1905, 1936, 1970). Dla kontroli nad \u201eludem\u201d w\u0142adza wykorzystywa\u0142a tak\u017ce rozmaitego rodzaju inne mechanizmy: zastraszanie, dezinformacj\u0119 i propagand\u0119 (w tym ko\u015bcieln\u0105) czy wskazywanie \u201ezast\u0119p- czych\u201d wrog\u00f3w (np. \u017byd\u00f3w). Budowane by\u0142y r\u00f3wnie\u017c systemy mitologii, pozwalaj\u0105cej t\u0142umaczy\u0107 panowanie uprzywilejowanej grupy nad pozbawion\u0105 praw wi\u0119kszo\u015bci\u0105 (sarmatyzm, mit inteligencji).<\/p>\n\n\n\n

Op\u00f3r<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Panowanie elit narusza\u0142 jednak systematycznie op\u00f3r. Mia\u0142 on form\u0119 bunt\u00f3w i powsta\u0144, rozb\u00f3jnictwa, zbiegostwa (w tym emigracji), obni\u017cania wydajno\u015bci pracy, a wreszcie tworzenia organizacji dla koordynowania walki. Form\u0105 oporu by\u0142a bardzo cz\u0119sto kultura ludowa (cho\u0107 tego zagadnienia A. Leszczy\u0144ski nie rozwija).<\/p>\n\n\n\n

To w\u0142a\u015bnie op\u00f3r i walka \u201eludu\u201d, w znacznie wi\u0119kszym stopniu ni\u017c \u201edobra wola\u201d rz\u0105dz\u0105cych, prowadzi\u0142y do zmian. Nawet przegrywane starcia oznacza\u0142y bowiem cz\u0119sto pewne ust\u0119pstwa ze strony elit, a sam fakt podj\u0119cia walki utrwala\u0142 si\u0119 w \u015bwiadomo\u015bci bojownik\u00f3w. Autor nie idealizuje zreszt\u0105 zachowa\u0144 buntownik\u00f3w, cz\u0119sto brutalnych (klasyczny przyk\u0142ad z r. 1846), cho\u0107 zawsze w ogromnym stopniu usprawiedliwionych sytuacj\u0105 i dzia\u0142aniami drugiej strony.<\/p>\n\n\n\n

Na koniec wspomnie\u0107 wypada, \u017ce j\u0119zyk, jakim przedstawia dzieje \u201eludu\u201d Adam Leszczy\u0144ski, jest do\u015b\u0107 przyst\u0119pny. Historyk zaznacza, \u017ce chcia\u0142by, aby jego praca mog\u0142a by\u0107 czytana przez masowego odbiorc\u0119, a nie tylko koleg\u00f3w po pi\u00f3rze. To s\u0142uszna ambicja. Nieco hermetycznie, dla przeci\u0119tnego czytelnika, mog\u0105 zabrzmie\u0107 jedynie fragmenty Eseju o metodzie<\/em> w zako\u0144czeniu pracy, ale i z t\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 ksi\u0105\u017cki warto si\u0119 zaznajomi\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Podsumowuj\u0105c, w swej pracy Adam Leszczy\u0144ski poszed\u0142 drog\u0105 podobn\u0105 \u2013 cho\u0107 nie do ko\u0144ca t\u0105 sam\u0105 \u2013 co Howard Zinn (Ludowa historia Stan\u00f3w Zjednoczonych<\/em>) czy Chris Harman (A People?s History of the World<\/em>). I \u2013 niezale\u017cnie od znaczenia swej pracy \u2013 podobnie jak wymienieni autorzy b\u0119dzie przedmiotem albo przemilczenia, albo atak\u00f3w ze strony znawc\u00f3w \u201eprawdziwej\u201d historii. Jednak\u017ce jego praca jest znacznie wi\u0119cej warta ni\u017c rozmaite \u2013 nawet wielotomowe \u2013 kolejne wizje dziej\u00f3w Polski, \u201epo staremu\u201d pisane z punktu widzenia elit. Dlatego te\u017c warto j\u0105 czyta\u0107, komentowa\u0107 i wreszcie uzupe\u0142nia\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Andrzej Witkowicz<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bior\u0105c do r\u0105k Ludow\u0105 histori\u0119 Polski Adama Leszczy\u0144skiego (Warszawa 2020) w pierwszej chwili poczu\u0142em pewien niepok\u00f3j. Niepok\u00f3j do\u015b\u0107 zrozumia\u0142y, je\u015bli u\u015bwiadomi\u0107 sobie, \u017ce temat \u201eludowej historii\u201d jest nie tylko poruszany niech\u0119tnie, ale i tendencyjnie. Nie by\u0142o wcale tak \u017ale twierdz\u0105 przecie\u017c liczni z historyk\u00f3w i publicyst\u00f3w… I w og\u00f3le \u201ez szlacht\u0105 polsk\u0105 polski lud\u201d, a […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7978,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[206,207],"tags":[97],"class_list":["post-7977","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazeta-lipiec-sierpien-2021","category-gazeta-lipiec-sierpien-2021-cd","tag-featured"],"yoast_head":"\nKSI\u0104\u017bKA: \u201eLudowa historia Polski\u201d Adama Leszczy\u0144skiego - Pracownicza Demokracja<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=7977\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"KSI\u0104\u017bKA: \u201eLudowa historia Polski\u201d Adama Leszczy\u0144skiego - Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Bior\u0105c do r\u0105k Ludow\u0105 histori\u0119 Polski Adama Leszczy\u0144skiego (Warszawa 2020) w pierwszej chwili poczu\u0142em pewien niepok\u00f3j. Niepok\u00f3j do\u015b\u0107 zrozumia\u0142y, je\u015bli u\u015bwiadomi\u0107 sobie, \u017ce temat \u201eludowej historii\u201d jest nie tylko poruszany niech\u0119tnie, ale i tendencyjnie. Nie by\u0142o wcale tak \u017ale twierdz\u0105 przecie\u017c liczni z historyk\u00f3w i publicyst\u00f3w… I w og\u00f3le \u201ez szlacht\u0105 polsk\u0105 polski lud\u201d, a […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=7977\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-07-01T21:43:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-08-10T12:31:22+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/ludowa-historia-polski.okladka.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"800\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\".\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\".\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=7977#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=7977\"},\"author\":{\"name\":\".\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"headline\":\"KSI\u0104\u017bKA: \u201eLudowa historia Polski\u201d Adama Leszczy\u0144skiego\",\"datePublished\":\"2021-07-01T21:43:00+00:00\",\"dateModified\":\"2021-08-10T12:31:22+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=7977\"},\"wordCount\":1336,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=7977#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/ludowa-historia-polski.okladka.jpg\",\"keywords\":[\"Featured\"],\"articleSection\":[\"Gazeta - lipiec-sierpie\u0144 2021\",\"Gazeta - lipiec-sierpie\u0144 2021 - cd.\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=7977\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=7977\",\"name\":\"KSI\u0104\u017bKA: \u201eLudowa historia Polski\u201d Adama Leszczy\u0144skiego - Pracownicza Demokracja\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=7977#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=7977#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/ludowa-historia-polski.okladka.jpg\",\"datePublished\":\"2021-07-01T21:43:00+00:00\",\"dateModified\":\"2021-08-10T12:31:22+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=7977#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=7977\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=7977#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/ludowa-historia-polski.okladka.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/ludowa-historia-polski.okladka.jpg\",\"width\":800,\"height\":1200},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=7977#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"KSI\u0104\u017bKA: \u201eLudowa historia Polski\u201d Adama Leszczy\u0144skiego\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\",\"name\":\"Pracownicza Demokracja\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\",\"name\":\".\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"KSI\u0104\u017bKA: \u201eLudowa historia Polski\u201d Adama Leszczy\u0144skiego - Pracownicza Demokracja","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=7977","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"KSI\u0104\u017bKA: \u201eLudowa historia Polski\u201d Adama Leszczy\u0144skiego - Pracownicza Demokracja","og_description":"Bior\u0105c do r\u0105k Ludow\u0105 histori\u0119 Polski Adama Leszczy\u0144skiego (Warszawa 2020) w pierwszej chwili poczu\u0142em pewien niepok\u00f3j. Niepok\u00f3j do\u015b\u0107 zrozumia\u0142y, je\u015bli u\u015bwiadomi\u0107 sobie, \u017ce temat \u201eludowej historii\u201d jest nie tylko poruszany niech\u0119tnie, ale i tendencyjnie. Nie by\u0142o wcale tak \u017ale twierdz\u0105 przecie\u017c liczni z historyk\u00f3w i publicyst\u00f3w… I w og\u00f3le \u201ez szlacht\u0105 polsk\u0105 polski lud\u201d, a […]","og_url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=7977","og_site_name":"Pracownicza Demokracja","article_published_time":"2021-07-01T21:43:00+00:00","article_modified_time":"2021-08-10T12:31:22+00:00","og_image":[{"width":800,"height":1200,"url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/ludowa-historia-polski.okladka.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":".","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":".","Szacowany czas czytania":"7 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=7977#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=7977"},"author":{"name":".","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"headline":"KSI\u0104\u017bKA: \u201eLudowa historia Polski\u201d Adama Leszczy\u0144skiego","datePublished":"2021-07-01T21:43:00+00:00","dateModified":"2021-08-10T12:31:22+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=7977"},"wordCount":1336,"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=7977#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/ludowa-historia-polski.okladka.jpg","keywords":["Featured"],"articleSection":["Gazeta - lipiec-sierpie\u0144 2021","Gazeta - lipiec-sierpie\u0144 2021 - cd."],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=7977","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=7977","name":"KSI\u0104\u017bKA: \u201eLudowa historia Polski\u201d Adama Leszczy\u0144skiego - Pracownicza Demokracja","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=7977#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=7977#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/ludowa-historia-polski.okladka.jpg","datePublished":"2021-07-01T21:43:00+00:00","dateModified":"2021-08-10T12:31:22+00:00","author":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=7977#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=7977"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=7977#primaryimage","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/ludowa-historia-polski.okladka.jpg","contentUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/ludowa-historia-polski.okladka.jpg","width":800,"height":1200},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=7977#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"KSI\u0104\u017bKA: \u201eLudowa historia Polski\u201d Adama Leszczy\u0144skiego"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/","name":"Pracownicza Demokracja","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8","name":".","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7977","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7977"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7977\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7983,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7977\/revisions\/7983"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7978"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7977"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7977"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7977"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}