{"id":6495,"date":"2020-04-01T23:26:27","date_gmt":"2020-04-01T21:26:27","guid":{"rendered":"http:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6495"},"modified":"2021-04-19T14:16:56","modified_gmt":"2021-04-19T12:16:56","slug":"chcieli-zyc-zycie-i-walka-w-getcie-warszawskim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6495","title":{"rendered":"Chcieli \u017cy\u0107 \u2013 \u017cycie i walka w getcie warszawskim"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/ciecie_bojowniczki.powstanie.w.getcie.warszawskim.jpg\" alt=\"Bojowniczki powstania.\" class=\"wp-image-6496\" width=\"473\" height=\"377\" srcset=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/ciecie_bojowniczki.powstanie.w.getcie.warszawskim.jpg 646w, https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/ciecie_bojowniczki.powstanie.w.getcie.warszawskim-150x120.jpg 150w, https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/ciecie_bojowniczki.powstanie.w.getcie.warszawskim-300x240.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 473px) 100vw, 473px\" \/><figcaption>Bojowniczki powstania.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p><strong>19 kwietnia mija kolejna rocznica Powstania w Getcie \nWarszawskim. Przechodz\u0105c po ogromnym cmentarzu, jakim s\u0105 Muran\u00f3w i \nNowolipki, warto przypomnie\u0107 o walce tamtych dni<\/strong>\n<\/p>\n\n\n\n<p>\n  Od pierwszych dni okupacji ludno\u015b\u0107 \u017cydowska by\u0142a napi\u0119tnowana. Ze \nstrony nowych, hitlerowskich w\u0142adz i ze strony polskich antysemit\u00f3w. \nGubernator Hans Frank wprowadzi\u0142 upokarzaj\u0105cy obowi\u0105zek noszenia opasek z\n gwiazd\u0105 Dawida, zakaza\u0142 podr\u00f3\u017cy komunikacj\u0105, narzuci\u0142 obowi\u0105zek pracy \ndla \u017byd\u00f3w pomi\u0119dzy 14 a 60 r.\u017c. i pozbawi\u0142 ich maj\u0105tku powy\u017cej 2000 z\u0142. \n<\/p>\n\n\n\n<p>\n  W 1940 r., podczas \u015awi\u0105t Wielkanocnych, nazistowski okupant werbuje \npolskich antysemit\u00f3w do pogromu. Socjalistyczny \u017cydowski Bund odpowiada \nna to zorganizowan\u0105 akcj\u0105, rozbijaj\u0105c polskim faszystom pa\u0142ki na \ng\u0142owach. Jest to pierwsza, cz\u0119sto pomijana, zorganizowana akcja oporu.\n<\/p>\n\n\n\n<p>\n   1 kwietnia 1940 r. zacz\u0119to budowa\u0107 mury getta.\n<\/p>\n\n\n\n<p>\n  Na terenie 3km<sup>2<\/sup>, za 16-kilometrowym murem, zamkni\u0119to 460 \n000 ludzi. \u015amier\u0107 g\u0142odowa by\u0142a codzienno\u015bci\u0105. W 1941 rok \u017bydzi \notrzymywali racje \u017cywno\u015bciowe o warto\u015bci 184 kcal, 75% z nich \nprzymiera\u0142o g\u0142odem. W ci\u0105gu trzech lat zmar\u0142o z g\u0142odu 100 tys. os\u00f3b. \nGetto zosta\u0142o ograbione \u2013 w przeci\u0105gu czterech miesi\u0119cy 1942 r. \nwywieziono towary o warto\u015bci ponad 20 mln z\u0142. Jak pisa\u0142 Ludwik Fischer: \n?\u017bydzi gin\u0119li z g\u0142odu i n\u0119dzy, a z kwestii \u017cydowskiej pozosta\u0142 tylko \ncmentarz\u201d. \n<\/p>\n\n\n\n<p>\n  W\u015br\u00f3d n\u0119dzy wci\u0105\u017c istnia\u0142y r\u00f3\u017cnice klasowe, o kt\u00f3rych pisa\u0142 prezes \nJudenratu Czerniakow: \u201eW ghetcie mo\u017cna naliczy\u0107 10 000 kapitalist\u00f3w, = \n250 000 \u017cyje z pracy, a 150 000 jest zdane na opiek\u0119 spo\u0142eczn\u0105\u201d. \n<\/p>\n\n\n\n<p>\n  W ka\u017cdej zaostrzonej sytuacji rozmywa si\u0119 mit o solidarno\u015bci \nnarodowej, pozostaje pytanie, kto mia\u0142 wi\u0119c zmieni\u0107 po\u0142o\u017cenie ludno\u015bci.\n<\/p>\n\n\n\n<p>\n  Pisarz Jehoszua Perle stwierdzi\u0142: \u201eGetto pokaza\u0142o straszn\u0105 zgnilizn\u0119 \n\u017cydowskiej bur\u017cuazji\u201d Jedyny element, kt\u00f3ry nie uleg\u0142 zgnili\u017anie, to \nklasa robotnicza. Tylko od niej mo\u017cna oczekiwa\u0107 czyn\u00f3w.?\n<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Op\u00f3r<\/strong>\n<\/p>\n\n\n\n<p>\n  Od samego pocz\u0105tku zacz\u0119\u0142y powstawa\u0107 na nowo organizacje lewicowe: od \ntrockist\u00f3w i komunist\u00f3w po komunist\u00f3w-syjonist\u00f3w (Haszomer Hacair) i \nsocjalist\u00f3w-syjonist\u00f3w (Poalej-Syjon). Istnia\u0142o 26 szk\u00f3\u0142 tajnego \nnauczania, by\u0142o \u0142\u0105cznie 56 tytu\u0142\u00f3w wydawanych w getcie.\n<\/p>\n\n\n\n<p>\n  Zacz\u0119\u0142y powstawa\u0107 Komitety Domowe, kt\u00f3re wesz\u0142y w sp\u00f3r z Judenratem (a\n tym samym \u2013 z III Rzesz\u0105) o kontyngenty ludno\u015bci. Komunistyczna PPR \npodpali\u0142a barak na Stawkach, gdzie znajdowa\u0142 si\u0119 magazyn wojskowy. Bund \nstworzy\u0142 Rad\u0119 Centraln\u0105 Klasowych Zwi\u0105zk\u00f3w Zawodowych obejmuj\u0105ce 30 000 \nludzi. Walczono r\u00f3wnie\u017c strajkami.\n<\/p>\n\n\n\n<p>\n  Si\u0142\u0105 konfiskowano chleb, zmuszano bogaczy do dzielenia si\u0119 \nmieszkaniami i produktami. Ruchy te \u2013 s\u0142owami Emmanuela Ringelbluma, \ntw\u00f3rcy s\u0142ynnego Archiwum Getta Warszawy \u2013 \u201eby\u0142y najpi\u0119kniejszym \nuciele\u015bnieniem sprawiedliwego ludu przeciwko bogaczom, nie spe\u0142niaj\u0105cym \nswych obowi\u0105zk\u00f3w wobec biedoty\u201d. \n<\/p>\n\n\n\n<p>\n  W marcu 1942 r. powsta\u0142 Blok Antyfaszystowski, z udzia\u0142em komunist\u00f3w i\n lewicowych syjonist\u00f3w. By\u0142a to pierwsza og\u00f3lna zorganizowana grupa \noporu. Wed\u0142ug policji getta, w samym maju i czerwcu 1942 r. odnotowano \n142 wypadk\u00f3w oporu i wykrocze\u0144.\n<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201e<em>W walce macie mo\u017cno\u015b\u0107 ratunku\u201d<\/em><\/strong>\n<\/p>\n\n\n\n<p>\n  Latem 1942 r. zacz\u0119\u0142a si\u0119 likwidacja getta. W\u015br\u00f3d wywiezionych byli \nmieszka\u0144cy Domu Sierot \u2013 200 dzieci i nauczycielek i s\u0142ynny pionier praw\n dziecka i wychowania, Janusz Korczak. Likwidacja zaskoczy\u0142a Blok \nAntyfaszystowski, cz\u0119\u015b\u0107 zacz\u0119\u0142a my\u015ble\u0107 o samoobronie, cz\u0119\u015b\u0107 si\u0119 ba\u0142a. \n<\/p>\n\n\n\n<p>\n  Jednak op\u00f3r zaistnia\u0142 \u2013 pierwszy strza\u0142 w getcie by\u0142 przeznaczony dla \nJ\u00f3zefa Szery\u0144skiego, komendanta policji \u017cydowskiej. Dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej \nukaza\u0142y si\u0119 ulotki: \u201ePsu psia \u015bmier\u0107\u201d. W nied\u0142ugim czasie uda\u0142o si\u0119 \nzdoby\u0107 9 rewolwer\u00f3w i 55 granat\u00f3w, podpali\u0107 magazyn surowc\u00f3w i zacz\u0105\u0107 \npropagowa\u0107 informacje o obozie zag\u0142ady w Treblince.\n<\/p>\n\n\n\n<p>\n  Masowe wyw\u00f3zki zszokowa\u0142y ludno\u015b\u0107 i zacz\u0119\u0142y zmienia\u0107 jej nastawienie. \nRingelblum pisze: \u201enie wolno by\u0142o dopu\u015bci\u0107 do wysiedlenia, trzeba by\u0142o \nwyj\u015b\u0107 na ulic\u0119, wszystko podpali\u0107, przedrze\u0107 si\u0119 przez mury i przej\u015b\u0107 na\n drug\u0105 stron\u0119. (?) Nasza bierno\u015b\u0107 nic nam nie da\u0142a. Teraz nie mo\u017ce si\u0119 \nto powt\u00f3rzy\u0107.\u201d.\n<\/p>\n\n\n\n<p>\n  Teraz mia\u0142o si\u0119 to zmieni\u0107. 20 pa\u017adziernika 1942 powsta\u0142a \u017bydowska \nOrganizacja Bojowa, w w sk\u0142ad kt\u00f3rej r\u00f3wnie\u017c wszed\u0142 Bund. Dziewi\u0119\u0107 dni \np\u00f3\u017aniej \u017bOB da\u0142a o sobie zna\u0107, zabijaj\u0105c kolaboranta Jakuba Lejkina i \noblewaj\u0105c kwasem Werkschutza (stra\u017cnika zak\u0142adowego).\n<\/p>\n\n\n\n<p>\n  W styczniu 1943 r. Himmler rozpocz\u0105\u0142 drug\u0105 akcj\u0119 likwidacyjn\u0105. \u017bOB \nwezwa\u0142 do walki: \u201eBro\u0144cie si\u0119. We\u017acie top\u00f3r, \u0142om, n\u00f3\u017c do r\u0119ki, \nzabarykadujcie wasz dom. W walce macie mo\u017cno\u015b\u0107 ratunku. Walczcie\u201d. \nOdby\u0142y si\u0119 potyczki, \u017bOB straci\u0142 wiele cz\u0142onk\u00f3w, ale hitlerowcy \nzaprzestali akcji likwidacyjnej. Od tego momentu \u017caden \u017byd nie poszed\u0142 \ndobrowolnie na wyw\u00f3zk\u0119.\n<\/p>\n\n\n\n<p>\n  \u017bOB dokonywa\u0142 \u201eeks\u00f3w\u201d, by zdoby\u0107 pieni\u0105dze na bro\u0144. Zmuszano bogatych \n\u017byd\u00f3w do p\u0142acenia, dokonano napadu na kas\u0119 Judenratu. \u017bOB rz\u0105dzi\u0142o w \ngetcie, oczyszczaj\u0105c je z kolaborant\u00f3w i zdobywaj\u0105c bro\u0144. Podpalano \nmagazyny wojskowe i fabryki. \u015awiadek tamtych lat m\u00f3wi\u0142: \u201e\u017bo\u0142nierze z \nwachy tak si\u0119 bali partyzant\u00f3w, \u017ce by\u0142o prawie pewne, i\u017c na odg\u0142os \nstrza\u0142\u00f3w nikt z nich nie poka\u017ce si\u0119 na ulicy\u201d albo jak dobitnie to \nstwierdzi\u0142 nowy prezes Jundenratu: \u201eW\u0142adza w getcie nie znajduje si\u0119 ju\u017c\n w moich r\u0119kach. W\u0142adza nale\u017cy tu do innego rz\u0105du\u201d.\n<\/p>\n\n\n\n<p>\n  5 kwietnia \u017bOB wyda\u0142 odezw\u0119: \u201eList od m\u0142odzie\u017cy \u017cydowskiej do \ntowarzyszy zza mur\u00f3w\u201d m\u00f3wi\u0105cy o wsp\u00f3lnej walce o woln\u0105 Polsk\u0119. \nGenera\u0142-porucznik Wehrmachtu Rossum stwierdzi\u0142: \u201ePowstanie w getcie \nb\u0119dzie pocz\u0105tkiem og\u00f3lnego powstania w Warszawie [\u201d] miejscowe si\u0142y \nwojskowe i policyjne nie wystarczy\u0142yby, by powstanie zd\u0142awi\u0107\u201d.\n<\/p>\n\n\n\n<p>\n  19 kwietnia 1943 r. wybuch\u0142o powstanie. W getcie do walki stan\u0105\u0142 \u017bOB \n(licz\u0105cy 22 grupy bojowe: 5 \u2013 Dror, 6 \u2013 PPR, 4 \u2013 Bund, 5 \u2013 Haszomer \nHacair, i po jednej z: Poalej-Syjon Lewicy, Syjonist\u00f3w Socjalist\u00f3w, \nGordonii, Akiby, Hanoar Hacyjoni, \u0142\u0105cznie oko\u0142o 600 ludzi). By\u0142y te\u017c \n?dzikie\u201d grupy skupiaj\u0105ce si\u0119 wok\u00f3\u0142 bunkr\u00f3w, kamienic i miejsc pracy, \njak i prawicowy \u017bydowski Zwi\u0105zek Wojskowy. Walczyli przeciw kilku \ntysi\u0119cy \u017co\u0142nierzom III Rzeszy.\n<\/p>\n\n\n\n<p>\n  Bund i PPR obchodzi\u0142y 1 maja. Bundowiec Marek Edelman wspomina\u0142, \u017ce \nnigdy \u201eMi\u0119dzynarod\u00f3wka\u201d nie by\u0142a \u015bpiewana w tak tragicznych warunkach, \nale \u201ew getcie walczy m\u0142odzie\u017c socjalistyczna, kt\u00f3ra nawet w obliczu \n\u015bmierci o tym nie zapomina\u201d.\n<\/p>\n\n\n\n<p>\n  Rdzeniem bojowc\u00f3w byli m\u0142odzi robotnicy i m\u0142odzi dzia\u0142acze kt\u00f3rzy nie \nchcieli s\u0142ucha\u0107 biernych starszych. Przez wiele tygodni getto broni\u0142o \nsi\u0119 dzielnie. Powsta\u0144com uda\u0142o si\u0119 nawet atakowa\u0107 jednostki wroga poza \ngettem. 8 maja lider \u017bOB-u Mordechaj Anielewicz zgin\u0105\u0142 w bunkrze przy \nul. Mi\u0142ej 18. Pisa\u0142: \u201eMarzenie mego \u017cycia spe\u0142ni\u0142o si\u0119 (\u201d)By\u0142em \n\u015bwiadkiem wspania\u0142ej heroicznej walki bojowc\u00f3w \u017cydowskich\u201d.\n<\/p>\n\n\n\n<p>\n  Lewicowe organizacje przysy\u0142a\u0142y pomoc materialn\u0105 do getta. Jeszcze \nprzed powstaniem muru polscy robotnicy zdejmowali opaski \u017bydom, \nprotestuj\u0105c przeciwko \u201epi\u0119tnu\u201d. Ringelblum, podkre\u015bli\u0142, i\u017c mieszkania \nrobotnicze s\u0105 najbardziej pewne, poniewa\u017c gospodarze nie b\u0119d\u0105 wymuszali \nod chroni\u0105cych si\u0119 \u017byd\u00f3w pieni\u0119dzy.\n<\/p>\n\n\n\n<p>\n  Jednak nie ka\u017cdy Polak mia\u0142 wsp\u00f3\u0142czucie dla ich losu. Faszystowski szmat\u0142awiec <em>Szaniec<\/em>,\n pisa\u0142, \u017ce Niemcy zbyt ma\u0142o gn\u0119bi\u0105 \u017byd\u00f3w. W ksi\u0105\u017cce wydanej przez Ogniw \nWielkiej Polski w 1940 r. pisano o zagro\u017ceniu \u017cydowskim i potrzebie \nwyrugowania element\u00f3w niepolskich. ONR-Falanga okazywa\u0142a poparcie dla \npolityki III Rzeszy wobec \u017byd\u00f3w. Prawicowe gazety umniejsza\u0142y op\u00f3r w \ngetcie. Nawet w antykomunistycznej propagandzie Armii Krajowej, mo\u017cna \nby\u0142o odnale\u017a\u0107 wyra\u017any ton anty\u017cydowski. \n<\/p>\n\n\n\n<p>\n  Polski episkopat w po\u0142owie 1941 r. stwierdzi\u0142: \u201e<em>Niemcy (\u201d) pod tym\n jednym wzgl\u0119dem dali dobry pocz\u0105tek, \u017ce pokazali mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyzwolenia \npolskiego spo\u0142ecze\u0144stwa spod \u017cydowskiej plagi i wytkn\u0119li nam drog\u0119, \nkt\u00f3r\u0105, mniej okrutnie oczywi\u015bcie i mniej brutalnie, ale konsekwentnie \ni\u015b\u0107 nale\u017cy?<\/em>.\n<\/p>\n\n\n\n<p>\n  Ringelblum jednak pisze: \u201eNikt nie b\u0119dzie wini\u0142 narodu polskiego o te \npermanentne ekscesy i pogromy ludno\u015bci \u017cydowskiej. Znaczna wi\u0119kszo\u015b\u0107 \nnarodu, jego u\u015bwiadomiona klasa robotnicza, inteligencja pracuj\u0105ca, \npot\u0119pia\u0142y niew\u0105tpliwie te ekscesy\u201d. \n<\/p>\n\n\n\n<p>   Poza gettem by\u0142y r\u00f3\u017cne reakcje wobec powstania, od prawicowych gazet  m\u00f3wi\u0105cych co najwy\u017cej o moralnym poparciu po lewicowe, kt\u00f3re atakowa\u0142y  rz\u0105d londy\u0144ski za bezczynno\u015b\u0107. Pierwotnie dow\u00f3dca AK Rowecki w\u0105tpi\u0142, czy w og\u00f3le przes\u0142ana bro\u0144  pod koniec grudnia 1942 r. zostanie u\u017cyta.  A w protokole Rady Pomocy \u017bydom  \u201e\u017begota\u201d czytamy: <em>\u201ePomoc zbrojna jest niemo\u017cliwa wobec zakazu Londynu\u201d<\/em>.  <\/p>\n\n\n\n<p> Jednak po styczniowych  akcjach Rowecki zmieni\u0142 zdanie, przekazuj\u0105c kolejn\u0105 bro\u0144. Niestety, jak wspomina Anielewicz: \u201eZ 49 przydzielonych nam sztuk  do u\u017cytku nadaje si\u0119 tylko 36, a to z powodu braku amunicji [\u201d].  Przydzielenie maszyn bez amunicji robi wra\u017cenie cynicznego naigrawania  si\u0119 z naszego losu\u201d. Gwardia Ludowa r\u00f3wnie\u017c przekazywa\u0142a bro\u0144, ale  wed\u0142ug Edelmana GL sama du\u017co jej nie mia\u0142a.  <\/p>\n\n\n\n<p>\n  W czasie powstania odbywa\u0142y si\u0119 akcje pod gettem, zorganizowane przez \nGL, AK, Milicj\u0119 Ludow\u0105 RPPS i SOB (Socjalistyczn\u0105 Organizacj\u0119 Bojow\u0105). \n\u017bOB podczas powstania wyda\u0142 po \u201earyjskiej\u201d stronie ulotk\u0119 g\u0142osz\u0105c\u0105: \n?Pom\u015bcimy zbrodnie Dachau, Treblinki i Auschwitz. Walka za wasz\u0105 i nasz\u0105\n wolno\u015b\u0107 trwa\u201d.\n<\/p>\n\n\n\n<p>\n  Niestety, \u015bwiat zachodni milcza\u0142. Na znak protestu przeciw bierno\u015bci \naliant\u00f3w bundowiec i cz\u0142onek Rady Narodowej RP w Londynie, Szmul \nZygielbojm, pope\u0142ni\u0142 samob\u00f3jstwo.\n<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nowa walka<\/strong>\n<\/p>\n\n\n\n<p>\n  Symboliczn\u0105 dat\u0105 ko\u0144ca powstania jest wysadzenie Synagogi na T\u0142omackie\n 16 maja. Z racji braku mo\u017cliwo\u015bci dalszej walki, 10 maja kana\u0142ami \nwychodzi z getta grupa z Markiem Edelmanem, wszyscy zostali przewiezieni\n do las\u00f3w wyszkowskich. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich wr\u00f3ci\u0142o do Warszawy, inni do\u0142\u0105czyli\n si\u0119 do Gwardii Ludowej, organizuj\u0105c oddzia\u0142 im. Mordechaja Anielewicza.\n Dokonali wielu akcji zbrojnych. Niekt\u00f3rych z nich zabi\u0142 oddzia\u0142 \nNarodowych Si\u0142 Zbrojnych. W 1944 r. zostali rozbici przez okupanta. \n<\/p>\n\n\n\n<p>\n  Powstanie da\u0142o przyk\u0142ad innym. Wybuch\u0142y nowe punkty oporu w Treblince,\n Poniatowie, Trawnikach, Cz\u0119stochowie, B\u0119dzinie, getcie bia\u0142ostockim i \nSobiborze. \n<\/p>\n\n\n\n<p>\n  Ocalali z powstania w getcie walczyli w Powstaniu Warszawskim.\n<\/p>\n\n\n\n<p>\n  W rocznic\u0119 Powstania, warto przypomnie\u0107 s\u0142owa \u017bOB-owczyni:\n<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>?<\/em><\/strong>M\u00f3wi\u0105c o getcie m\u00f3wi si\u0119 tylko o \u015bmierci, o\n tym, jak n\u0119dznie si\u0119 tam umiera\u0142o. Nie m\u00f3wi si\u0119 o \u017cyciu i o \nbohaterstwie tych zwyk\u0142ych ludzi. O ich walce, by pozosta\u0107 lud\u017ami, by \nprzetrwa\u0107 po ludzku\u201d. \n<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right\"><strong>M.P.<\/strong>\n<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-very-light-gray-background-color has-background\">W artykule wprowadzono nast\u0119puj\u0105ce poprawki. Fragment:<br><em>Pierwotnie dow\u00f3dca AK Rowecki w\u0105tpi\u0142, czy w og\u00f3le bro\u0144 zostanie u\u017cyta. (?) Jednak po styczniowych akcjach Rowecki zmieni\u0142 zdanie, przekazuj\u0105c bro\u0144<\/em> <br>teraz brzmi: <br><em>Pierwotnie dow\u00f3dca AK Rowecki w\u0105tpi\u0142, czy w og\u00f3le przes\u0142ana bro\u0144 pod koniec grudnia 1942 r. zostanie u\u017cyta. (?) Jednak po styczniowych akcjach Rowecki zmieni\u0142 zdanie, przekazuj\u0105c kolejn\u0105 bro\u0144.<\/em> <br>Chodzi o to, \u017ce pod koniec grudnia 1942 r. Rowecki przekaza\u0142 10 pistolet\u00f3w dla \u017bOB. <br><strong>&nbsp;                                                                                                    &nbsp;       M.P.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>19 kwietnia mija kolejna rocznica Powstania w Getcie Warszawskim. Przechodz\u0105c po ogromnym cmentarzu, jakim s\u0105 Muran\u00f3w i Nowolipki, warto przypomnie\u0107 o walce tamtych dni Od pierwszych dni okupacji ludno\u015b\u0107 \u017cydowska by\u0142a napi\u0119tnowana. Ze strony nowych, hitlerowskich w\u0142adz i ze strony polskich antysemit\u00f3w. Gubernator Hans Frank wprowadzi\u0142 upokarzaj\u0105cy obowi\u0105zek noszenia opasek z gwiazd\u0105 Dawida, zakaza\u0142 podr\u00f3\u017cy [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6496,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[167,170],"tags":[97],"class_list":["post-6495","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazeta-kwiecien-2020","category-gazeta-kwiecien-2020-2cd","tag-featured"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Chcieli \u017cy\u0107 \u2013 \u017cycie i walka w getcie warszawskim - Pracownicza Demokracja<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6495\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Chcieli \u017cy\u0107 \u2013 \u017cycie i walka w getcie warszawskim - Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"19 kwietnia mija kolejna rocznica Powstania w Getcie Warszawskim. Przechodz\u0105c po ogromnym cmentarzu, jakim s\u0105 Muran\u00f3w i Nowolipki, warto przypomnie\u0107 o walce tamtych dni Od pierwszych dni okupacji ludno\u015b\u0107 \u017cydowska by\u0142a napi\u0119tnowana. Ze strony nowych, hitlerowskich w\u0142adz i ze strony polskich antysemit\u00f3w. Gubernator Hans Frank wprowadzi\u0142 upokarzaj\u0105cy obowi\u0105zek noszenia opasek z gwiazd\u0105 Dawida, zakaza\u0142 podr\u00f3\u017cy [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6495\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-04-01T21:26:27+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-04-19T12:16:56+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/ciecie_bojowniczki.powstanie.w.getcie.warszawskim.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"646\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"516\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\".\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\".\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"9 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6495#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6495\"},\"author\":{\"name\":\".\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"headline\":\"Chcieli \u017cy\u0107 \u2013 \u017cycie i walka w getcie warszawskim\",\"datePublished\":\"2020-04-01T21:26:27+00:00\",\"dateModified\":\"2021-04-19T12:16:56+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6495\"},\"wordCount\":1770,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6495#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/ciecie_bojowniczki.powstanie.w.getcie.warszawskim.jpg\",\"keywords\":[\"Featured\"],\"articleSection\":[\"Gazeta - kwiecie\u0144 2020\",\"Gazeta - kwiecie\u0144 2020 - 2cd.\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6495\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6495\",\"name\":\"Chcieli \u017cy\u0107 \u2013 \u017cycie i walka w getcie warszawskim - Pracownicza Demokracja\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6495#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6495#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/ciecie_bojowniczki.powstanie.w.getcie.warszawskim.jpg\",\"datePublished\":\"2020-04-01T21:26:27+00:00\",\"dateModified\":\"2021-04-19T12:16:56+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6495#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6495\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6495#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/ciecie_bojowniczki.powstanie.w.getcie.warszawskim.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/ciecie_bojowniczki.powstanie.w.getcie.warszawskim.jpg\",\"width\":646,\"height\":516},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6495#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Chcieli \u017cy\u0107 \u2013 \u017cycie i walka w getcie warszawskim\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\",\"name\":\"Pracownicza Demokracja\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\",\"name\":\".\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Chcieli \u017cy\u0107 \u2013 \u017cycie i walka w getcie warszawskim - Pracownicza Demokracja","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6495","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Chcieli \u017cy\u0107 \u2013 \u017cycie i walka w getcie warszawskim - Pracownicza Demokracja","og_description":"19 kwietnia mija kolejna rocznica Powstania w Getcie Warszawskim. Przechodz\u0105c po ogromnym cmentarzu, jakim s\u0105 Muran\u00f3w i Nowolipki, warto przypomnie\u0107 o walce tamtych dni Od pierwszych dni okupacji ludno\u015b\u0107 \u017cydowska by\u0142a napi\u0119tnowana. Ze strony nowych, hitlerowskich w\u0142adz i ze strony polskich antysemit\u00f3w. Gubernator Hans Frank wprowadzi\u0142 upokarzaj\u0105cy obowi\u0105zek noszenia opasek z gwiazd\u0105 Dawida, zakaza\u0142 podr\u00f3\u017cy [&hellip;]","og_url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6495","og_site_name":"Pracownicza Demokracja","article_published_time":"2020-04-01T21:26:27+00:00","article_modified_time":"2021-04-19T12:16:56+00:00","og_image":[{"width":646,"height":516,"url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/ciecie_bojowniczki.powstanie.w.getcie.warszawskim.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":".","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":".","Szacowany czas czytania":"9 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6495#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6495"},"author":{"name":".","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"headline":"Chcieli \u017cy\u0107 \u2013 \u017cycie i walka w getcie warszawskim","datePublished":"2020-04-01T21:26:27+00:00","dateModified":"2021-04-19T12:16:56+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6495"},"wordCount":1770,"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6495#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/ciecie_bojowniczki.powstanie.w.getcie.warszawskim.jpg","keywords":["Featured"],"articleSection":["Gazeta - kwiecie\u0144 2020","Gazeta - kwiecie\u0144 2020 - 2cd."],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6495","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6495","name":"Chcieli \u017cy\u0107 \u2013 \u017cycie i walka w getcie warszawskim - Pracownicza Demokracja","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6495#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6495#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/ciecie_bojowniczki.powstanie.w.getcie.warszawskim.jpg","datePublished":"2020-04-01T21:26:27+00:00","dateModified":"2021-04-19T12:16:56+00:00","author":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6495#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6495"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6495#primaryimage","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/ciecie_bojowniczki.powstanie.w.getcie.warszawskim.jpg","contentUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/ciecie_bojowniczki.powstanie.w.getcie.warszawskim.jpg","width":646,"height":516},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6495#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Chcieli \u017cy\u0107 \u2013 \u017cycie i walka w getcie warszawskim"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/","name":"Pracownicza Demokracja","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8","name":".","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6495","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6495"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6495\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7794,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6495\/revisions\/7794"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6496"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6495"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6495"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6495"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}