{"id":6097,"date":"2019-12-01T23:45:59","date_gmt":"2019-12-01T22:45:59","guid":{"rendered":"http:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6097"},"modified":"2019-12-06T22:42:22","modified_gmt":"2019-12-06T21:42:22","slug":"harriet-tubman-wojowniczka-o-wolnosc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6097","title":{"rendered":"Harriet Tubman \u2013 wojowniczka o wolno\u015b\u0107"},"content":{"rendered":"\n
\"Harriet
Harriet Tubman<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Abolicjonistka, sufra\u017cystka i \u017co\u0142nierka Harriet Tubman \nurodzi\u0142a si\u0119 w niewoli na plantacji w hrabstwie Dorchester, w stanie \nMaryland, oko\u0142o 1825 roku.<\/strong>\n<\/p>\n\n\n\n

Jako uparta i pewna siebie osoba od najm\u0142odszych lat wzbudza\u0142a gniew w\u0142a\u015bcicieli, kt\u00f3rzy przenie\u015bli j\u0105 ze s\u0142u\u017cby domowej do ci\u0119\u017ckiej pracy w polu. <\/p>\n\n\n\n

\n Brutalno\u015b\u0107 ludzi, na kt\u00f3rych bogactwo sp\u0142ywa\u0142o wraz z potem \nniewolnik\u00f3w z p\u00f3l kukurydzy, bawe\u0142ny i tytoniu, nie zna\u0142a granic. Gdy \nTubman mia\u0142a kilkana\u015bcie lat, nadzorca uderzy\u0142 j\u0105 w g\u0142ow\u0119 ci\u0119\u017ckim \nprzedmiotem, co spowodowa\u0142o p\u0119kni\u0119cie czaszki. Przed powrotem do pracy \nprzez dwa dni le\u017ca\u0142a bez opieki medycznej. Przyp\u0142aci\u0142a to drgawkami, \nkt\u00f3re towarzyszy\u0142y jej przez ca\u0142e \u017cycie. Z tego okresu jej przyjaciele \npami\u0119taj\u0105 jej dziwne zachowanie \u2013 \u201ejakby rozmawia\u0142a bezpo\u015brednio z \nbogiem\u201d. Potrafi\u0142a tak\u017ce zasn\u0105\u0107 w trakcie rozmowy, by nast\u0119pnie obudzi\u0107 \nsi\u0119 tak, jakby nic si\u0119 nie wydarzy\u0142o.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Jej \u017cycie mog\u0142o toczy\u0107 si\u0119 w ten spos\u00f3b przez kolejne dekady. Jednak, \ngdy jej siostry zosta\u0142y sprzedane w\u0142a\u015bcicielom niewolnik\u00f3w na G\u0142\u0119bokim \nPo\u0142udniu, Tubman uzna\u0142a, \u017ce nie chce podzieli\u0107 ich losu.\n<\/p>\n\n\n\n

\n We wrze\u015bniu 1849 r. zach\u0119ci\u0142a braci do wsp\u00f3lnej pr\u00f3by odzyskania \nwolno\u015bci. Jednak powodowani strachem ch\u0142opcy wkr\u00f3tce postanowili \nzawr\u00f3ci\u0107. Tubman kontynuowa\u0142a ucieczk\u0119 samotnie. Dla bezpiecze\u0144stwa \nzmieni\u0142a nazwisko z Araminty Ross na Harriet po matce i Tubman po \nniedawno po\u015blubionym m\u0119\u017cu, kt\u00f3ry zniech\u0119ca\u0142 j\u0105 do ucieczki.\n<\/p>\n\n\n\n

Wolno\u015b\u0107 lub \u015bmier\u0107<\/strong>\n<\/p>\n\n\n\n

\n \u201eDo wyboru mia\u0142am jedno z dwojga\u201d \u2013 wyja\u015bni\u0142a p\u00f3\u017aniej \u2013 \u201ewolno\u015b\u0107 lub \u015bmier\u0107. Je\u015bli nie jedno, to drugie\u201d.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Droga by\u0142a ci\u0119\u017cka i pe\u0142na niebezpiecze\u0144stw. Ustawa o zbiegach \nspowodowa\u0142a prawdziwy wysyp \u0142owc\u00f3w nagr\u00f3d, kt\u00f3rzy wy\u0142apywali \nuciekinier\u00f3w w zamian z du\u017ce nagrody. Obstawiali oni popularne szlaki \nprowadz\u0105ce do Kanady i Meksyku.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Na szcz\u0119\u015bcie po drodze mo\u017cna by\u0142o r\u00f3wnie\u017c znale\u017a\u0107 pomoc. Dzi\u0119ki siatce\n abolicjonist\u00f3w, alternatywnych tras i kryj\u00f3wek \u2013 znanej pod nazw\u0105 Kolei\n Podziemnej \u2013 uciekinierzy mogli liczy\u0107 na wsparcie w drodze po wolno\u015b\u0107.\n Tubman otrzyma\u0142a najpierw pomoc od bia\u0142ej kwakierki, a nast\u0119pnie od \ninnych os\u00f3b.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Kieruj\u0105c si\u0119 gwiazdami, przedosta\u0142a si\u0119 na p\u00f3\u0142noc do Pensylwanii. \nPokona\u0142a w ten spos\u00f3b dystans ponad 145 kilometr\u00f3w \u2013 poruszaj\u0105c si\u0119 \ncz\u0119sto po lasach i w ciemno\u015bci. W Pensylwanii Tubman mia\u0142a status osoby \nwolnej, ale nie mog\u0142a cieszy\u0107 si\u0119 wolno\u015bci\u0105, gdy jej rodzina nadal \npozostawa\u0142a w niewoli.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Przez nast\u0119pne jedena\u015bcie lat 13 razy wraca\u0142a do Maryland jako \n?konduktorka? Kolei Podziemnej. W tym czasie pomog\u0142a w ucieczce oko\u0142o 70\n osobom \u2013 w tym czterem swoim braciom, rodzicom oraz siostrzenicy.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Zwykle podr\u00f3\u017cowa\u0142a zim\u0105, poniewa\u017c d\u0142ugie zimne noce zapewnia\u0142y jej \nlepsz\u0105 ochron\u0119 \u2013 nawet najbardziej zach\u0142anni \u0142owcy nagr\u00f3d wybierali \nw\u00f3wczas ciep\u0142o swoich dom\u00f3w. Jednak rosn\u0105ca s\u0142awa tajemniczej bohaterki \npowodowa\u0142a, \u017ce wyprawy stawa\u0142y si\u0119 coraz bardziej niebezpieczne.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Tubman zosta\u0142a mistrzyni\u0105 kamufla\u017cu i zacz\u0119\u0142a nosi\u0107 bro\u0144. By\u0142a ona jej\n potrzebna nie tylko przeciwko ludziom, kt\u00f3rzy chcieli j\u0105 schwyta\u0107, ale \ntak\u017ce do \u201eprzekonywania\u201d wystraszonych uciekinier\u00f3w, kt\u00f3rzy zamierzali \nwr\u00f3ci\u0107 do swoich w\u0142a\u015bcicieli. \u201eIdziesz albo giniesz\u201d \u2013 m\u00f3wi\u0142a im. Martwy\n zbieg nie m\u00f3g\u0142 jej wyda\u0107. Tymczasem nowe ustawy utrudnia\u0142y przywr\u00f3cenie\n by\u0142ym niewolnikom wolno\u015bci.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Samo dotarcie do p\u00f3\u0142nocnych stan\u00f3w nie dawa\u0142o ju\u017c gwarancji bezpiecze\u0144stwa \u2013 dlatego celem Tubman sta\u0142a si\u0119 Kanada.\n<\/p>\n\n\n\n

Wojna secesyjna<\/strong>\n<\/p>\n\n\n\n

\n W kwietniu 1861 r., zaledwie kilka miesi\u0119cy po ostatniej misji, w \nramach kt\u00f3rej Tubman dotar\u0142a do hrabstwa Dorchester, wybuch\u0142a wojna \nsecesyjna.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Niewolnictwo stanowi\u0142o o\u015b tego czteroletniego konfliktu, w kt\u00f3rym \nzgin\u0119\u0142o oko\u0142o 600 000 os\u00f3b spo\u015br\u00f3d zaledwie 30 milion\u00f3w mieszka\u0144c\u00f3w. \nPrzyw\u00f3dcy stan\u00f3w po\u0142udniowych, zwani Konfederatami, walczyli w obronie \nniewolnictwa, kt\u00f3re by\u0142o dla nich \u017ar\u00f3d\u0142em utrzymania. Na p\u00f3\u0142nocy klasa \nrz\u0105dz\u0105ca popar\u0142a ide\u0119 \u201ewolnej pracy\u201d, poniewa\u017c tamtejszy system w coraz \nwi\u0119kszym stopniu polega\u0142 na przemy\u015ble.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Przez d\u0142u\u017cszy czas \u017cadna ze stron nie mo\u017ce uzyska\u0107 przewagi. Prze\u0142om \nnast\u0105pi\u0142 dopiero w\u00f3wczas, gdy przyw\u00f3dcy P\u00f3\u0142nocy dokonali zwrotu w stron\u0119\n rewolucyjnego zrywu.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Obietnica zniesienia niewolnictwa na Po\u0142udniu zach\u0119ci\u0142a setki tysi\u0119cy \nczarnosk\u00f3rych os\u00f3b do wst\u0119powania w szeregi wojsk Unii. Uwolniony \nniewolnik i radykalny dzia\u0142acz spo\u0142eczny Frederick Douglass pisa\u0142: \n?Ameryka\u0144ski nar\u00f3d i rz\u0105d w Waszyngtonie mog\u0105 przez jaki\u015b czas odmawia\u0107 \nuznania fakt\u00f3w, ale nieuchronna logika zdarze\u0144 wymusi na nich wreszcie \nzrozumienie, \u017ce wojna w kraju toczy si\u0119 teraz o utrzymanie lub \nzniesienie niewolnictwa\u201d.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Jednym z pionier\u00f3w uznania rewolucyjnego charakteru wojny by\u0142 \ngubernator stanu Massachusetts John Andrew. Zna\u0142 Tubman i poprosi\u0142 j\u0105, \naby uda\u0142a si\u0119 na Po\u0142udnie i pomog\u0142a \u201ekontrabandom\u201d, czyli zbieg\u0142ym \nniewolnikom, kt\u00f3rzy chcieli do\u0142\u0105czy\u0107 do si\u0142 Unii.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Tubman przysta\u0142a na t\u0119 propozycj\u0119 i stawi\u0142a si\u0119 w Forcie Monroe w \nstanie Wirginia, sk\u0105d wyrusza\u0142y tajne misje maj\u0105ce na celu uwalnianie \nniewolnik\u00f3w, zach\u0119canie ich do ucieczki oraz prowadzenia dzia\u0142a\u0144 \nwywiadowczych. Tubman prowadzi\u0142a przed bitwami rekonesans w najbardziej \nniebezpiecznych miejscach, zdobywaj\u0105c wa\u017cne informacje i nawi\u0105zuj\u0105c \nkontakty.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Wa\u017cn\u0105 broni\u0105 podczas tej wojny okaza\u0142 si\u0119 antyrasizm.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Fakt, \u017ce wys\u0142annicy P\u00f3\u0142nocy mogli wdziera\u0107 si\u0119 g\u0142\u0119boko na terytorium \nwroga i przekonywa\u0107 niewolnik\u00f3w do otwartego buntu, dzia\u0142a\u0142 na si\u0142y \nPo\u0142udnia deprymuj\u0105co.\n<\/p>\n\n\n\n

\n W\u0142a\u015bciciele niewolnik\u00f3w zostali zmuszeni do stawienia czo\u0142a nowej \nrzeczywisto\u015bci, w kt\u00f3rej coraz cz\u0119\u015bciej przeciwko nim stawali nie tylko \nczarni \u017co\u0142nierze walcz\u0105cy w nowo tworzonych oddzia\u0142ach, ale tak\u017ce \nludzie, kt\u00f3rych zmuszali do pracy na swoich plantacjach.\n<\/p>\n\n\n\n

Dow\u00f3dczyni<\/strong>\n<\/p>\n\n\n\n

\n Tubman zosta\u0142a pierwsz\u0105 kobiet\u0105 w historii USA, kt\u00f3ra dowodzi\u0142a \nwypraw\u0105 wojskow\u0105 podczas \u015bmia\u0142ego ataku na przepraw\u0119 na rzece Combahee w\n 1863 roku. Poprowadzi\u0142a wtedy trzy parowce wype\u0142nione \u017co\u0142nierzami Unii \npo\u015br\u00f3d min zastawionych przez wojska Konfederacji na wodach granicz\u0105cych\n z kilkoma du\u017cymi plantacjami.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Po wyj\u015bciu na brzeg \u017co\u0142nierze palili wszystko, co napotkali na swojej \ndrodze. Dym z p\u0142on\u0105cych p\u00f3l miesza\u0142 si\u0119 z dymem podpalanych budynk\u00f3w. \nCa\u0142e zapasy \u017cywno\u015bci i innych d\u00f3br zosta\u0142y spl\u0105drowane. Na d\u017awi\u0119k syren \nokr\u0119towych setki niewolnik\u00f3w wybiega\u0142y z ukrycia, aby do\u0142\u0105czy\u0107 do wojsk \nP\u00f3\u0142nocy. Uwolniono oko\u0142o 750 os\u00f3b, w tym kobiety z ma\u0142ymi dzie\u0107mi \nzawieszonymi u szyi. \u201eNigdy nie widzia\u0142am niczego podobnego\u201d \u2013 \nwspomina\u0142a Tubman.\n<\/p>\n\n\n\n

\n \u00d3wczesna atmosfera by\u0142a zara\u017aliwa \u2013 bia\u0142y sier\u017cant z Michigan pisa\u0142: \n?Im wi\u0119cej wiem o przekl\u0119tej instytucji niewolnictwa, tym bardziej \npragn\u0119 jej ca\u0142kowitego zniszczenia. Zniesienie nie- wolnictwa nada \ngodno\u015b\u0107 pracy \u2013 sam ten fakt zrewolucjonizuje wszystko\u201d.\n<\/p>\n\n\n\n

Segregacja rasowa<\/strong>\n<\/p>\n\n\n\n

\n Si\u0142y Konfederacji ostatecznie podda\u0142y si\u0119 w kwietniu 1865 r., ale \nmarzenia o r\u00f3wno\u015bci mia\u0142y zosta\u0107 skonfrontowane z okrutn\u0105 \nrzeczywisto\u015bci\u0105.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Po wojnie nasta\u0142 czas \u201eodbudowy\u201d, a uwolnieni niewolnicy mogli ju\u017c \ng\u0142osowa\u0107. Setki czarnosk\u00f3rych kandydat\u00f3w wybrano do w\u0142adz stanowych, a \nkilka os\u00f3b zasiad\u0142o tak\u017ce w Kongresie i Senacie.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Jednak. gdy dawni zarz\u0105dcy plantacji rozpocz\u0119li kontrofensyw\u0119, \nwykorzystuj\u0105c do tego celu Ku Klux Klan, klasa rz\u0105dz\u0105ca z P\u00f3\u0142nocy \nodm\u00f3wi\u0142a u\u017cycia swojej w\u0142adzy, by pozbawi\u0107 jej przedstawicieli Po\u0142udnia.\n W efekcie niebawem Po\u0142udnie uchwali\u0142o prawo ustanawiaj\u0105ce segregacj\u0119 \nrasow\u0105.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Podczas trzech lat s\u0142u\u017cby wojskowej Tubman otrzyma\u0142a zaledwie 200 USD \nwynagrodzenia. Jest to r\u00f3wnowarto\u015b\u0107 dzisiejszych 11 500 z\u0142.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Po wojnie, podobnie jak wielu czarnosk\u00f3rych by\u0142ych \u017co\u0142nierzy, znalaz\u0142a si\u0119 w rozpaczliwej sytuacji materialnej.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Zwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 do rz\u0105du federalnego o dodatkowe wynagrodzenie, maj\u0105c za \nsob\u0105 poparcie wielu os\u00f3b, ale jej kampania trwa\u0142a 30 lat, zanim uda\u0142o \njej si\u0119 cokolwiek uzyska\u0107.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Dopiero w latach 90. XIX w. zacz\u0119\u0142a otrzymywa\u0107 emerytur\u0119 wojskow\u0105 \u2013 \nale nawet t\u0119 przyznano jej z tytu\u0142u s\u0142u\u017cby woskowej zmar\u0142ego m\u0119\u017ca.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Tubman zmar\u0142a na zapalenie p\u0142uc w 1913 roku, a jej wk\u0142ad nie zosta\u0142 uznany przez pa\u0144stwo do ko\u0144ca jej \u017cycia. \n<\/p>\n\n\n\n

\n By\u0142o jednak wielu ludzi, czarnych i bia\u0142ych, kt\u00f3rzy dok\u0142adnie znali \njej zas\u0142ugi oraz byli gotowi je upami\u0119tni\u0107. Jedna z jej biografii \u2013 \nnapisana przez przyjaci\u00f3\u0142k\u0119, pisark\u0119 powie\u015bci dla dzieci Sarah Hopkins \nBradford \u2013 nosi tytu\u0142: \u201eTubman, the Moses of Her People\u201d (Tubman, \nMoj\u017cesz swojego ludu).\n<\/p>\n\n\n\n

T\u0142umaczy\u0142 \u0141ukasz Wiewi\u00f3r<\/strong>\n<\/p>\n\n\n\n

Artyku\u0142 ukaza\u0142 si\u0119 w listopadzie, w brytyjskim tygodniku <\/em>Socialist Worker\n<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Abolicjonistka, sufra\u017cystka i \u017co\u0142nierka Harriet Tubman urodzi\u0142a si\u0119 w niewoli na plantacji w hrabstwie Dorchester, w stanie Maryland, oko\u0142o 1825 roku. Jako uparta i pewna siebie osoba od najm\u0142odszych lat wzbudza\u0142a gniew w\u0142a\u015bcicieli, kt\u00f3rzy przenie\u015bli j\u0105 ze s\u0142u\u017cby domowej do ci\u0119\u017ckiej pracy w polu. Brutalno\u015b\u0107 ludzi, na kt\u00f3rych bogactwo sp\u0142ywa\u0142o wraz z potem niewolnik\u00f3w z […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6098,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[157,158],"tags":[97],"class_list":["post-6097","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazeta-grudzien-2019","category-gazeta-grudzien-2019-cd","tag-featured"],"yoast_head":"\nHarriet Tubman \u2013 wojowniczka o wolno\u015b\u0107 - Pracownicza Demokracja<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6097\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Harriet Tubman \u2013 wojowniczka o wolno\u015b\u0107 - Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Abolicjonistka, sufra\u017cystka i \u017co\u0142nierka Harriet Tubman urodzi\u0142a si\u0119 w niewoli na plantacji w hrabstwie Dorchester, w stanie Maryland, oko\u0142o 1825 roku. Jako uparta i pewna siebie osoba od najm\u0142odszych lat wzbudza\u0142a gniew w\u0142a\u015bcicieli, kt\u00f3rzy przenie\u015bli j\u0105 ze s\u0142u\u017cby domowej do ci\u0119\u017ckiej pracy w polu. Brutalno\u015b\u0107 ludzi, na kt\u00f3rych bogactwo sp\u0142ywa\u0142o wraz z potem niewolnik\u00f3w z […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6097\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2019-12-01T22:45:59+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2019-12-06T21:42:22+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/Harriet-Tubman.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1122\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1600\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\".\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\".\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6097#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6097\"},\"author\":{\"name\":\".\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"headline\":\"Harriet Tubman \u2013 wojowniczka o wolno\u015b\u0107\",\"datePublished\":\"2019-12-01T22:45:59+00:00\",\"dateModified\":\"2019-12-06T21:42:22+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6097\"},\"wordCount\":1485,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6097#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/Harriet-Tubman.jpg\",\"keywords\":[\"Featured\"],\"articleSection\":[\"Gazeta - grudzie\u0144 2019\",\"Gazeta - grudzie\u0144 2019 - cd.\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6097\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6097\",\"name\":\"Harriet Tubman \u2013 wojowniczka o wolno\u015b\u0107 - Pracownicza Demokracja\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6097#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6097#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/Harriet-Tubman.jpg\",\"datePublished\":\"2019-12-01T22:45:59+00:00\",\"dateModified\":\"2019-12-06T21:42:22+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6097#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6097\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6097#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/Harriet-Tubman.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/Harriet-Tubman.jpg\",\"width\":1122,\"height\":1600},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6097#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Harriet Tubman \u2013 wojowniczka o wolno\u015b\u0107\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\",\"name\":\"Pracownicza Demokracja\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\",\"name\":\".\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Harriet Tubman \u2013 wojowniczka o wolno\u015b\u0107 - Pracownicza Demokracja","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6097","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Harriet Tubman \u2013 wojowniczka o wolno\u015b\u0107 - Pracownicza Demokracja","og_description":"Abolicjonistka, sufra\u017cystka i \u017co\u0142nierka Harriet Tubman urodzi\u0142a si\u0119 w niewoli na plantacji w hrabstwie Dorchester, w stanie Maryland, oko\u0142o 1825 roku. Jako uparta i pewna siebie osoba od najm\u0142odszych lat wzbudza\u0142a gniew w\u0142a\u015bcicieli, kt\u00f3rzy przenie\u015bli j\u0105 ze s\u0142u\u017cby domowej do ci\u0119\u017ckiej pracy w polu. Brutalno\u015b\u0107 ludzi, na kt\u00f3rych bogactwo sp\u0142ywa\u0142o wraz z potem niewolnik\u00f3w z […]","og_url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6097","og_site_name":"Pracownicza Demokracja","article_published_time":"2019-12-01T22:45:59+00:00","article_modified_time":"2019-12-06T21:42:22+00:00","og_image":[{"width":1122,"height":1600,"url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/Harriet-Tubman.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":".","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":".","Szacowany czas czytania":"7 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6097#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6097"},"author":{"name":".","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"headline":"Harriet Tubman \u2013 wojowniczka o wolno\u015b\u0107","datePublished":"2019-12-01T22:45:59+00:00","dateModified":"2019-12-06T21:42:22+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6097"},"wordCount":1485,"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6097#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/Harriet-Tubman.jpg","keywords":["Featured"],"articleSection":["Gazeta - grudzie\u0144 2019","Gazeta - grudzie\u0144 2019 - cd."],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6097","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6097","name":"Harriet Tubman \u2013 wojowniczka o wolno\u015b\u0107 - Pracownicza Demokracja","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6097#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6097#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/Harriet-Tubman.jpg","datePublished":"2019-12-01T22:45:59+00:00","dateModified":"2019-12-06T21:42:22+00:00","author":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6097#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6097"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6097#primaryimage","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/Harriet-Tubman.jpg","contentUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/Harriet-Tubman.jpg","width":1122,"height":1600},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=6097#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Harriet Tubman \u2013 wojowniczka o wolno\u015b\u0107"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/","name":"Pracownicza Demokracja","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8","name":".","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6097","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6097"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6097\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6099,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6097\/revisions\/6099"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6098"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6097"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6097"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6097"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}