{"id":5047,"date":"2018-11-01T23:40:02","date_gmt":"2018-11-01T22:40:02","guid":{"rendered":"http:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=5047"},"modified":"2018-11-19T22:53:47","modified_gmt":"2018-11-19T21:53:47","slug":"listopad-1918-rady-delegatow-robotniczych-w-polsce-historia-przemilczana","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=5047","title":{"rendered":"Listopad 1918: Rady Delegat\u00f3w Robotniczych w Polsce \u2013 historia przemilczana"},"content":{"rendered":"
\"Bunt<\/a>

Bunt w Tarnobrzegu w 1918 r.<\/p><\/div>\n

O tym nie dowiecie si\u0119 przy okazji obchod\u00f3w stulecia odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci. W listopadzie 1918 r. nowo powstaj\u0105ce pa\u0144stwo polskie natychmiast sta\u0142o si\u0119 miejscem bardzo ostrych konflikt\u00f3w spo\u0142ecznych. Miliony robotnik\u00f3w i ch\u0142op\u00f3w oczekiwa\u0142y, \u017ce powstaj\u0105ca Polska b\u0119dzie r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 od mocarstw zaborczych nie tylko kolorami flagi i j\u0119zykiem urz\u0119dowym, ale przyniesie prawdziw\u0105 r\u00f3wno\u015b\u0107 i sprawiedliwo\u015b\u0107. <\/strong><\/p>\n

Upada\u0142y mocarstwa i ko\u0144czy\u0142a si\u0119 I wojna \u015bwiatowa, czyli najwi\u0119ksza rze\u017a, jak\u0105 \u015bwiat do tej pory widzia\u0142. W rewolucyjnej Rosji o przetrwanie u w\u0142adzy, wbrew ca\u0142emu staremu porz\u0105dkowi i zagranicznym interwentom, walczy\u0142o stronnictwo m\u00f3wi\u0105ce o \u201eca\u0142ej w\u0142adzy w r\u0119kach rad\u201d robotniczych, \u017co\u0142nierskich i ch\u0142opskich, jak i o rewolucji na ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/p>\n

W ko\u0144cu, w Niemczech, w listopadzie 1918 r. wybuch\u0142a rewolucja (kolejne wydarzenie, o kt\u00f3rym si\u0119 przy okazji obchod\u00f3w nie dowiecie), kt\u00f3ra nie tylko obali\u0142a cesarza, ale ostatecznie zako\u0144czy\u0142a wojn\u0119 i doprowadzi\u0142a do powstawania sieci podobnych rad delegat\u00f3w. Generalnie rewolucja spo\u0142eczna by\u0142a na porz\u0105dku dziennym i wielu wi\u0105za\u0142o z ni\u0105 nadzieje \u2013 tak\u017ce w Polsce.<\/p>\n

Jednym z wyraz\u00f3w tych nadziei by\u0142y powstaj\u0105ce na ziemiach polskich Rady Delegat\u00f3w Robotniczych (RDR). W czasie wojny ziemie te by\u0142y okupowane w wi\u0119kszo\u015bci przez wojska niemieckie, co spowodowa\u0142o ich izolacj\u0119 od rewolucyjnych wydarze\u0144 w Rosji w 1917 r. Co wi\u0119cej, w wyniku poboru do wojska, ewakuacji robotnik\u00f3w i sprz\u0119tu w g\u0142\u0105b Rosji, jak i p\u00f3\u017aniejszego wywo\u017cenia urz\u0105dze\u0144 fabrycznych do Niemiec, czas wojny doprowadzi\u0142 do znacz\u0105cego zmniejszenia liczby robotnik\u00f3w przemys\u0142owych.<\/p>\n

W dawnym Kr\u00f3lestwie Polskim (tzw. Kongres\u00f3wce) ich liczba spad\u0142a trzykrotnie: z ponad 600 tys. do ok. 210 tys. Sytuacja by\u0142a wi\u0119c inna ni\u017c w czasie rewolucji 1905 r., gdy ziemie Kongres\u00f3wki z takimi centrami przemys\u0142u, jak \u0141\u00f3d\u017a, Zag\u0142\u0119bie D\u0105browskie czy Warszawa, by\u0142y najbardziej zrewoltowan\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 caratu.<\/p>\n

To w\u0142a\u015bnie w 1905 r. po raz pierwszy \u2013 cho\u0107 nie na ziemiach polskich, ale w stolicy carskiej Rosji, Petersburgu \u2013 pojawi\u0142y si\u0119 Rady Delegat\u00f3w Robotniczych jako wsp\u00f3lna forma reprezentacji strajkuj\u0105cych zak\u0142ad\u00f3w. Dwana\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej, po wybuchu kolejnej rewolucji w Rosji, idea rad znacznie si\u0119 rozprzestrzeni\u0142a.<\/p>\n

Na tyle, \u017ce to og\u00f3lnorosyjski zjazd rad formalnie przej\u0105\u0142 w\u0142adz\u0119 w kraju w listopadzie 1917 r. wybieraj\u0105c rewolucyjny rz\u0105d z Leninem na czele. Mimo izolacji lini\u0105 frontu, echa tego wydarzenia oczywi\u015bcie dotar\u0142y i na ziemie polskie. A gdy w rok p\u00f3\u017aniej robotnicy w Niemczech, jak i \u017co\u0142nierze niemieccy (tak\u017ce ci stacjonuj\u0105cy w miastach polskich), zacz\u0119li tworzy\u0107 w\u0142asne rady, szybko w ich \u015blady poszli robotnicy ziem polskich. I to nawet zanim powsta\u0142o nowe pa\u0144stwo.<\/p>\n

Nadzieje na zmiany <\/strong>i walki o zmiany<\/strong><\/p>\n

Og\u00f3\u0142em na terenie kszta\u0142tuj\u0105cego si\u0119 pa\u0144stwa polskiego powsta\u0142o oko\u0142o stu RDR. Ich dok\u0142adna liczba jest trudna do oszacowania, poniewa\u017c mia\u0142y one r\u00f3\u017cn\u0105 posta\u0107 i poziom zorganizowania. Czasem, jak w dawnej austriackiej Galicji, by\u0142y po prostu instytucjami partyjnymi wykorzystuj\u0105cymi popularn\u0105 nazw\u0119. Dla przyk\u0142adu, Krakowsk\u0105 Rad\u0119 Robotnicz\u0105 stanowili politycy umiarkowanej socjaldemokracji z Polskiej Partii Socjaldemokratycznej, uzupe\u0142nieni grup\u0105 dzia\u0142aczy zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych z tej samej partii. Aby by\u0107 cz\u0142onkiem tej \u201erady\u201d, trzeba by\u0142o mie\u0107 legitymacj\u0119 partyjn\u0105 PPSD.<\/p>\n

Z kolei w Wielkopolsce \u201erady ludowe\u201d organizowane by\u0142y g\u0142\u00f3wnie na zasadzie narodowo\u015bciowej \u2013 Polacy przeciw Niemcom \u2013 i zdominowane przez nacjonalistyczn\u0105 prawic\u0119. Ponadto mieli\u015bmy do czynienia z sytuacjami, gdy w jednej miejscowo\u015bci powstawa\u0142a wi\u0119cej ni\u017c jedna Rada Delegat\u00f3w \u2013 organizowana przez r\u00f3\u017cne partie. Tak sytuacja mia\u0142a pocz\u0105tkowo miejsce np. w Warszawie i \u0141odzi. Jednak nie zmienia to faktu, \u017ce szczeg\u00f3lnie na ziemiach Kongres\u00f3wki rady sta\u0142y si\u0119 znakomitym przyk\u0142adem samoorganizacji i demokracji pracowniczej.<\/p>\n

Powstawanie RDR samo w sobie by\u0142o \u015bwiadectwem zar\u00f3wno ogromnych nadziei na prawdziwe zmiany spo\u0142eczne, jak i gotowo\u015bci do dzia\u0142ania na ich rzecz. Nak\u0142ada\u0142o si\u0119 ono na inne postacie buntu \u2013 tak\u017ce na prowincji \u2013 istniej\u0105cego u progu upadku mocarstw zaborczych i powstawania niepodleg\u0142ej Polski.<\/p>\n

Najg\u0142o\u015bniejszym tego przyk\u0142adem by\u0142a tzw. Republika Tarnobrzeska na obszarze cz\u0119\u015bci Galicji, kierowana przez rewolucyjnego ludowca, by\u0142ego legionist\u0119 oddzia\u0142\u00f3w Pi\u0142sudskiego i przysz\u0142ego komunist\u0119, Tomasza D\u0105bala oraz radykalnego ksi\u0119dza Eugeniusza Okonia.<\/p>\n

Tamtejszy Komitet Rewolucyjny by\u0142 w stanie zorganizowa\u0107 6 listopada wiec w Tarnobrzegu z udzia\u0142em 30 tys. os\u00f3b z okolicznych powiat\u00f3w, og\u0142aszaj\u0105c upadek monarchii i w\u0142adzy wielkich posiadaczy ziemskich.<\/p>\n

Na tym obszarze nie tylko rozbrajano \u017candarm\u00f3w i usuwano miejscowe w\u0142adze, ale tworzono uzbrojone odzia\u0142y \u201emilicji wiejskiej\u201d (czasem pod nazw\u0105 Czerwonej Gwardii), jak i komitety gminne kontroluj\u0105ce zagarnianie mienia ziemian. Republika Tarnobrzeska zosta\u0142a ostatecznie spacyfikowana przez pi\u0119\u0107 kompanii wojska wys\u0142anego przez Polsk\u0105 Komisj\u0119 Likwidacyjn\u0105. Dodajmy, \u017ce poza kilkunastoma zabitymi w czasie pacyfikacji, tysi\u0105ce ch\u0142op\u00f3w ukarano kar\u0105 ch\u0142osty.<\/p>\n

Nie by\u0142 to przypadek odosobniony, gdy\u017c podobne wydarzenia na mniejsz\u0105 skal\u0119 mia\u0142y miejsce tak\u017ce w okolicach Pi\u0144czowa (tzw. Republika Pi\u0144czowska). Innym przyk\u0142adem, pokazuj\u0105c\u0105 \u0142\u0105czno\u015b\u0107 rad robotniczych z buntami \u017co\u0142nierskimi i ch\u0142opskimi, by\u0142a sytuacja w Zamo\u015bciu. W grudniu 1918 r. miejscowa RDR, wraz ze zbuntowanymi \u017co\u0142nierzami dw\u00f3ch batalion\u00f3w i ch\u0142opami okolicznych wsi, utworzy\u0142a tam Komitet Rewo- lucyjny i w\u0142asn\u0105 Czerwon\u0105 Gwardi\u0119 opanowuj\u0105c ca\u0142e miasto poza wi\u0119zieniem i koszarami wojskowymi. Do st\u0142umienia tego ruchu potrzebne by\u0142y si\u0142y wojskowe wys\u0142ane z Lublina. W wyniku ich dzia\u0142a\u0144 aresztowano ponad 300 os\u00f3b, z czego 9 zakatowano w aresztach.<\/p>\n

Powstawanie sieci Rad Delegat\u00f3w <\/strong>Robotniczych<\/strong><\/p>\n

\"Ulotka<\/a><\/p>\n

RDR zacz\u0119\u0142y powsta\u0107 ju\u017c w pierwszej dekadzie listopada 1918 r. W Lublinie Rad\u0119 powo\u0142ano w nocy z 5 na 6 listopada, wi\u0119c jeszcze przed og\u0142oszeniem w tym mie\u015bcie pierwszego rz\u0105du niepodleg\u0142ej Polski na czele z dzia\u0142aczem PPSD Ignacym Daszy\u0144skim, tzn. \u201erz\u0105du ludowego\u201d \u2013 kt\u00f3ry zreszt\u0105 do powstania RDR Lublina w \u017caden spos\u00f3b si\u0119 nie odni\u00f3s\u0142. Warto doda\u0107, \u017ce na Lubelszczy\u017anie, z inicjatywy RDR, powsta\u0142a p\u00f3\u017aniej tak\u017ce Rada Delegat\u00f3w Robotnik\u00f3w Folwarcznych Ziemi Lubelskiej, kieruj\u0105ca strajkami robotnik\u00f3w na prze\u0142omie marca i kwietnia 1919 r.<\/p>\n

RDR powsta\u0142y m. in. w Bia\u0142ymstoku, Cz\u0119stochowie, Kielcach, Kutnie, \u0141om\u017cy, Pabianicach, Piotrkowie, P\u0142ocku, Pruszkowie, Radomiu, W\u0142oc\u0142awku, Zamo\u015bciu, Zgierzu czy \u017byrardowie. Wed\u0142ug oblicze\u0144 Henryka Bicza, pierwszego dokumentalisty RDR na ziemiach polskich i zarazem jednego z lider\u00f3w RDR Zag\u0142\u0119bia D\u0105browskiego, tylko 19 RDR reprezentowa\u0142o ok. 221 tys. pracownik\u00f3w.<\/p>\n

Sama Warszawska RDR, gdy ostatecznie dosz\u0142o do jej zjednoczenia w oparciu o ujednolicone zasady wyboru, reprezentowa\u0142a blisko 50 tysi\u0119cy robotnik\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie du\u017cych fabryk. Dodaj\u0105c do tego robotnik\u00f3w folwarcznych tworz\u0105cych w\u0142asne komitety, liczba reprezentowanych przez oddolne cia\u0142a przedstawicielskie pracuj\u0105cych w miastach i wsiach si\u0119ga\u0142a po\u0142owy miliona.<\/p>\n

Rady Delegat\u00f3w by\u0142a prawdziwymi \u201eparlamentami robotniczymi\u201d. Zwykle, po pocz\u0105tkowych perypetiach, skupia\u0142y one delegat\u00f3w wybranych na zasadzie wielopartyjnej w poszczeg\u00f3lnych zak\u0142adach. W najwi\u0119kszych o\u015brodkach jeden delegat przypada\u0142 najcz\u0119\u015bciej na stu robotnik\u00f3w. W Radach reprezentowane by\u0142y wi\u0119c r\u00f3\u017cne partii i r\u00f3\u017cne pogl\u0105dy. Dzia\u0142ali w nich nie tylko rewolucjoni\u015bci, ale tak\u017ce umiarkowani socjali\u015bci, a nawet przedstawiciele nacjonalistycznego (i prorz\u0105dowego) Narodowego Zwi\u0105zku Robotniczego i powi\u0105zanych z nim Polskich Zwi\u0105zk\u00f3w Zawodowych \u2013 cho\u0107 ci ostatni generalnie znajdowali si\u0119 w radach w mniejszo\u015bci. Co wa\u017cne, Rady mia\u0142y charakter wielonarodowy, skupiaj\u0105c tak\u017ce partie robotnik\u00f3w \u017cydowskich (z kt\u00f3rych najwa\u017cniejsz\u0105 by\u0142 lewicowo-socjalistyczny Bund).<\/p>\n

Nie oznacza to, \u017ce problem antysemityzmu w Radach nie istnia\u0142. Powstanie zjednoczonych RDR, wraz z robotnikami \u017cydowskimi, nie zawsze by\u0142o procesem \u0142atwym, pokazuj\u0105c powszechno\u015b\u0107 antysemityzmu, kt\u00f3ry bynajmniej nie ogranicza\u0142 si\u0119 tylko do szafuj\u0105cych nim przedstawicieli NZR. W niekt\u00f3rych Radach (np. w Warszawskiej) komunikaty drukowano tak\u017ce w j\u0119zyku jidysz, ale w innych (np. w \u0141\u00f3dzkiej Radzie Robotniczej) za \u201eoficjalny\u201d uznawano tylko j\u0119zyk polski. Mimo to, Rady stawa\u0142y si\u0119 platform\u0105 prze\u0142amywania uprzedze\u0144 na rzecz klasowej, pracowniczej jedno\u015bci. Jak donosi\u0142a \u017cydowska gazeta Lebensfragen<\/em> po demonstracjach zorganizowanych pod has\u0142em \u201epracy i chleba\u201d przez \u0141\u00f3dzk\u0105 RR 16 lutego 1919 r.:<\/p>\n

?W demonstracji uczestniczyli wszyscy robotnicy \u0142\u00f3dzcy: Polacy, \u017bydzi, Niemcy; przypomina\u0142o to rewolucyjne dni 1905 r. Wielu robotnik\u00f3w polskich przysz\u0142o r\u00f3wnie\u017c na wiec do \u201eHarfy\u201d [\u017cydowskiego robotniczego klubu \u015bpiewaczego, miejsca wiecu robotnik\u00f3w \u017cydowskich]. \u0141\u00f3dzki komitet Bundu wypu\u015bci\u0142 specjaln\u0105 odezw\u0119 do robotnik\u00f3w \u017cydowskich z wezwaniem do przyj\u015bcia na wiece i wzi\u0119cia udzia\u0142u w manifestacji.?<\/p>\n

Rewolucyjne Rady <\/strong><\/p>\n

w Zag\u0142\u0119biu D\u0105browskim<\/strong><\/p>\n

Obszarem najbardziej rozwini\u0119tej aktywno\u015bci RDR sta\u0142o si\u0119 jednak Zag\u0142\u0119bie D\u0105browskie. Na tym obszarze mo\u017cna m\u00f3wi\u0107, \u017ce prawdziwa rewolucja socjalistyczna \u2013 dokonywana przez tysi\u0105ce robotnik\u00f3w \u2013 by\u0142a tu na porz\u0105dku dziennym. Wp\u0142yw na to mia\u0142y nie tylko tradycje 1905 r., ale i fakt, \u017ce ten obszar nie zosta\u0142 dotkni\u0119ty upadkiem przemys\u0142u charakterystycznego dla innych cz\u0119\u015bci Kongres\u00f3wki.<\/p>\n

Ju\u017c w pa\u017adzierniku 1918 r. wybuch\u0142 tam ponad trzytygodniowy strajk obejmuj\u0105cy niemal wszystkich robotnik\u00f3w najwi\u0119kszych kopal\u0144. W D\u0105browie G\u00f3rniczej pierwsze posiedzenie Rady Delegat\u00f3w Robotniczych odby\u0142o si\u0119 8 listopada \u2013 z udzia\u0142em przedstawicieli 69 kopal\u0144.<\/p>\n

W tym dniu w rejonie D\u0105browy odby\u0142 si\u0119 tak\u017ce strajk generalny i wielotysi\u0119czna demonstracja robotnicza. Tak\u017ce tego dnia zastrzelony zosta\u0142, w czasie pr\u00f3by zaj\u0119cia lokalu na potrzeby Rady, robotnik Eugeniusz Furman. Strzelali polscy \u017co\u0142nierze z utworzonej jeszcze pod patronatem niemieckim Polskiej Si\u0142y Zbrojnej (Polnische Wehrmacht<\/em>).<\/p>\n

Wkr\u00f3tce \u017co\u0142nierze tej formacji zmieni\u0107 mieli mundury na te niepodleg\u0142ej Rzeczpospolitej. Warto wi\u0119c podkre\u015bli\u0107, \u017ce strzelanie do robotnik\u00f3w przez polskie \u201esi\u0142y porz\u0105dkowe\u201d rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 nawet przed 11 listopada \u2013 i sta\u0142o si\u0119 jedn\u0105 z cech nie tylko najbli\u017cszych tygodni, ale ca\u0142ego dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego.<\/p>\n

13 listopada odby\u0142o si\u0119 pierwsze posiedzenie RDR Okr\u0119gu Sosnowieckiego. Obie Rady, w kt\u00f3rych wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieli przedstawiciele partii rewolucyjnych, zjednoczy\u0142y si\u0119 nast\u0119pnie w RDR Zag\u0142\u0119bia D\u0105browskiego. W tym przypadku Rady nie tylko stara\u0142y si\u0119 wymusza\u0107 podwy\u017cki p\u0142ac czy wprowadzenie minimalnych stawek (po cz\u0119\u015bci skutecznie), ale otwarcie widzia\u0142y si\u0119 jako przysz\u0142a w\u0142adza.<\/p>\n

Wyrazem tego by\u0142o cho\u0107by spontaniczne tworzenie Czerwonej Gwardii (zwanej tak\u017ce, w oficjalnych sprawozdaniach Rady, Czerwon\u0105 Armi\u0105), obejmuj\u0105c\u0105 nawet do kilku tysi\u0119cy os\u00f3b, przejmuj\u0105cej funkcj\u0119 porz\u0105dkowe, szczeg\u00f3lnie w dzielnicach robotniczych \u2013 i szybko znajduj\u0105cej si\u0119 w konflikcie oddzia\u0142ami powstaj\u0105cego pa\u0144stwa polskiego.<\/p>\n

Ju\u017c 12 listopada Pi\u0142sudski poleci\u0107 mia\u0142 stacjonuj\u0105cemu w Krakowie gen. Roji \u2013 wed\u0142ug relacji samego genera\u0142a \u2013 przerzucenie 2 kompanii wojska i oddzia\u0142u cekaem\u00f3w w celu zaprowadzenia \u201eporz\u0105dku\u201d w Zag\u0142\u0119biu.<\/p>\n

Mimo to si\u0142a Rad by\u0142a tak du\u017ca, \u017ce jeszcze w grudniu 1918 r. wymuszano na niekt\u00f3rych fabrykantach op\u0142acanie Czerwonej Gwardii. W ten spos\u00f3b na li\u015bcie p\u0142ac kopalni Hr. Renard znalaz\u0142o si\u0119 75 czerwonogwardzist\u00f3w. Jej w\u0142a\u015bciciele zmuszeni byli tak\u017ce dok\u0142ada\u0107 si\u0119 do dzia\u0142alno\u015bci RDR. Zreszt\u0105 tak\u017ce inne kopalnie wyp\u0142aca\u0142y swoim pracownikom dni\u00f3wki, je\u015bli nieobecno\u015b\u0107 w pracy spowodowana by\u0142a uczestnictwem w posiedzeniach Rad.<\/p>\n

W\u0142adze polskie by\u0142y w stanie spacyfikowa\u0107 sytuacj\u0119 w Zag\u0142\u0119biu, g\u0142\u00f3wnie z powodu izolacji tej rewolucyjnej twierdzy. Potrwa\u0142o to jednak nast\u0119pnych kilka miesi\u0119cy i okupione zosta\u0142o kolejnymi ofiarami \u015bmiertelnymi.<\/p>\n

Rady i partie <\/strong>polityczne<\/strong><\/p>\n

Rady by\u0142y oddolnymi, demokratycznymi organizacjami pracowniczymi, co nie zmienia faktu, \u017ce istotn\u0105 rol\u0119 w ich tworzeniu odegra\u0142y partie polityczne. Wezwania do tworzenia RDR najcz\u0119\u015bciej wychodzi\u0142y od dzia\u0142aj\u0105cych na ziemiach polskich partii rewolu- cyjnych: Socjaldemokracji Kr\u00f3lestwa Polskiego i Litwy (SDKPiL) i Polskiej Partii Socjalistycznej-Lewicy.<\/p>\n

Dla przyk\u0142adu, has\u0142o tworzenia RDR w D\u0105browie G\u00f3rniczej jako pierwsza rzuci\u0142a 2 listopada PPS-Lewica \u2013 w dniu, w kt\u00f3rym robotnicy przyst\u0105pili do rozbrajania \u017co\u0142nierzy austriackich. Obie partie by\u0142y silnie zakorzenione w\u015br\u00f3d robotnik\u00f3w, maj\u0105c korzenie si\u0119gaj\u0105ce jeszcze ko\u0144ca XIX wieku i przechodz\u0105c szko\u0142\u0119 rewolucji w 1905 r.<\/p>\n

W grudniu 1918 r. po\u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 tworz\u0105c Komunistyczn\u0105 Parti\u0119 Robotnicz\u0105 Polski (KPRP). \u201eKomunizm\u201d dzi\u015b kojarzy si\u0119 g\u0142\u00f3wnie ze stalinizmem, a nawet bardziej z antykomunistyczn\u0105 propagand\u0105 obecnych rz\u0105dz\u0105cych. Warto wi\u0119c podkre\u015bli\u0107, \u017ce w tym czasie KPRP by\u0142a prawdziwie robotnicz\u0105 parti\u0105, zainspirowan\u0105 wizj\u0105 zbudowania na gruzach kapitalizmu socjalistycznej wsp\u00f3lnoty bez granic \u2013 i w tym celu walczy\u0142a o przej\u0119cie w\u0142adzy przez Rady.<\/p>\n

Do tworzenia Rad wzywa\u0142a tak\u017ce Polska Partia Socjalistyczna-Frakcja Rewolucyjna, prawicowy od\u0142am PPS (wbrew nazwie), kt\u00f3ry w kwietniu 1919 r. po\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 z PPSD i PPS by\u0142ego zaboru pruskiego w jednolit\u0105 PPS. Partia ta do po\u0142owy stycznia 1919 r. wspiera\u0142a rz\u0105d, tworzony z jej udzia\u0142em, uznaj\u0105c go za \u201erz\u0105d ludowy\u201d.<\/p>\n

Jej wizja dzia\u0142alno\u015bci RDR upatrywa\u0142a w nich organy pomocnicze tworz\u0105cego si\u0119 pa\u0144stwa. Zdarza\u0142o si\u0119 wi\u0119c, \u017ce na posiedzenia RDR zapraszani byli przez nich przedstawiciele rz\u0105du m\u00f3wi\u0105cy o konieczno\u015bci wsp\u00f3\u0142pracy dla dobra niepodleg\u0142ej Rzeczpospolitej.<\/p>\n

Pepesowcy zarzucali komunistom \u201epustos\u0142owie\u201d, brak skupiania si\u0119 na konkretnym rozwi\u0105zywaniu spraw itp., gdy ci drudzy wskazywali, \u017ce nowa Polska pozostaje pa\u0144stwem kapitalistycznym, a \u201eludowe\u201d has\u0142a rz\u0105du ukrywaj\u0105 tylko zabezpieczanie interes\u00f3w fabrykant\u00f3w i w\u0142a\u015bcicieli ziemskich.<\/p>\n

Argumenty KPRP trafia\u0142y na podatny grunt, szczeg\u00f3lnie w kontek\u015bcie brutalnych represji ze strony nowych w\u0142adz polskich wobec protestuj\u0105cych robotnik\u00f3w i ch\u0142op\u00f3w. Cho\u0107 w wi\u0119kszo\u015bci RDR dominowali cz\u0142onkowie i sympatycy PPS, rewolucjoni\u015bci stanowili w nich od pocz\u0105tku istotn\u0105, a z czasem umacniaj\u0105c\u0105 si\u0119 si\u0142\u0119.<\/p>\n

Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce nawet po upadku wpieranego przez PPS rz\u0105du, partia ta stale obawia\u0142a si\u0119 podejmowania bardziej konsekwentnych akcji przeciwko w\u0142adzom w Warszawie. Wymownym tego przyk\u0142adem by\u0142o odwo\u0142anie w\u0142asnego wezwania do dwudniowego strajku generalnego w dniach 12-13 marca 1919 r., na dzie\u0144 przed jego przeprowadzeniem. Wezwanie do strajku uchwalono na naradzie 11 wi\u0119kszych RDR, a jego g\u0142\u00f3wnym postulatem by\u0142o zaprzestanie represji wobec robotnik\u00f3w.<\/p>\n

Wycofanie si\u0119 z niego w ostatniej chwili PPS spowodowa\u0142o ograniczony wymiar strajku, w niekt\u00f3rych miejscach mo\u017cliwo\u015b\u0107 jego si\u0142owego rozbicia, jak i cios w autorytet Rad.<\/p>\n

Ostatecznie partia ta wycofa\u0142a si\u0119 z dzia\u0142alno\u015bci w Radach, obawiaj\u0105c si\u0119 utraty w\u0142asnych wp\u0142yw\u00f3w. Na prze\u0142omie maja i czerwca delegaci w RDR z ramienia PPS zbiorowo je opuszczali \u2013 zreszt\u0105 przy powa\u017cnej opozycji wewn\u0105trz partii prowadz\u0105cej do oderwania si\u0119 od niej cz\u0119\u015bci dzia\u0142aczy \u2013 tworz\u0105c istniej\u0105ce jeszcze przez nied\u0142ugi czas \u201eniepodleg\u0142o\u015bciowo-socjalistyczne RDR\u201d podleg\u0142e PPS.<\/p>\n

Ju\u017c wcze\u015bniej, w kwietniu 1919 r. z RDR wyst\u0105pili przedstawiciele NZR i PZZ. Ostatnie posiedzenia Rad mia\u0142y miejsce na prze\u0142omie lipca i sierpnia 1919 r., gdy szereg ich dzia\u0142aczy zosta\u0142o aresztowanych. Dla przyk\u0142adu 20 lipca aresztowano w pe\u0142nym sk\u0142adzie RDR Zag\u0142\u0119bia D\u0105browskiego, w liczbie 166 delegat\u00f3w, wywo\u017c\u0105c wszystkich do wi\u0119zienia w Piotrkowie.<\/p>\n

Pami\u0119\u0107 i przysz\u0142o\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n

Rady Delegat\u00f3w Robotniczych lat 1918-1919 s\u0105 wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 historii ruchu pracowniczego w Polsce. Pami\u0119\u0107 o nich nale\u017cy piel\u0119gnowa\u0107, gdy\u017c wpisuj\u0105 si\u0119 one zar\u00f3wno w histori\u0119 polskiego, jak i mi\u0119dzynarodowego ruchu pracownik\u00f3w walcz\u0105cych o w\u0142asne wyzwolenie.<\/p>\n

Polskiego, gdy\u017c widzimy ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 tych walk od kszta\u0142towania si\u0119 kapitalizmu na ziemiach polskich w czasach zabor\u00f3w, poprzez rewolucj\u0119 1905 r, czasy II RP, PRL, jak i dzisiejszej RP. Mi\u0119dzynarodowego, gdy\u017c idea i praktyka Rad Delegat\u00f3w Robotniczych porywa\u0142a w tym czasie robotnik\u00f3w w wielu miejscach na \u015bwiecie.<\/p>\n

W kontek\u015bcie dzisiejszego globalnego kapitalizmu, jak i jego polskiego wycinka, walka o wyzwolenie pracy jest r\u00f3wnie aktualna, co sto lat temu. Pami\u0119tajmy wi\u0119c o w\u0142asnej, pracowniczej historii \u2013 nie dla przesz\u0142o\u015bci, ale dla przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n

Filip Ilkowski<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

O tym nie dowiecie si\u0119 przy okazji obchod\u00f3w stulecia odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci. W listopadzie 1918 r. nowo powstaj\u0105ce pa\u0144stwo polskie natychmiast sta\u0142o si\u0119 miejscem bardzo ostrych konflikt\u00f3w spo\u0142ecznych. Miliony robotnik\u00f3w i ch\u0142op\u00f3w oczekiwa\u0142y, \u017ce powstaj\u0105ca Polska b\u0119dzie r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 od mocarstw zaborczych nie tylko kolorami flagi i j\u0119zykiem urz\u0119dowym, ale przyniesie prawdziw\u0105 r\u00f3wno\u015b\u0107 i sprawiedliwo\u015b\u0107. Upada\u0142y […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5050,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[127],"tags":[97],"class_list":["post-5047","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazeta-listopad-2018","tag-featured"],"yoast_head":"\nListopad 1918: Rady Delegat\u00f3w Robotniczych w Polsce \u2013 historia przemilczana - Pracownicza Demokracja<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=5047\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Listopad 1918: Rady Delegat\u00f3w Robotniczych w Polsce \u2013 historia przemilczana - Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"O tym nie dowiecie si\u0119 przy okazji obchod\u00f3w stulecia odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci. W listopadzie 1918 r. nowo powstaj\u0105ce pa\u0144stwo polskie natychmiast sta\u0142o si\u0119 miejscem bardzo ostrych konflikt\u00f3w spo\u0142ecznych. Miliony robotnik\u00f3w i ch\u0142op\u00f3w oczekiwa\u0142y, \u017ce powstaj\u0105ca Polska b\u0119dzie r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 od mocarstw zaborczych nie tylko kolorami flagi i j\u0119zykiem urz\u0119dowym, ale przyniesie prawdziw\u0105 r\u00f3wno\u015b\u0107 i sprawiedliwo\u015b\u0107. Upada\u0142y […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=5047\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2018-11-01T22:40:02+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2018-11-19T21:53:47+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/1918.bunt_.w.tarnobrzegu.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"702\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"336\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\".\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\".\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"14 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=5047#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=5047\"},\"author\":{\"name\":\".\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"headline\":\"Listopad 1918: Rady Delegat\u00f3w Robotniczych w Polsce \u2013 historia przemilczana\",\"datePublished\":\"2018-11-01T22:40:02+00:00\",\"dateModified\":\"2018-11-19T21:53:47+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=5047\"},\"wordCount\":2770,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=5047#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/1918.bunt_.w.tarnobrzegu.jpg\",\"keywords\":[\"Featured\"],\"articleSection\":[\"Gazeta - listopad 2018\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=5047\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=5047\",\"name\":\"Listopad 1918: Rady Delegat\u00f3w Robotniczych w Polsce \u2013 historia przemilczana - Pracownicza Demokracja\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=5047#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=5047#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/1918.bunt_.w.tarnobrzegu.jpg\",\"datePublished\":\"2018-11-01T22:40:02+00:00\",\"dateModified\":\"2018-11-19T21:53:47+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=5047#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=5047\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=5047#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/1918.bunt_.w.tarnobrzegu.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/1918.bunt_.w.tarnobrzegu.jpg\",\"width\":702,\"height\":336,\"caption\":\"Bunt w Tarnobrzegu w 1918 r.\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=5047#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Listopad 1918: Rady Delegat\u00f3w Robotniczych w Polsce \u2013 historia przemilczana\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\",\"name\":\"Pracownicza Demokracja\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\",\"name\":\".\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Listopad 1918: Rady Delegat\u00f3w Robotniczych w Polsce \u2013 historia przemilczana - Pracownicza Demokracja","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=5047","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Listopad 1918: Rady Delegat\u00f3w Robotniczych w Polsce \u2013 historia przemilczana - Pracownicza Demokracja","og_description":"O tym nie dowiecie si\u0119 przy okazji obchod\u00f3w stulecia odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci. W listopadzie 1918 r. nowo powstaj\u0105ce pa\u0144stwo polskie natychmiast sta\u0142o si\u0119 miejscem bardzo ostrych konflikt\u00f3w spo\u0142ecznych. Miliony robotnik\u00f3w i ch\u0142op\u00f3w oczekiwa\u0142y, \u017ce powstaj\u0105ca Polska b\u0119dzie r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 od mocarstw zaborczych nie tylko kolorami flagi i j\u0119zykiem urz\u0119dowym, ale przyniesie prawdziw\u0105 r\u00f3wno\u015b\u0107 i sprawiedliwo\u015b\u0107. Upada\u0142y […]","og_url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=5047","og_site_name":"Pracownicza Demokracja","article_published_time":"2018-11-01T22:40:02+00:00","article_modified_time":"2018-11-19T21:53:47+00:00","og_image":[{"width":702,"height":336,"url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/1918.bunt_.w.tarnobrzegu.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":".","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":".","Szacowany czas czytania":"14 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=5047#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=5047"},"author":{"name":".","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"headline":"Listopad 1918: Rady Delegat\u00f3w Robotniczych w Polsce \u2013 historia przemilczana","datePublished":"2018-11-01T22:40:02+00:00","dateModified":"2018-11-19T21:53:47+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=5047"},"wordCount":2770,"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=5047#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/1918.bunt_.w.tarnobrzegu.jpg","keywords":["Featured"],"articleSection":["Gazeta - listopad 2018"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=5047","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=5047","name":"Listopad 1918: Rady Delegat\u00f3w Robotniczych w Polsce \u2013 historia przemilczana - Pracownicza Demokracja","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=5047#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=5047#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/1918.bunt_.w.tarnobrzegu.jpg","datePublished":"2018-11-01T22:40:02+00:00","dateModified":"2018-11-19T21:53:47+00:00","author":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=5047#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=5047"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=5047#primaryimage","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/1918.bunt_.w.tarnobrzegu.jpg","contentUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/1918.bunt_.w.tarnobrzegu.jpg","width":702,"height":336,"caption":"Bunt w Tarnobrzegu w 1918 r."},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=5047#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Listopad 1918: Rady Delegat\u00f3w Robotniczych w Polsce \u2013 historia przemilczana"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/","name":"Pracownicza Demokracja","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8","name":".","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5047","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5047"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5047\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5052,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5047\/revisions\/5052"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5050"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5047"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5047"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5047"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}