{"id":4621,"date":"2018-05-01T23:40:06","date_gmt":"2018-05-01T21:40:06","guid":{"rendered":"http:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4621"},"modified":"2018-05-05T00:46:18","modified_gmt":"2018-05-04T22:46:18","slug":"jak-marks-odkryl-klase-pracujaca","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4621","title":{"rendered":"Jak Marks odkry\u0142 klas\u0119 pracuj\u0105c\u0105"},"content":{"rendered":"
\"Bunt<\/a>

Bunt tkaczy \u015bl\u0105skich (z cyklu grafik K\u00e4the Kollwitz)<\/p><\/div>\n

Pracownicy musz\u0105 wyzwoli\u0107 si\u0119 sami. Joseph Choonara uwa\u017ca, \u017ce obchodz\u0105c dwusetn\u0105 rocznic\u0119 urodzin Marksa, powinni\u015bmy podkre\u015bla\u0107 t\u0119 z trudem wypracowan\u0105 i najbardziej oryginaln\u0105 my\u015bl radykalnej polityki. <\/strong><\/p>\n

W 1999 r. narodzi\u0142 si\u0119 globalny ruch antykapitalistyczny, gdy atakowani gazem \u0142zawi\u0105cym aktywi\u015bci uniemo\u017cliwili spotkanie \u015awiatowej Organizacji Handlu w Seattle. W ruch zacz\u0119li si\u0119 zaanga\u017cowa\u0107 najlepsi dzia\u0142acze lewicy socjalistycznej, staraj\u0105c si\u0119 pokaza\u0107, \u017ce mo\u017ce on mie\u0107 co\u015b do zaoferowania.<\/p>\n

Pami\u0119tam, \u017ce zosta\u0142em wtedy poproszony o wyst\u0105pienie podczas serii spotka\u0144 zatytu\u0142owanych: \u201eMarks: pierwszy antykapitalista\u201d. Pomys\u0142 godny pochwa\u0142y, jednak drzemi\u0105cy we mnie pedant nie m\u00f3g\u0142 nie zauwa\u017cy\u0107, \u017ce o Karolu Marksie mo\u017cna powiedzie\u0107 wiele, natomiast z pewno\u015bci\u0105 nie to, \u017ce by\u0142 pierwszym antykapitalist\u0105.<\/p>\n

Na d\u0142ugo przed Marksem swoj\u0105 niech\u0119\u0107 do reali\u00f3w funkcjonowania kapitalizmu wyra\u017cali utopijni socjali\u015bci, tacy jak Saint-Simon, Charles Fourier czy Robert Owen. Przez Marksa i Engelsa byli oni uwa\u017cani za pierwszych wielkich teoretyk\u00f3w klasy pracuj\u0105cej, zaanga\u017cowanych w to, co Engels nazwa\u0142 \u201epstr\u0105 mieszanin\u0105 wyobra\u017ce\u0144 o przysz\u0142o\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa\u201d.<\/p>\n

Marks nie m\u00f3g\u0142 r\u00f3wnie\u017c twierdzi\u0107, \u017ce odkry\u0142 walk\u0119 klas. Do przekonania o istnieniu tego zjawiska dosz\u0142o wielu my\u015blicieli, kt\u00f3rzy jednak nie g\u0142osili potrzeby obalenia kapitalizmu. W pismach historycznych Fran\u00e7ois Guizota, francuskiego premiera obalonego przez rewolucj\u0119 z 1848 r., walka klas zajmuje centralne miejsce. Guizot prze\u015bledzi\u0142 powstanie przedbur\u017cuazyjnej klasy mieszcza\u0144skiej i jej starcie z klasami rz\u0105dz\u0105cymi epoki feudalnej, w wyniku czego dosz\u0142o do rewolucji francuskiej. Jak dowodzi\u0142, tego rodzaju konflikty stanowi\u0142y si\u0142\u0119 nap\u0119dow\u0105 historii.<\/p>\n

 <\/p>\n

Potencja\u0142 rewolucyjny<\/strong><\/p>\n

Ju\u017c w 1845 r. narodzi\u0142o si\u0119 nowatorskie spojrzenie Marksa na klas\u0119 robotnicz\u0105 i jej walk\u0119. To w\u0142a\u015bnie Marks wraz z Engelsem po raz pierwszy dostrzegli i wnikliwie opisali wyj\u0105tkowy potencja\u0142 rewolucyjny proletariatu. Nie by\u0142o to odkrycie w znaczeniu dotarcia do nikomu nieznanej zasady. By\u0142o to raczej co\u015b w rodzaju \u201eodkrycia\u201d przez Kolumba Ameryki \u2013 l\u0105du, na kt\u00f3rym \u017cyli ju\u017c ludzie. Marks i Engels nie byli jedynie nauczycielami klasy \u2013 musieli najpierw sami uczy\u0107 si\u0119 na podstawie jej walki.<\/p>\n

Najwcze\u015bniejsze zmagania Marksa z zagadnieniami politycznymi mia\u0142y miejsce pod koniec lat trzydziestych i na pocz\u0105tku lat czterdziestych XIX wieku, kiedy to Marks studiowa\u0142 filozofi\u0119. W tamtym czasie wielu nast\u0119pc\u00f3w filozofa Georga Hegla, zwanych m\u0142odoheglistami, wyci\u0105ga\u0142o radykalne wnioski z jego pism.<\/p>\n

System filozoficzny Hegla jest skomplikowany, a jego za\u0142o\u017cenia by\u0142y od samego pocz\u0105tku kwestionowane. Niemniej w sercu tego systemu znalaz\u0142 si\u0119 postulat, kt\u00f3ry filozof wyrazi\u0142 nast\u0119puj\u0105co: \u201eCo jest rozumne, jest rzeczywiste; a co jest rzeczywiste, jest rozumne\u201d. Stwierdzenie to mog\u0142o by\u0107 interpretowane zar\u00f3wno konserwatywnie, jak i radykalnie. Rozumno\u015b\u0107 uto\u017csami\u0107 z opresyjnym pa\u0144stwem pruskim i jego biurokracj\u0105 \u2013 bardzo \u201erzeczywist\u0105\u201d si\u0142\u0105 w \u00f3wczesnych Niemczech.<\/p>\n

Mo\u017cna j\u0105 jednak tak\u017ce dostrzec w radykalnym porywie rewolucji francuskiej, kt\u00f3ry zniszczy\u0142 feudalne struktury polityczne i rozpowszechni\u0142 liberalne idee na ca\u0142ym kontynencie.<\/p>\n

To, co wydawa\u0142o si\u0119 rozumne w jednej epoce, mog\u0142o zosta\u0107 zanegowane w innej, gdy owa racjonalno\u015b\u0107 okazywa\u0142a si\u0119 prowizoryczna i niepe\u0142na. Engels uwa\u017ca\u0142: \u201eAle te\u017c na tym w\u0142a\u015bnie polega\u0142o prawdziwe znaczenie i rewolucyjny charakter filozofii heglowskiej (\u201d), \u017ce rozprawi\u0142a si\u0119 raz na zawsze z prze\u015bwiadczeniem o ostatecznym charakterze jakichkolwiek wynik\u00f3w my\u015blenia i dzia\u0142ania ludzkiego\u201d. Ponadto Hegel postrzega\u0142 sprzeczno\u015bci istniej\u0105ce w pozornie sp\u00f3jnych systemach jako motor zmiany.<\/p>\n

 <\/p>\n

Ruch demokratyczny<\/strong><\/p>\n

\"Sierpie\u0144<\/a>

Sierpie\u0144 1842 r., Preston, Anglia. Policja i wojsko atakuj\u0105 czartyst\u00f3w.<\/p><\/div>\n

Mia\u0142o to sw\u00f3j oczywisty urok z punktu widzenia radykalizuj\u0105cych si\u0119 intelektualist\u00f3w, kt\u00f3rzy kpili z konser- watyzmu i zacofania Niemiec, kt\u00f3re nie by\u0142y ani zjednoczonym pa\u0144stwem narodowym, ani krain\u0105 rozkwitu kapitalizmu przemys\u0142owego na skal\u0119 tak wielk\u0105, jak w innych krajach, na przyk\u0142ad Wielkiej Brytanii. Radykalizm popchn\u0105\u0142 wielu m\u0142odoheglist\u00f3w do zaanga\u017cowania si\u0119 w ruch demokratyczny, w kt\u00f3rym musieli mierzy\u0107 si\u0119 z wieloma kwestiami politycznymi.<\/p>\n

W 1842 r. Marks rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 jako dziennikarz w najbardziej radykalnej gazecie demokratycznej w Prusach \u2013 Rheinische Zeitung. <\/em>Wiele lat p\u00f3\u017aniej wspomina\u0142, \u017ce \u201ew latach 1842?43 znajdowa\u0142em si\u0119 w k\u0142opotliwej sytuacji, w kt\u00f3rej musia\u0142em omawia\u0107 sprawy zwane interesami materialnymi\u201d. Coraz wyra\u017aniej widzia\u0142 napi\u0119cia spo\u0142eczne w debatach politycznych. Tak narodzi\u0142a si\u0119 seria artyku\u0142\u00f3w po\u015bwi\u0119conych takim zagadnieniom, jak prawo dotycz\u0105ce kradzie\u017cy drewna, k\u0142usownictwa i podzia\u0142u ziemi. Marks coraz cz\u0119\u015bciej dostrzega\u0142 w debatach r\u00f3\u017cne stanowiska prezentuj\u0105ce \u201echarakterystyczn\u0105 perspektyw\u0119 ka\u017cdej z klas\u201d.<\/p>\n

Gazeta Rheinische Zeitung<\/em> zwraca\u0142a coraz wi\u0119ksz\u0105 uwag\u0119 w\u0142adz ze wzgl\u0119du na jej radykalne tre\u015bci. Konkurencyjne pismo oskar\u017cy\u0142o redakcj\u0119 o flirt z komunizmem. Marks protestowa\u0142, pisz\u0105c: ?Rheinische Zeitung<\/em> nie dostrzega w ideach komunistycznych w ich obecnej postaci nawet warto\u015bci teoretycznej, nie m\u00f3wi\u0105c o pragnieniu ich praktycznej realizacji\u201d.<\/p>\n

Jednak czas gazety i jej redaktora \u2013 wtedy ju\u017c powszechnie uwa\u017canego za niebezpiecznego ekstremist\u0119 \u2013 dobieg\u0142 ko\u0144ca. Tymczasem zmuszaj\u0105c Marksa do emigracji, pruski cenzor wystawi\u0142 go na kontakt ze znacznie bardziej rozwini\u0119tym paryskim ruchem socjalistycznym. Marks z ogromnym entuzjazmem uczestniczy\u0142 w spotkaniach francuskich socjalist\u00f3w i grup niemieckiej emigracji.<\/p>\n

 <\/p>\n

Zmiana my\u015blenia<\/strong><\/p>\n

Zmiana sposobu my\u015blenia Marksa ujawnia si\u0119 w serii pism z 1843 i pocz\u0105tku 1844 roku. Marks zaczyna propagowa\u0107 rewolucj\u0119 i postrzega\u0107 robotnik\u00f3w jako g\u0142\u00f3wn\u0105 si\u0142\u0119 zdoln\u0105 do walki w Niemczech. Jednak nawet wtedy k\u0142ad\u0142 nacisk na cierpienie pracownik\u00f3w i na konieczno\u015b\u0107 zespolenia tej pogr\u0105\u017conej w ub\u00f3stwie masy za pomoc\u0105 intelektualnego narz\u0119dzia, jakim jest filozofia: \u201eGdzie tedy jest pozytywna mo\u017cliwo\u015b\u0107 emancypacji Niemiec\u201d Odpowied\u017a: w powstaniu klasy okutej w kajdany radykalne (?), kt\u00f3ra ma charakter uniwersalny przez swe uniwersalne cierpienia (?). G\u0142ow\u0105 tej emancypacji jest filozofia, jej sercem – proletariat\u201d.<\/p>\n

 <\/p>\n

Samowyzwolenie<\/strong><\/p>\n

Tymczasem jeszcze tego samego roku zacz\u0119\u0142o si\u0119 krystalizowa\u0107 najwa\u017cniejsze poj\u0119cie marksizmu \u2013 samowyzwolenie klasy robotniczej. Takiego podej\u015bcia pr\u00f3\u017cno szuka\u0107 w \u00f3wczesnej literaturze socjalistycznej. Jak zauwa\u017ca Hal Draper w swoim wybitnym studium rozwoju my\u015bli Marksa zatytu\u0142owanym \u201eKarl Marx?s Theory of Revolution? (Teoria rewolucji Karola Marksa): \u201epierwsi teoretycy socjalizmu byli bez \u017cadnego znanego wyj\u0105tku zwolennikami socjalizmu budowanego odg\u00f3rnie, co oznacza\u0142o ustanowienie nowego \u0142adu przez mniej lub bardziej \u017cyczliw\u0105 elit\u0119, kt\u00f3ra dzia\u0142a\u0142aby na rzecz niedojrza\u0142ych mas\u201d.<\/p>\n

Marks musia\u0142 uczy\u0107 si\u0119 od ruchu robotniczego. Istotnym wydarzeniem z tego okresu by\u0142 wybuch w Niemczech w czerwcu 1844 r. powstania tkaczy \u015bl\u0105skich, w trakcie kt\u00f3rego robotnicy niszczyli maszyny b\u0119d\u0105ce przyczyn\u0105 spadku ich zarobk\u00f3w. Do konfrontacji z nieuzbrojonym t\u0142umem licz\u0105cym 3000 os\u00f3b, kt\u00f3re pomaszerowa\u0142y na siedzib\u0119 jednego z najwi\u0119kszych kupc\u00f3w tekstylnych, wezwano \u017co\u0142nierzy. 11 robotnik\u00f3w zosta\u0142o zastrzelonych na miejscu, a 24 zmar\u0142o w wyniku ran. Pocz\u0105tkowo robotnicy podj\u0119li walk\u0119 i przep\u0119dzili \u017co\u0142nierzy, ale nast\u0119pnego dnia mobilizacja piechoty, artylerii i kawalerii sk\u0142oni\u0142a ich do poddania si\u0119.<\/p>\n

Jeden z dawnych radykalnych przyjaci\u00f3\u0142 Marksa \u2013 Arnold Ruge \u2013 odpowiedzia\u0142 artyku\u0142em, w kt\u00f3rym zdyskre- dytowa\u0142 robotnik\u00f3w, pisz\u0105c, \u017ce \u201ezaledwie kilku \u017co\u0142nierzy wystarczy\u0142o, aby poradzi\u0107 sobie z bezradnymi tkaczami\u201d.<\/p>\n

Z kolei Marks przyst\u0105pi\u0142 do obrony robotnik\u00f3w, wychwalaj\u0105c ich bojowo\u015b\u0107 i teoretyczne post\u0119py poczynione przez niemieckich robotnik\u00f3w w por\u00f3wnaniu z impotencj\u0105 ruchu demokratycznego. Po raz pierwszy podkre\u015bli\u0142 aktywno\u015b\u0107 samych robotnik\u00f3w, pisz\u0105c, \u017ce: \u201etylko w socjalizmie ludzie o filozoficznych potrzebach mog\u0105 znale\u017a\u0107 dla siebie odpowiedni\u0105 aktywno\u015b\u0107, a zatem tylko w proletariacie znajd\u0105 oni aktywny element swojej wolno\u015bci\u201d.<\/p>\n

 <\/p>\n

Komunizm<\/strong><\/p>\n

W tym czasie Marks uwa\u017ca\u0142 si\u0119 ju\u017c za komunist\u0119 i po\u015bwi\u0119ci\u0142 odkrywaniu ruchu robotniczego. Jego \u201eR\u0119kopisy ekonomiczno-filozoficzne\u201d z 1844 r. zawieraj\u0105 elementy starego my\u015blenia po\u0142\u0105czone z nowymi pomys\u0142ami: \u201eDo zniesienia\u00a0idei<\/em>\u00a0w\u0142asno\u015bci prywatnej wystarcza w zupe\u0142no\u015bci\u00a0idea<\/em>\u00a0komunizmu. Do zniesienia rzeczywistej w\u0142asno\u015bci prywatnej konieczne jest rzeczy-wiste<\/em>\u00a0dzia\u0142anie komunistyczne. (,,,) obserwuj\u0105c zebrania francuskich socja- listycznych ouvriers [robotnik\u00f3w] (?), braterstwo ludzi nie jest w ich ustach frazesem, lecz prawd\u0105, a z ich zgrubia\u0142ych od pracy rys\u00f3w bije ludzkie dostoje\u0144stwo\u201d.<\/p>\n

 <\/p>\n

Walki robotnicze<\/strong><\/p>\n

Robotnicy byli nadal postrzegani jako ofiary, ale byli tak\u017ce grup\u0105 zmuszon\u0105 do walki z niedostatkiem.<\/p>\n

Opr\u00f3cz wsparcia dla walk robotniczych drugim wa\u017cnym czynnikiem by\u0142a przyja\u017a\u0144 Marksa z Engelsem. Pocz\u0105tki tej znajomo\u015bci si\u0119gaj\u0105 sierpnia 1844 r. Engels dopiero co wr\u00f3ci\u0142 po pobycie w Manchesterze, gdzie jego ojciec, potentat bran\u017cy tekstylnej, nawi\u0105za\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z firm\u0105 Peter Ermen.<\/p>\n

Engels, podobnie jak Marks, by\u0142 dobrze zaznajomiony z Heglem i ruchem demokratycznym, ale by\u0142 lepiej osadzony w realiach kapitalizmu przemys\u0142owego. Podczas swojego pobytu w Manchesterze ucz\u0119szcza\u0142 na zebrania czartyst\u00f3w [brytyjskiego ruchu robotniczego \u017c\u0105daj\u0105cego praw wyborczych dla robotnik\u00f3w] i nawi\u0105za\u0142 relacje z jednym z lokalnych przyw\u00f3dc\u00f3w ruchu \u2013 Jamesem Leachem. Przez niego Engels pozna\u0142 George?a Juliana Harneya, redaktora gazety robotniczej Northern Star<\/em>, kt\u00f3ra w szczycie w swojej popularno\u015bci sprzedawa\u0142a kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy egzemplarzy. Odwiedzi\u0142 tak\u017ce Londyn, aby pozna\u0107 cz\u0142onk\u00f3w Zwi\u0105zku Sprawiedliwych \u2013 tajnego stowarzyszenia radykalnych emigrant\u00f3w z Niemiec.<\/p>\n

 <\/p>\n

\u201e\u015awi\u0119ta rodzina\u201d<\/strong><\/p>\n

Pierwsze wsp\u00f3lne dzie\u0142o Marksa i Engelsa \u2013 \u201e\u015awi\u0119ta rodzina\u201d \u2013 by\u0142o wymierzone w dawnych filozoficznych stronnik\u00f3w w\u0142a\u015bnie z powodu ich protekcjonalnego stosunku do robotnik\u00f3w: \u201eOt\u00f3\u017c wed\u0142ug krytycznej krytyki [tj. pracy m\u0142odoheglist\u00f3w] ca\u0142e z\u0142o polega tylko na \u201emy\u015bleniu\u201d robotnik\u00f3w. (\u201d) Ale ci masowi,<\/em> komunistyczni robotnicy zatrudnieni np. w warsztatach Manchesteru czy Lyonu, nie wierz\u0105 w to, by mogli za pomoc\u0105 \u201eczystego my\u015blenia\u201d<\/em>, samym rezonowaniem pozby\u0107 si\u0119 swych pan\u00f3w-przemys\u0142owc\u00f3w i swego w\u0142asnego, praktycznego poni\u017cenia.\u201d.<\/p>\n

Innymi s\u0142owy: \u201ewyzwolenie proletariatu musi by\u0107 dzie\u0142em jego samego\u201d.<\/p>\n

Na tym etapie Marks \u015bci\u0105gn\u0105\u0142 na siebie uwag\u0119 paryskich w\u0142adz. Zanim \u201e\u015awi\u0119ta Rodzina\u201d ujrza\u0142a \u015bwiat\u0142o dzienne, Marks zosta\u0142 wydalony z Francji. Przeprowadzi\u0142 si\u0119 do Brukseli, gdzie spod pi\u00f3ra obu rewolucjonist\u00f3w wysz\u0142a nieopublikowana praca zatytu\u0142owana \u201eIdeologia niemiecka\u201d. Zaprezentowana w niej wizja komunizmu zwi\u0105zana jest z rzeczywist\u0105 walk\u0105 robotnik\u00f3w: \u201eStworzona zostaje klasa, kt\u00f3ra ma d\u017awiga\u0107 wszystkie ci\u0119\u017cary spo\u0142ecze\u0144stwa nie korzystaj\u0105c jednak z jego dobrodziejstw, kt\u00f3ra, postawiona poza nawiasem spo\u0142ecze\u0144stwa, zmuszona zostaje do tego, by stan\u0105\u0107 w najbardziej zdecydowanej opozycji do wszystkich innych klas; klasa, kt\u00f3ra stanowi wi\u0119kszo\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa i od kt\u00f3rej wychodzi \u015bwiadomo\u015b\u0107 konieczno\u015bci gruntow- nej rewolucji, \u015bwiadomo\u015b\u0107 komunistyczna\u201d.<\/p>\n

 <\/p>\n

Organizacja<\/strong><\/p>\n

Na temat tej \u015bwiadomo\u015bci Marks dodaje: \u201emog\u0105ca oczywi\u015bcie powstawa\u0107 i w\u015br\u00f3d innych klas, gdy zdaj\u0105 sobie spraw\u0119 z sytuacji tej klasy\u201d.<\/p>\n

W czasie pobytu w Brukseli Marks wypracowa\u0142 swoje stanowisko i powo\u0142a\u0142 do \u017cycia Komunistyczny Komitet Korespondencyjny \u2013 zal\u0105\u017cek kilku p\u00f3\u017aniejszych organizacji politycznych, kt\u00f3re realizowa\u0142y ide\u0119 samowyzwolenia robotnik\u00f3w. O jej donios\u0142o\u015bci \u015bwiadczy fakt, \u017ce Mi\u0119dzynarodowe Stowarzyszenie Robotnik\u00f3w, kt\u00f3re obaj rewolucjoni\u015bci pomagali powo\u0142a\u0107 do \u017cycia dwadzie\u015bcia lat p\u00f3\u017aniej, wpisa\u0142o j\u0105 do swojej preambu\u0142y, \u017ce: \u201ewyzwolenie klasy robotniczej musi by\u0107 dzie\u0142em samej klasy robotniczej\u201d.<\/p>\n

T\u0142umaczy\u0142 \u0141ukasz Wiewi\u00f3r<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pracownicy musz\u0105 wyzwoli\u0107 si\u0119 sami. Joseph Choonara uwa\u017ca, \u017ce obchodz\u0105c dwusetn\u0105 rocznic\u0119 urodzin Marksa, powinni\u015bmy podkre\u015bla\u0107 t\u0119 z trudem wypracowan\u0105 i najbardziej oryginaln\u0105 my\u015bl radykalnej polityki. W 1999 r. narodzi\u0142 si\u0119 globalny ruch antykapitalistyczny, gdy atakowani gazem \u0142zawi\u0105cym aktywi\u015bci uniemo\u017cliwili spotkanie \u015awiatowej Organizacji Handlu w Seattle. W ruch zacz\u0119li si\u0119 zaanga\u017cowa\u0107 najlepsi dzia\u0142acze lewicy socjalistycznej, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4622,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[117],"tags":[],"class_list":["post-4621","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazeta-maj-2018"],"yoast_head":"\nJak Marks odkry\u0142 klas\u0119 pracuj\u0105c\u0105 - Pracownicza Demokracja<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4621\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Jak Marks odkry\u0142 klas\u0119 pracuj\u0105c\u0105 - Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Pracownicy musz\u0105 wyzwoli\u0107 si\u0119 sami. Joseph Choonara uwa\u017ca, \u017ce obchodz\u0105c dwusetn\u0105 rocznic\u0119 urodzin Marksa, powinni\u015bmy podkre\u015bla\u0107 t\u0119 z trudem wypracowan\u0105 i najbardziej oryginaln\u0105 my\u015bl radykalnej polityki. W 1999 r. narodzi\u0142 si\u0119 globalny ruch antykapitalistyczny, gdy atakowani gazem \u0142zawi\u0105cym aktywi\u015bci uniemo\u017cliwili spotkanie \u015awiatowej Organizacji Handlu w Seattle. W ruch zacz\u0119li si\u0119 zaanga\u017cowa\u0107 najlepsi dzia\u0142acze lewicy socjalistycznej, […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4621\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2018-05-01T21:40:06+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2018-05-04T22:46:18+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/tkacze.kathe_.kollwitz.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1116\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"785\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\".\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\".\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4621#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4621\"},\"author\":{\"name\":\".\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"headline\":\"Jak Marks odkry\u0142 klas\u0119 pracuj\u0105c\u0105\",\"datePublished\":\"2018-05-01T21:40:06+00:00\",\"dateModified\":\"2018-05-04T22:46:18+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4621\"},\"wordCount\":1910,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4621#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/tkacze.kathe_.kollwitz.jpg\",\"articleSection\":[\"Gazeta - maj 2018\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4621\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4621\",\"name\":\"Jak Marks odkry\u0142 klas\u0119 pracuj\u0105c\u0105 - Pracownicza Demokracja\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4621#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4621#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/tkacze.kathe_.kollwitz.jpg\",\"datePublished\":\"2018-05-01T21:40:06+00:00\",\"dateModified\":\"2018-05-04T22:46:18+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4621#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4621\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4621#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/tkacze.kathe_.kollwitz.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/tkacze.kathe_.kollwitz.jpg\",\"width\":1116,\"height\":785,\"caption\":\"Bunt tkaczy \u015bl\u0105skich (z cyklu grafik K\u00e4the Kollwitz)\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4621#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Jak Marks odkry\u0142 klas\u0119 pracuj\u0105c\u0105\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\",\"name\":\"Pracownicza Demokracja\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\",\"name\":\".\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Jak Marks odkry\u0142 klas\u0119 pracuj\u0105c\u0105 - Pracownicza Demokracja","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4621","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Jak Marks odkry\u0142 klas\u0119 pracuj\u0105c\u0105 - Pracownicza Demokracja","og_description":"Pracownicy musz\u0105 wyzwoli\u0107 si\u0119 sami. Joseph Choonara uwa\u017ca, \u017ce obchodz\u0105c dwusetn\u0105 rocznic\u0119 urodzin Marksa, powinni\u015bmy podkre\u015bla\u0107 t\u0119 z trudem wypracowan\u0105 i najbardziej oryginaln\u0105 my\u015bl radykalnej polityki. W 1999 r. narodzi\u0142 si\u0119 globalny ruch antykapitalistyczny, gdy atakowani gazem \u0142zawi\u0105cym aktywi\u015bci uniemo\u017cliwili spotkanie \u015awiatowej Organizacji Handlu w Seattle. W ruch zacz\u0119li si\u0119 zaanga\u017cowa\u0107 najlepsi dzia\u0142acze lewicy socjalistycznej, […]","og_url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4621","og_site_name":"Pracownicza Demokracja","article_published_time":"2018-05-01T21:40:06+00:00","article_modified_time":"2018-05-04T22:46:18+00:00","og_image":[{"width":1116,"height":785,"url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/tkacze.kathe_.kollwitz.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":".","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":".","Szacowany czas czytania":"10 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4621#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4621"},"author":{"name":".","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"headline":"Jak Marks odkry\u0142 klas\u0119 pracuj\u0105c\u0105","datePublished":"2018-05-01T21:40:06+00:00","dateModified":"2018-05-04T22:46:18+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4621"},"wordCount":1910,"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4621#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/tkacze.kathe_.kollwitz.jpg","articleSection":["Gazeta - maj 2018"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4621","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4621","name":"Jak Marks odkry\u0142 klas\u0119 pracuj\u0105c\u0105 - Pracownicza Demokracja","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4621#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4621#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/tkacze.kathe_.kollwitz.jpg","datePublished":"2018-05-01T21:40:06+00:00","dateModified":"2018-05-04T22:46:18+00:00","author":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4621#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4621"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4621#primaryimage","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/tkacze.kathe_.kollwitz.jpg","contentUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/tkacze.kathe_.kollwitz.jpg","width":1116,"height":785,"caption":"Bunt tkaczy \u015bl\u0105skich (z cyklu grafik K\u00e4the Kollwitz)"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4621#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Jak Marks odkry\u0142 klas\u0119 pracuj\u0105c\u0105"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/","name":"Pracownicza Demokracja","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8","name":".","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4621","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4621"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4621\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4624,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4621\/revisions\/4624"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4622"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4621"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4621"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4621"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}