{"id":4546,"date":"2018-03-01T23:35:24","date_gmt":"2018-03-01T22:35:24","guid":{"rendered":"http:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4546"},"modified":"2024-07-11T20:40:34","modified_gmt":"2024-07-11T18:40:34","slug":"archiwum%e2%80%88ringelbluma-czego-nie-moglismy-wykrzyczec-swiatu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4546","title":{"rendered":"ARCHIWUM?RINGELBLUMA – \u201eCzego nie mogli\u015bmy wykrzycze\u0107 \u015bwiatu\u201d"},"content":{"rendered":"
\"Druga<\/a>

Druga cz\u0119\u015b\u0107 Archiwum Ringelbluma by\u0142a umieszczona w dw\u00f3ch metalowych ba\u0144kach po mleku. Zosta\u0142a odkryta 1 grudnia 1950 r.<\/p><\/div>\n

\u201eCzego nie mogli\u015bmy wykrzycze\u0107 \u015bwiatu\u201d – tak brzmi wystawa po\u015bwi\u0119cona Podziem- nemu Archiwum Getta Warszawy (Archiwum Ringelbluma), oraz tworz\u0105cej je grupie Oneg Szabat <\/em>(po polsku: Rado\u015b\u0107 soboty, \u015bwi\u0119tego dnia w judaizmie). Jest to r\u00f3wnie\u017c fragment testamentu osiemnastoletniego Dawida Grabera ukrywaj\u0105cego archiwum przed zniszczeniem.<\/strong><\/p>\n

Wystawa<\/strong><\/p>\n

Wystawa zaczyna si\u0119 od tablicy z cytatem: \u201eCzego nie mogli\u015bmy wykrzycze\u0107 \u015bwiatu\u201d. Na dw\u00f3ch szklanych tablicach przedstawiona jest historia Oneg Szabat<\/em> oraz historia \u017byd\u00f3w w Polsce w okresie 1939-1945. Dalej si\u0119 idzie pomi\u0119dzy dwoma wysokimi murami z ceg\u0142y, kt\u00f3re przypominaj\u0105 mury Getta. Na ko\u0144cu tej drogi mo\u017cemy podziwia\u0107 zwyk\u0142\u0105 ba\u0144k\u0119 po mleku, ale niezwyk\u0142\u0105 pod tym wzgl\u0119dem, \u017ce w tej ba\u0144ce zosta\u0142o schowane Archiwum Ringelbluma.<\/p>\n

Dalej wchodzimy pomi\u0119dzy wysokie prostok\u0105ty maj\u0105ce przypomina\u0107 zburzone Getto (ca\u0142a dzielnica Muran\u00f3w i Nowolipki zosta\u0142a wybudowana na gruzach si\u0119gaj\u0105cych ponad 4-5 metr\u00f3w). Poznamy biogramy 36 dzia\u0142aczy Oneg Szabat<\/em>, a id\u0105c dalej przeczytamy ich testamenty.<\/p>\n

Wchodzimy po schodach, by pozna\u0107 z interaktywnych film\u00f3w powojenne losy Archiwum. By zej\u015b\u0107 na d\u00f3\u0142, musimy przej\u015b\u0107 wok\u00f3\u0142 muru. Sama k\u0142adka ma przypomina\u0107 jedn\u0105 z czterech istniej\u0105cych k\u0142adek, kt\u00f3re \u0142\u0105czy\u0142y tzw. ma\u0142e Getto z du\u017cym Gettem. Mo\u017cemy si\u0119 domy\u015bla\u0107, \u017ce chodzi o tzw. Most westchnie\u0144<\/em>, najwi\u0119ksz\u0105 k\u0142adk\u0119, kt\u00f3ra znajdowa\u0142a si\u0119 na skrzy\u017cowaniu ulic \u017belaznej i Ch\u0142odnej. Nazw\u0119 zawdzi\u0119cza temu, i\u017c \u017bydzi przechodz\u0105cy g\u00f3r\u0105 mogli widzie\u0107 \u201earyjsk\u0105\u201d stron\u0119 miasta. Wystawa ko\u0144czy si\u0119 d\u0142ugim sto\u0142em z eksponowanymi dokumentami z Archiwum. Mo\u017cemy tam przeczyta\u0107 autentyczne \u015bwiadectwa ludzkiej tragedii, b\u0142agania o pomoc czy ch\u0119ci zemsty na oprawcach.<\/p>\n

Wystawa dzia\u0142a na wyobra\u017ani\u0119 odbiorcy. Pot\u0119guje to fakt, i\u017c miejsce wystawy (T\u0142omackie 3\/5) znajduje si\u0119 na gruzach Wielkiej Synagogi, kt\u00f3r\u0105 Jurgen Stroop wysadzi\u0142 16 maja 1943 ko\u0144cz\u0105c tym akcj\u0119 likwidacyjn\u0105 Getta Warszawskiego.<\/em><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><\/p>\n

Getto<\/strong><\/p>\n

2 pa\u017adziernika 1940 roku na terenie Warszawy utworzono Getto przeznaczone tylko dla \u017byd\u00f3w. Miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej zosta\u0142o ca\u0142kowicie odizolowane i zacz\u0119to budowa\u0107 mur oddzielaj\u0105cy je od reszty miasta. Na terenie poni\u017cej 3km2<\/sup> mieszka\u0142o 400 tys. os\u00f3b, a w szczytowym momencie 460 tys. Warunki by\u0142y przera\u017caj\u0105ce. Dla ca\u0142ej ludno\u015bci miasta wyznaczono przydzia\u0142y jedzenia, lecz dla \u017byd\u00f3w by\u0142y one najmniejsze, a jedzenia i tak cz\u0119sto nie mo\u017cna by\u0142o wykupi\u0107. Na wystawie jest pokazany kilkuminutowy film nakr\u0119cony przez \u017co\u0142nierzy w samym \u015brodku Getta pokazuj\u0105cy, jak wygl\u0105da\u0142o tamtejsze \u017cycie. Pe\u0142no ludzi w \u0142achmanach, \u017cebrz\u0105cych dzieci oraz martwych ludzi na ulicy.<\/p>\n

Ludzie zacz\u0119li si\u0119 zmienia\u0107. Cytuj\u0105c Ringelbluma: \u201eWojna uszlachetni\u0142a i uczyni\u0142a lepszymi niekt\u00f3rych ludzi, [inni za\u015b] okazali si\u0119 okrutni i \u017ali\u201d<\/p>\n

Oneg Szabat<\/em><\/strong><\/p>\n

Ludzie zamkni\u0119ci w Getcie musieli zacz\u0105\u0107 organizowa\u0107 \u017cycie na nowo. Zacz\u0119to tworzy\u0107 organizacje polityczne i kulturalne. Wtedy w\u0142a\u015bnie zacz\u0119\u0142a si\u0119 organizowa\u0107 grupa wok\u00f3\u0142 polsko-\u017cydowskiego historyka Emanuela Ringelbluma. R\u00f3\u017cni ludzie, z r\u00f3\u017cnych \u015brodowisk, do\u0142\u0105czyli si\u0119 do Oneg Szabat<\/em>. Cel by\u0142 jeden \u2013 upami\u0119tnienie i dokumentowanie prze\u017cy\u0107 \u017byd\u00f3w podczas wojny. W postaci zdj\u0119\u0107, wspomnie\u0144, gazet, a w p\u00f3\u017aniejszym czasie tak\u017ce dokumentacji ofiar oboz\u00f3w \u015bmierci.<\/p>\n

3 kwietnia 1942 r. wyszed\u0142 pierwszy numer biuletynu Oneg Szabat<\/em> opisuj\u0105cy deportacje i egzekucje w Obozie Zag\u0142ady w Be\u0142\u017ccu, w p\u00f3\u017aniejszym czasie dojdzie do kolejnych dokumentacji oboz\u00f3w \u015bmierci takich, jak Treblinka. Wa\u017cnym momentem by\u0142a audycja brytyjskiego radia BBC 26 czerwca 1942 r. opisuj\u0105ca sytuacj\u0119 \u017byd\u00f3w w Polsce na podstawie raport\u00f3w wysy\u0142anych przez Oneg Szabat. <\/em>W tym dniu Ringelblum napisa\u0142, \u017ce grupa \u201ewype\u0142ni\u0142a wielkie pos\u0142annictwo historyczne\u201d.<\/p>\n

22 lipca zaczyna si\u0119 akcja likwidacyjna Getta. Do 21 wrze\u015bnia 300 tys. ludzi zosta\u0142o wywiezionych do obozu \u015bmierci w Treblince \u00ad\u00ad\u00ad\u201d miejsca gdzie \u201esi\u0119 tylko zaje\u017cd\u017ca, st\u0105d nikt nie wyje\u017cd\u017ca\u201d (jak brzmia\u0142a odpowied\u017a polskiego maszynisty ofierze, Dawidowi Nowodworskiemu, kt\u00f3ry by\u0142 pewien, i\u017c z Treblinki b\u0119d\u0105 wyje\u017cd\u017ca\u0107 do pracy). Po rozpocz\u0119ciu masowych deportacji Ringelblum kaza\u0142 zakopa\u0107 pierwsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Archiwum. Dokonali tego Izrael Lichtensztajn, Dawid Graber i Nachum Grzywacz. Ca\u0142a tr\u00f3jka nie prze\u017cy\u0142a wojny. Rok p\u00f3\u017aniej zakopano drug\u0105 cze\u015b\u0107 Archiwum.<\/p>\n

Po rozpocz\u0119ciu Powstania w Getcie Warszawskim cz\u0142onkowie Oneg Szabat przy\u0142\u0105czyli si\u0119 do powsta\u0144c\u00f3w, a sam Ringelblum do \u017bydowskiej Organizacji Bojowej i Bloku Antyfaszystowskiego.<\/p>\n

Ilo\u015b\u0107 dzia\u0142aczy Oneg Szabat<\/em> jest niepewna. Spo\u015br\u00f3d oko\u0142o 60 os\u00f3b znamy tylko 36 z imienia i nazwiska, z kt\u00f3rych tylko tr\u00f3jka prze\u017cy\u0142a. G\u0142\u00f3wny organizator \u2013 Ringelblum wraz z \u017con\u0105 i dzieckiem \u2013 ukrywali si\u0119 po upadku powstania w Getcie w bunkrze-kryj\u00f3wce \u201eKrysia\u201d. Zostali jednak odnalezieni przez Gestapo przez szmalcownika. Miejsce ich \u015bmierci jest nieznane. Wiadomo tylko, \u017ce zostali rozstrzelani na gruzach Getta.<\/p>\n

Archiwum<\/strong><\/p>\n

Po wojnie Rachela Auerbach oraz Hersz i Bluma Wasser rozpocz\u0119li poszukiwania Archiwum. Do dzisiaj uda\u0142o si\u0119 odnale\u017a\u0107 tylko dwie cz\u0119\u015bci. Trzeciej cz\u0119\u015bci nie uda\u0142o si\u0119 znale\u017a\u0107 do dzisiaj. Nie ma pewno\u015bci czy w og\u00f3le zosta\u0142a zakopana i nawet czy istnia\u0142a.<\/p>\n

Dziedzictwo, kt\u00f3re zosta\u0142o zakopane podczas jednej z najgorszych tragedii w historii \u015bwiata, jest dzisiaj dla nas dost\u0119pne. Obecnie zawarto\u015b\u0107 Archiwum wydawana jest w formie papierowej w twardej ok\u0142adce. Tom\u00f3w ma by\u0107 a\u017c 36, obejmuj\u0105cych tak\u017ce pras\u0119 konspiracyjn\u0105 Getta.<\/p>\n

Bardzo ciekawe s\u0105 dwa tomy: nr 16, zawieraj\u0105cy pras\u0119 \u017cydowskiej partii socjalistycznej BUND oraz jej m\u0142odzie\u017c\u00f3wki Cukunft oraz nr 21, gdzie jest zamieszczona prasa trockist\u00f3w wydawana w Getcie Warszawskim. Te dwa tomy mog\u0105 si\u0119 przyda\u0107 do rekonstrukcji i poznania my\u015bli socjalistycznej w Getcie.<\/p>\n

W planach jest przet\u0142umaczenie wszystkich tom\u00f3w na j\u0119zyk angielski.<\/p>\n

Archiwum jest \u015bwiadectwem pami\u0119ci ofiar, kt\u00f3re zgin\u0119\u0142y w wyniku nienawi\u015bci antysemickiej. Dzisiaj, gdy widzimy, \u017ce pogrobowcy nazist\u00f3w w postaci Obozu Narodowo Radykalnego, M\u0142odzie\u017cy Wszechpolskiej czy Ruchu Narodowego pal\u0105 kuk\u0142y \u017byda, organizuj\u0105 pikiety z antysemickimi has\u0142ami itp. \u2013 to naszym zadaniem powinno by\u0107 przeciwstawianie si\u0119 im.<\/p>\n

My\u015bl\u0119, \u017ce taka by\u0142aby wola ofiar Holocaustu i dzia\u0142aczy Oneg Szabat.<\/em><\/strong><\/p>\n

Mateusz P.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201eCzego nie mogli\u015bmy wykrzycze\u0107 \u015bwiatu\u201d – tak brzmi wystawa po\u015bwi\u0119cona Podziem- nemu Archiwum Getta Warszawy (Archiwum Ringelbluma), oraz tworz\u0105cej je grupie Oneg Szabat (po polsku: Rado\u015b\u0107 soboty, \u015bwi\u0119tego dnia w judaizmie). Jest to r\u00f3wnie\u017c fragment testamentu osiemnastoletniego Dawida Grabera ukrywaj\u0105cego archiwum przed zniszczeniem. Wystawa Wystawa zaczyna si\u0119 od tablicy z cytatem: \u201eCzego nie mogli\u015bmy wykrzycze\u0107 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4547,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[114],"tags":[97],"class_list":["post-4546","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazeta-marzec-2018","tag-featured"],"yoast_head":"\nARCHIWUM?RINGELBLUMA - \u201eCzego nie mogli\u015bmy wykrzycze\u0107 \u015bwiatu\u201d - Pracownicza Demokracja<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4546\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"ARCHIWUM?RINGELBLUMA - \u201eCzego nie mogli\u015bmy wykrzycze\u0107 \u015bwiatu\u201d - Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u201eCzego nie mogli\u015bmy wykrzycze\u0107 \u015bwiatu\u201d – tak brzmi wystawa po\u015bwi\u0119cona Podziem- nemu Archiwum Getta Warszawy (Archiwum Ringelbluma), oraz tworz\u0105cej je grupie Oneg Szabat (po polsku: Rado\u015b\u0107 soboty, \u015bwi\u0119tego dnia w judaizmie). Jest to r\u00f3wnie\u017c fragment testamentu osiemnastoletniego Dawida Grabera ukrywaj\u0105cego archiwum przed zniszczeniem. Wystawa Wystawa zaczyna si\u0119 od tablicy z cytatem: \u201eCzego nie mogli\u015bmy wykrzycze\u0107 […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4546\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2018-03-01T22:35:24+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-07-11T18:40:34+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/druga.czesc_.Archiwum.Ringelbluma.grudzien.1950.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"960\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"500\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\".\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\".\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"5 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4546#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4546\"},\"author\":{\"name\":\".\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"headline\":\"ARCHIWUM?RINGELBLUMA – \u201eCzego nie mogli\u015bmy wykrzycze\u0107 \u015bwiatu\u201d\",\"datePublished\":\"2018-03-01T22:35:24+00:00\",\"dateModified\":\"2024-07-11T18:40:34+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4546\"},\"wordCount\":1071,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4546#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/druga.czesc_.Archiwum.Ringelbluma.grudzien.1950.jpg\",\"keywords\":[\"Featured\"],\"articleSection\":[\"Gazeta - marzec 2018\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4546\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4546\",\"name\":\"ARCHIWUM?RINGELBLUMA - \u201eCzego nie mogli\u015bmy wykrzycze\u0107 \u015bwiatu\u201d - Pracownicza Demokracja\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4546#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4546#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/druga.czesc_.Archiwum.Ringelbluma.grudzien.1950.jpg\",\"datePublished\":\"2018-03-01T22:35:24+00:00\",\"dateModified\":\"2024-07-11T18:40:34+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4546#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4546\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4546#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/druga.czesc_.Archiwum.Ringelbluma.grudzien.1950.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/druga.czesc_.Archiwum.Ringelbluma.grudzien.1950.jpg\",\"width\":960,\"height\":500,\"caption\":\"Druga cz\u0119\u015b\u0107 Archiwum Ringelbluma by\u0142a umieszczona w dw\u00f3ch metalowych ba\u0144kach po mleku. Zosta\u0142a odkryta 1 grudnia 1950 r.\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4546#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"ARCHIWUM?RINGELBLUMA – \u201eCzego nie mogli\u015bmy wykrzycze\u0107 \u015bwiatu\u201d\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\",\"name\":\"Pracownicza Demokracja\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\",\"name\":\".\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"ARCHIWUM?RINGELBLUMA - \u201eCzego nie mogli\u015bmy wykrzycze\u0107 \u015bwiatu\u201d - Pracownicza Demokracja","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4546","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"ARCHIWUM?RINGELBLUMA - \u201eCzego nie mogli\u015bmy wykrzycze\u0107 \u015bwiatu\u201d - Pracownicza Demokracja","og_description":"\u201eCzego nie mogli\u015bmy wykrzycze\u0107 \u015bwiatu\u201d – tak brzmi wystawa po\u015bwi\u0119cona Podziem- nemu Archiwum Getta Warszawy (Archiwum Ringelbluma), oraz tworz\u0105cej je grupie Oneg Szabat (po polsku: Rado\u015b\u0107 soboty, \u015bwi\u0119tego dnia w judaizmie). Jest to r\u00f3wnie\u017c fragment testamentu osiemnastoletniego Dawida Grabera ukrywaj\u0105cego archiwum przed zniszczeniem. Wystawa Wystawa zaczyna si\u0119 od tablicy z cytatem: \u201eCzego nie mogli\u015bmy wykrzycze\u0107 […]","og_url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4546","og_site_name":"Pracownicza Demokracja","article_published_time":"2018-03-01T22:35:24+00:00","article_modified_time":"2024-07-11T18:40:34+00:00","og_image":[{"width":960,"height":500,"url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/druga.czesc_.Archiwum.Ringelbluma.grudzien.1950.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":".","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":".","Szacowany czas czytania":"5 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4546#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4546"},"author":{"name":".","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"headline":"ARCHIWUM?RINGELBLUMA – \u201eCzego nie mogli\u015bmy wykrzycze\u0107 \u015bwiatu\u201d","datePublished":"2018-03-01T22:35:24+00:00","dateModified":"2024-07-11T18:40:34+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4546"},"wordCount":1071,"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4546#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/druga.czesc_.Archiwum.Ringelbluma.grudzien.1950.jpg","keywords":["Featured"],"articleSection":["Gazeta - marzec 2018"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4546","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4546","name":"ARCHIWUM?RINGELBLUMA - \u201eCzego nie mogli\u015bmy wykrzycze\u0107 \u015bwiatu\u201d - Pracownicza Demokracja","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4546#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4546#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/druga.czesc_.Archiwum.Ringelbluma.grudzien.1950.jpg","datePublished":"2018-03-01T22:35:24+00:00","dateModified":"2024-07-11T18:40:34+00:00","author":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4546#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4546"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4546#primaryimage","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/druga.czesc_.Archiwum.Ringelbluma.grudzien.1950.jpg","contentUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/druga.czesc_.Archiwum.Ringelbluma.grudzien.1950.jpg","width":960,"height":500,"caption":"Druga cz\u0119\u015b\u0107 Archiwum Ringelbluma by\u0142a umieszczona w dw\u00f3ch metalowych ba\u0144kach po mleku. Zosta\u0142a odkryta 1 grudnia 1950 r."},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4546#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"ARCHIWUM?RINGELBLUMA – \u201eCzego nie mogli\u015bmy wykrzycze\u0107 \u015bwiatu\u201d"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/","name":"Pracownicza Demokracja","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8","name":".","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4546","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4546"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4546\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10302,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4546\/revisions\/10302"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4547"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4546"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4546"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4546"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}