{"id":4338,"date":"2017-10-01T23:30:36","date_gmt":"2017-10-01T21:30:36","guid":{"rendered":"http:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4338"},"modified":"2017-10-20T20:48:38","modified_gmt":"2017-10-20T18:48:38","slug":"niepodleglosc-katalonii-i-lewica","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4338","title":{"rendered":"500. rocznica \u201e95 tez\u201d Marcina Lutra – Reformacja i powstanie kapitalizmu"},"content":{"rendered":"
\"Luter<\/a>

Luter i jego tezy<\/p><\/div>\n

W 2017 opr\u00f3cz stulecia Rewolucji Rosyjskiej (Lutowej i Pa\u017adzier-nikowej), przypada inna okr\u0105g\u0142a, niezwykle istotna z punktu widzenia lewicy antykapitalistycznej rocznica. 500 lat temu, 31 pa\u017adziernika 1517 r., Marcin Luter, niemiecki teolog i jesz-cze w\u00f3wczas augustia\u0144ski zakonnik, og\u0142osi\u0142 swoje s\u0142ynne \u201e95 tez\u201d. <\/strong><\/p>\n

To wydarzenie (uznawane przez historyk\u00f3w za pocz\u0105tek Reformacji), kt\u00f3re pierwotnie mog\u0142o uchodzi\u0107 za ma\u0142o istotne, spowodowa\u0142o lawin\u0119, kt\u00f3ra zachwia\u0142a pot\u0119g\u0105 Ko\u015bcio\u0142a katolickiego i ca\u0142ym feudalnym porz\u0105d-kiem. Chc\u0105c spr\u00f3bowa\u0107 wyja\u015bni\u0107 genez\u0119 Reformacji, nale\u017cy zastanowi\u0107 si\u0119, co by\u0142o tak wyj\u0105tkowe w tym pr\u0105dzie religijnym, \u017ce odni\u00f3s\u0142 takie powodzenie, \u017ce rozpowszechni\u0142 si\u0119 tak szeroko, \u017ce nabra\u0142 tak donios\u0142ego znaczenia?<\/p>\n

Radykalne ruchy spo\u0142eczne<\/strong><\/p>\n

Z pewno\u015bci\u0105 wyja\u015bnienia nie nale\u017cy szuka\u0107 w jakiej\u015b nadzwyczajnej oryginalno\u015bci my\u015bli teologicznej. W istocie reformatorzy podejmowali w\u0105tki obecne cz\u0119sto od pocz\u0105tk\u00f3w chrze\u015b-cija\u0144stwa. Reformacja nie by\u0142a te\u017c pierwszym ruchem wymierzonym w Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki. Przez ca\u0142e \u015brednio-wiecze pojawia\u0142y herezje i inne motywowane religijnie ruchy spo\u0142eczne, cz\u0119sto bardziej radykalne ni\u017c Reformacja u swego zarania. Wystarczy wspomnie\u0107 o albigensach i katarach na Po\u0142udniu Francji, powstaniu Wata Tylera w Anglii czy wreszcie czeskich husytach.<\/p>\n

Wszystkie te ruchy zosta\u0142y jednak pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej st\u0142umione. Wyj\u0105tek stanowi\u0105 tutaj husyci, kt\u00f3rych nowatorska sztuka wojenna i ideowe zaanga\u017cowanie pozwoli\u0142y odnosi\u0107 wspania\u0142e zwyci\u0119stwa nad kolejnymi wysy\u0142anymi przeciw sobie krucjatami. W wyniku tego ruch husycki nigdy nie zosta\u0142 zmia\u017cd\u017cony zbrojnie i Ko\u015bci\u00f3\u0142 zmuszony zosta\u0142 oficjalnie uzna\u0107 jego umiarkowany nurt (utrakwist\u00f3w).<\/p>\n

Najwi\u0119kszym przekle\u0144stwem wszystkich antyfeudalnych ruch\u00f3w epoki \u015bredniowiecza by\u0142 ich lokalny, co najwy\u017cej regionalny charakter. Wynika\u0142o to charakteru \u00f3wczesnej gospodarki, gdzie ludzie \u017cyli przewa\u017cnie w zamkni\u0119tych wiejskich wsp\u00f3lnotach, i gdzie produkcja by\u0142a przeznaczona g\u0142ownie na zaspokojenie w\u0142asnych potrzeb. Powstaj\u0105ce dopiero co rynki ogranicza\u0142y si\u0119 zazwyczaj do jednego miasta i jego bezpo\u015bredniego s\u0105siedztwa. Dalej si\u0119gaj\u0105ce powi\u0105zania handlowe dotyczy\u0142y ograniczonego asortymentu luksusowych towar\u00f3w zaspokajaj\u0105cych zachcianki klas wy\u017c-szych, takich jak przyprawy korzenne, luksusowe tkaniny, porcelana, itd.<\/p>\n

W zasadzie jedyn\u0105 ponad-regionaln\u0105 instytucj\u0105, spajaj\u0105c\u0105 feudalizm w skali europejskiej by\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki. Wsz\u0119dzie w Europie, mimo lokalnych r\u00f3\u017cnic, r\u00f3\u017cnorodno\u015bci j\u0119zykowej, by\u0142y klechy dostarczaj\u0105ce ujednoliconej, legitymizuj\u0105cej feudalizm ideologii. U\u017cywany przez nich j\u0119zyk – \u0142acina sta\u0142 si\u0119 wsp\u00f3lnym j\u0119zykiem klas panuj\u0105cych Europy. St\u0105d w\u0142a\u015bnie wynika\u0142a pot\u0119ga Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 mobilizowa\u0107 zasoby z ca\u0142ej Europy (krucjaty przeciwko heretykom), aby niszczy\u0107 b\u0105d\u017a izolowa\u0107 swych lokalnych przeciwnik\u00f3w.<\/p>\n

 <\/p>\n

Kryzys instytucji feudalnych<\/strong><\/p>\n

W ko\u0144cu XV wieku sytuacja by\u0142a ca\u0142kowicie odmienna. Od XIV wieku wszystkie instytucje feudalne by\u0142y pogr\u0105\u017cone w g\u0142\u0119bokim kryzysie. Jedno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a katolickiego rozry-wa\u0142y schizmy. D\u0142ugotrwa\u0142e i niszcz\u0105ce wojny, takie jak Wojna Stuletnia czy Wojna Dw\u00f3ch R\u00f3\u017c, ujawni\u0142y autodestrukcyjny charakter systemu. \u017byciem miejskim wstrz\u0105sa\u0142y walki mi\u0119dzy uprzywilejowanym patrycjatem, a posp\u00f3lstwem, mi\u0119dzy starszyzn\u0105 cechow\u0105, a czeladnikami.\u00a0 Ch\u0142opi buntowali si\u0119 przeciwko pr\u00f3bom zwi\u0119kszania feudalnych obci\u0105\u017ce\u0144, czym w\u0142a\u015bciciele ziemscy usi\u0142owali powe-towa\u0107 sobie straty wynikaj\u0105ce z wojen, katastrof naturalnych i spadaj\u0105cej produktywno\u015bci feudalnego rolnictwa.<\/p>\n

Ca\u0142ymi spo\u0142ecze\u0144stwami wstrz\u0105sa\u0142y straszliwe epidemie Czarnej \u015amierci – w wielu przypadkach zmniejszaj\u0105ce populacje o wi\u0119cej ni\u017c po\u0142ow\u0119. Gdy jednak min\u0119\u0142y kl\u0119ski, zacz\u0119\u0142y kumu-lowa\u0107 si\u0119 elementy powolnego na razie post\u0119pu. Dzi\u0119ki nowym technikom zacz\u0119\u0142a wzrasta\u0107 wydajno\u015b\u0107. Nowe formy organizacji produkcji, jak system nak\u0142adczy, zacz\u0119\u0142y podkopywa\u0107 skostnia\u0142y system cechowy, b\u0119d\u0105cy jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych przeszk\u00f3d post\u0119pu w produkcji.<\/p>\n

 <\/p>\n

Praca najemna<\/strong><\/p>\n

Zacz\u0119\u0142a upowszechnia\u0107 si\u0119 marginalna dotychczas praca najemna. Spadek liczby ludno\u015bci w wyniku epidemii sprawi\u0142, \u017ce wzros\u0142y dochody ch\u0142op\u00f3w i robotnik\u00f3w najemnych. W wyniku wzrostu popytu zacz\u0119\u0142y kszta\u0142-towa\u0107 si\u0119 coraz rozleglejsze rynki zbytu, nieograniczone ju\u017c do najbli\u017cszego s\u0105siedztwa. Os\u0142abienie feudalnej klasy rz\u0105dz\u0105cej sprawi\u0142o, \u017ce zacz\u0119\u0142y umacnia\u0107 si\u0119 scentralizowane monar-chie, kt\u00f3re w coraz wi\u0119kszym stopniu opiera\u0142y si\u0119 na nowej wschodz\u0105cej klasie – w\u0142a\u015bcicieli \u015brodk\u00f3w produkcji (w pierwszym rz\u0119dzie nak\u0142adc\u00f3w, ale te\u017c w\u0142a\u015bcicieli pierwszych manufaktur) czerpi\u0105cych swe bogactwo z wyzysku pracy najemnej.<\/p>\n

Zmiany spo\u0142eczne i technice wojennej uniemo\u017cliwi\u0142y w\u0142adcom dalsze opieranie si\u0119 na feudalnym pospolitym ruszeniu, w ich miejsce wprowadzi\u0142y wojska najemne i zaci\u0119\u017cne. W tym celu potrzebowali pieni\u0119dzy. Te mieli przedstawiciele rodz\u0105cej si\u0119 bur\u017cuazji. To jeszcze bardziej umacnia\u0142o ich pozycje kosztem feuda\u0142\u00f3w. Post\u0119p w rozwijaj\u0105cych si\u0119 naukach matema-tyczno-przyrodniczych, zw\u0142aszcza astronomii, mo\u017cliwy by\u0142 w znacznej mierze dzi\u0119ki kontaktom z innymi cywilizacjami (zw\u0142aszcza islamsk\u0105). Umo\u017cliwi\u0142 on post\u0119p w nawigacji, co z kolei pozwoli\u0142o dokona\u0107 wielkich odkry\u0107 geograficznych, kt\u00f3re poprzez odkrycie – i cz\u0119sto zag\u0142ad\u0119 – ca\u0142kowicie dotychczas nieznanych Europejczykom obszar\u00f3w, ludzi i cywilizacji (ho\u0142du-j\u0105cych odmiennym od europejskich ideom), wydatnie poszerzy\u0142y jednak ich horyzonty umys\u0142owe.<\/p>\n

Wszystko to zdruzgota\u0142o ideolo-giczn\u0105 hegemoni\u0119 Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3rej najpe\u0142niejszy wyraz i teoretyczn\u0105 podstaw\u0119 stanowi\u0142a oparta na my\u015bli antycznej (a r\u00f3wnie\u017c islamskiej i \u017cydowskiej) filozofia Tomasza z Akwinu. G\u0142osi\u0142a ona, \u017ce naturalny (a r\u00f3wnie\u017c i spo\u0142eczny) porz\u0105dek \u015bwiata jest (mimo – rzecz jasna – ska\u017cenia grzechem pierworodnym) odzwierciedleniem boskiej harmonii.<\/p>\n

 <\/p>\n

Zmiany gospodarcze<\/strong><\/p>\n

\"Thomas<\/a>

Thomas M\u00fcntzer<\/p><\/div>\n

Wy\u017cej wspomniane katastrofy naturalne i polityczne, zmiany spo-\u0142eczno-gospodarcze (zw\u0142aszcza wzrost znaczenia pieni\u0105dza – otoczonego pogard\u0105 oficjalnej ko\u015bcielnej moral-no\u015bci), odkrycia naukowe, poznanie nowych cywilizacji sprawi\u0142o, \u017ce ten naiwno-harmonijny obraz w coraz mniejszym stopniu pasowa\u0142 do rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n

W jego miejsce Luter, a za nim Kalwin i inni reformatorzy, przestawili wizj\u0119 natury bezpowrotnie ska\u017conej w wyniku grzechu pierworodnego i skazanej na pot\u0119pienie. Zbawienia w tej sytuacji cz\u0142owiek nie mo\u017ce spodziewa\u0107 si\u0119 od \u017cadnych z gruntu zepsutych instytucji (jak Ko\u015bci\u00f3\u0142). Nie przyczyni si\u0119 do niego r\u00f3wnie\u017c w\u0142asnymi uczynkami, gdy\u017c sam z siebie nie jest zdolny do czynienia jakiegokolwiek dobra. Zawdzi\u0119cza\u0107 je mo\u017ce wy\u0142\u0105cznie niczym niezas\u0142u\u017conej \u0142asce, wszechmocnego, absolutnie suwerennego i niepoj\u0119tego w swych decyzjach Boga.<\/p>\n

Wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce mamy tu do czynienia z mocno reakcyjn\u0105, skrajnie fatalistyczn\u0105 filozofi\u0105, czyni\u0105c\u0105 z cz\u0142owieka bezwoln\u0105 marionetk\u0119 w r\u0119kach despotycznego b\u00f3stwa. Jednak dla buntuj\u0105cych si\u0119 ch\u0142op\u00f3w i biedoty miejskiej, kwestia dogmat\u00f3w mia\u0142a co najmniej drugorz\u0119dne znaczenie. Liczy\u0142o si\u0119 dla nich to, \u017ce uderza w biskup\u00f3w, kt\u00f3rzy od wiek\u00f3w powtarzali im, \u017ce B\u00f3g oczekuje od nich pokory i pos\u0142usze\u0144stwa wobec pan\u00f3w (tu warto przypomnie\u0107, \u017ce dostojnicy i instytucje ko\u015bcielne, byli r\u00f3wnie\u017c i wielkimi feuda\u0142ami).<\/p>\n

Teraz nagromadzona w ci\u0105gu wiek\u00f3w nienawi\u015b\u0107 do ciemi\u0119\u017cc\u00f3w, pragnienie wolno\u015bci i poprawy swego losu znalaz\u0142o wyraz w nowych ideach religijnych. Ju\u017c u samego zarania Reformacji, pojawili si\u0119 w jej szeregach teologowie, kt\u00f3rzy z religijnych idei potrafili wyci\u0105gn\u0105\u0107 spo\u0142ecznie radykalne wnioski. Czo\u0142owym ich przed-stawicielem by\u0142 Thomas M\u00fcntzer, teolog krytykuj\u0105cy Lutra i innych przed-stawicieli g\u0142\u00f3wnego nurtu Reformacji, za ich konserwatywne pogl\u0105dy w kwestii spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n

 <\/p>\n

Komunizm utopijny<\/strong><\/p>\n

Zalicza si\u0119 go do przedstawicieli komunizmu utopijnego – postulowa\u0142 stworzenie egalitarnego, pozbawionego hierarchii spo\u0142ecze\u0144stwa i zniesienie w\u0142asno\u015bci prywatnej. Nale\u017ca\u0142 do czo\u0142owych przyw\u00f3dc\u00f3w Wojny Ch\u0142op-skiej w Niemczech 1524?1526. Sw\u00f3j udzia\u0142 w tej antyfeudalnej rewolucji przyp\u0142aci\u0142 torturami i \u015bmierci\u0105.<\/p>\n

Po st\u0142umieniu z ca\u0142ym okrucie\u0144-stwem antyfeudalnego buntu post\u0119p- owa misja Reformacji w Niemczech w zasadzie zako\u0144czy\u0142a si\u0119. Klecha protestancki, wraz z klech\u0105 katolickim stanowili ostoj\u0119 reakcji. Znamienne jest rozprzestrzenienie si\u0119 luteranizmu na obszarze, na wsch\u00f3d od \u0141aby, gdzie nast\u0119powa\u0142 nawr\u00f3t podda\u0144stwa. Gdzie indziej jednak protestantyzm sta\u0142 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 ideologii nowej, wschodz\u0105cej klasy – bur\u017cuazji i nowego sposobu produkcji – kapitalizmu.<\/p>\n

Tak by\u0142o w Niderlandach, gdzie radykalni kalwini\u015bci – zwani gezami – stali na czele zwyci\u0119skiej antyhabs-burskiej, antyfeudalnej i narodowo- wyzwole\u0144czej rewolucji 1568?1648. Tak\u017ce w Anglii, purytanie – jak zwano tamtejszych radykalnych kalwinist\u00f3w – pokonali feudalnych zwolennik\u00f3w monarchii w trakcie rewolucyjnej wojny domowej 1642-1651. Prawie 150 lat wcze\u015bniej ni\u017c w rewolucyjnej Francji \u015bci\u0119to tam kr\u00f3la i og\u0142oszono republik\u0119.<\/p>\n

Mimo p\u00f3\u017aniejszej restauracji monarchii, zmiany by\u0142y tak daleko posuni\u0119te, \u017ce niemo\u017cliwy sta\u0142 si\u0119 powr\u00f3t do katolicyzmu i feudalnych stosunk\u00f3w. B\u0119d\u0105c sk\u0142adnikiem ideologii m\u0142odej bur\u017cuazji, Reformacja w ogromnym stopniu przyczyni\u0142a si\u0119 do zwyci\u0119stwa kapitalizmu i jego rozpowszechnienia na ca\u0142ej Ziemi. Jednak kapitalizm powo\u0142a\u0142 do \u017cycia klas\u0119 pracownik\u00f3w najemnych, na kt\u00f3rych wyzysku bazuje. Pracownicy mog\u0105 go obali\u0107, i nie jest im do tego potrzebna \u017cadna motywowana religijnie ideologia.<\/p>\n

 <\/p>\n

Micha\u0142 Wysocki<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W 2017 opr\u00f3cz stulecia Rewolucji Rosyjskiej (Lutowej i Pa\u017adzier-nikowej), przypada inna okr\u0105g\u0142a, niezwykle istotna z punktu widzenia lewicy antykapitalistycznej rocznica. 500 lat temu, 31 pa\u017adziernika 1517 r., Marcin Luter, niemiecki teolog i jesz-cze w\u00f3wczas augustia\u0144ski zakonnik, og\u0142osi\u0142 swoje s\u0142ynne \u201e95 tez\u201d. To wydarzenie (uznawane przez historyk\u00f3w za pocz\u0105tek Reformacji), kt\u00f3re pierwotnie mog\u0142o uchodzi\u0107 za ma\u0142o […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4342,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[107,108],"tags":[97],"class_list":["post-4338","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazeta-pazdziernik-2017","category-gazeta-pazdziernik-2017-cd","tag-featured"],"yoast_head":"\n500. rocznica \u201e95 tez\u201d Marcina Lutra - Reformacja i powstanie kapitalizmu - Pracownicza Demokracja<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4338\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"500. rocznica \u201e95 tez\u201d Marcina Lutra - Reformacja i powstanie kapitalizmu - Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"W 2017 opr\u00f3cz stulecia Rewolucji Rosyjskiej (Lutowej i Pa\u017adzier-nikowej), przypada inna okr\u0105g\u0142a, niezwykle istotna z punktu widzenia lewicy antykapitalistycznej rocznica. 500 lat temu, 31 pa\u017adziernika 1517 r., Marcin Luter, niemiecki teolog i jesz-cze w\u00f3wczas augustia\u0144ski zakonnik, og\u0142osi\u0142 swoje s\u0142ynne \u201e95 tez\u201d. To wydarzenie (uznawane przez historyk\u00f3w za pocz\u0105tek Reformacji), kt\u00f3re pierwotnie mog\u0142o uchodzi\u0107 za ma\u0142o […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4338\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2017-10-01T21:30:36+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2017-10-20T18:48:38+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/luter.i.jego_.tezy_.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"534\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\".\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\".\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4338#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4338\"},\"author\":{\"name\":\".\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"headline\":\"500. rocznica \u201e95 tez\u201d Marcina Lutra – Reformacja i powstanie kapitalizmu\",\"datePublished\":\"2017-10-01T21:30:36+00:00\",\"dateModified\":\"2017-10-20T18:48:38+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4338\"},\"wordCount\":1570,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4338#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/luter.i.jego_.tezy_.jpg\",\"keywords\":[\"Featured\"],\"articleSection\":[\"Gazeta - pa\u017adziernik 2017\",\"Gazeta - pa\u017adziernik 2017 - cd\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4338\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4338\",\"name\":\"500. rocznica \u201e95 tez\u201d Marcina Lutra - Reformacja i powstanie kapitalizmu - Pracownicza Demokracja\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4338#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4338#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/luter.i.jego_.tezy_.jpg\",\"datePublished\":\"2017-10-01T21:30:36+00:00\",\"dateModified\":\"2017-10-20T18:48:38+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4338#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4338\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4338#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/luter.i.jego_.tezy_.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/luter.i.jego_.tezy_.jpg\",\"width\":560,\"height\":534,\"caption\":\"Luter i jego tezy\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4338#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"500. rocznica \u201e95 tez\u201d Marcina Lutra – Reformacja i powstanie kapitalizmu\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\",\"name\":\"Pracownicza Demokracja\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\",\"name\":\".\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"500. rocznica \u201e95 tez\u201d Marcina Lutra - Reformacja i powstanie kapitalizmu - Pracownicza Demokracja","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4338","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"500. rocznica \u201e95 tez\u201d Marcina Lutra - Reformacja i powstanie kapitalizmu - Pracownicza Demokracja","og_description":"W 2017 opr\u00f3cz stulecia Rewolucji Rosyjskiej (Lutowej i Pa\u017adzier-nikowej), przypada inna okr\u0105g\u0142a, niezwykle istotna z punktu widzenia lewicy antykapitalistycznej rocznica. 500 lat temu, 31 pa\u017adziernika 1517 r., Marcin Luter, niemiecki teolog i jesz-cze w\u00f3wczas augustia\u0144ski zakonnik, og\u0142osi\u0142 swoje s\u0142ynne \u201e95 tez\u201d. To wydarzenie (uznawane przez historyk\u00f3w za pocz\u0105tek Reformacji), kt\u00f3re pierwotnie mog\u0142o uchodzi\u0107 za ma\u0142o […]","og_url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4338","og_site_name":"Pracownicza Demokracja","article_published_time":"2017-10-01T21:30:36+00:00","article_modified_time":"2017-10-20T18:48:38+00:00","og_image":[{"width":560,"height":534,"url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/luter.i.jego_.tezy_.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":".","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":".","Szacowany czas czytania":"8 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4338#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4338"},"author":{"name":".","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"headline":"500. rocznica \u201e95 tez\u201d Marcina Lutra – Reformacja i powstanie kapitalizmu","datePublished":"2017-10-01T21:30:36+00:00","dateModified":"2017-10-20T18:48:38+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4338"},"wordCount":1570,"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4338#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/luter.i.jego_.tezy_.jpg","keywords":["Featured"],"articleSection":["Gazeta - pa\u017adziernik 2017","Gazeta - pa\u017adziernik 2017 - cd"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4338","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4338","name":"500. rocznica \u201e95 tez\u201d Marcina Lutra - Reformacja i powstanie kapitalizmu - Pracownicza Demokracja","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4338#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4338#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/luter.i.jego_.tezy_.jpg","datePublished":"2017-10-01T21:30:36+00:00","dateModified":"2017-10-20T18:48:38+00:00","author":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4338#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4338"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4338#primaryimage","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/luter.i.jego_.tezy_.jpg","contentUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/luter.i.jego_.tezy_.jpg","width":560,"height":534,"caption":"Luter i jego tezy"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=4338#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"500. rocznica \u201e95 tez\u201d Marcina Lutra – Reformacja i powstanie kapitalizmu"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/","name":"Pracownicza Demokracja","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8","name":".","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4338","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4338"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4338\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4347,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4338\/revisions\/4347"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4342"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4338"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4338"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4338"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}