{"id":3762,"date":"2016-01-01T23:59:24","date_gmt":"2016-01-01T22:59:24","guid":{"rendered":"http:\/\/pracowniczademokracja.home.pl\/autoinstalator\/wordpress\/?p=3762"},"modified":"2016-01-22T10:26:15","modified_gmt":"2016-01-22T09:26:15","slug":"kaczynski-demokracja-i-fetyszyzm-konstytucyjny","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3762","title":{"rendered":"Kaczy\u0144ski, demokracja i fetyszyzm konstytucyjny"},"content":{"rendered":"

\"trybuna\u0142<\/a><\/p>\n

Ostatnie tygodnie up\u0142ywaj\u0105 pod znakiem gor\u0105cego sporu o Trybuna\u0142 Konstytucyjny. Sp\u00f3r ten nie ograniczy\u0142 si\u0119 do areny parlamentarnej, ale wyra\u017ca\u0142 si\u0119 w kilkudziesi\u0119ciotysi\u0119cznych demonstracjach ulicznych<\/strong>.<\/p>\n

Bez w\u0105tpienia fenomenem jest fakt, \u017ce rz\u0105d PiS, po niespe\u0142na miesi\u0105cu od obj\u0119cia w\u0142adzy, doprowadzi\u0142 do znacz\u0105cych protest\u00f3w przeciw w\u0142asnym poczynaniom – i to na gruncie tak nieciekawej, wydawa\u0142oby si\u0119, kwestii, jak wyb\u00f3r s\u0119dzi\u00f3w do Trybuna\u0142u Konstytucyjnego (TK). Demonstracje organizowane s\u0105 przez Komitet Obrony Demokracji (KOD). Ju\u017c sama nazwa wskazuje, \u017ce jego inicjatorzy uznali ch\u0119\u0107 obsadzenia przez PiS stanowisk s\u0119dzi\u00f3w TK, wbrew orzeczeniu samego Trybuna\u0142u, za zagro\u017cenie dla demokracji. Co istotne, protesty KOD s\u0105 aktywnie wspierane przez polityk\u00f3w PO, ZL, PSL oraz Nowoczesn\u0105 Ryszarda Petru, kt\u00f3ry sonda\u017cowo zyskuje na nich najwi\u0119cej.<\/p>\n

PiS z kolei, mobilizuj\u0105c na ulicach w\u0142asnych zwolennik\u00f3w, ustami Jaros\u0142awa Kaczy\u0144skiego traktuje sp\u00f3r o Trybuna\u0142 jako cz\u0119\u015b\u0107 walki z rz\u0105dz\u0105cym Polsk\u0105 „uk\u0142adem”. G\u0142\u00f3wnymi kartami PiS jest w tym wzgl\u0119dzie blisko\u015b\u0107 cz\u0119\u015bci s\u0119dzi\u00f3w TK z poprzedni\u0105 w\u0142adz\u0105 PO-PSL, ch\u0119\u0107 wyprzedzaj\u0105cego przej\u0119cia przez ni\u0105 kontroli nad Trybuna\u0142em, jak i sama prominencja na protestach KOD-u ca\u0142ej plejady polityk\u00f3w obozu sytych i zadowolonych – z Romanem Giertychem i Leszkiem Balcerowiczem na pok\u0142adzie. Retoryka Kaczy\u0144skiego o protestuj\u0105cych „komunistach i z\u0142odziejach” wpisuje si\u0119 w pisowsk\u0105 wizj\u0119 odsuni\u0119cia dotychczasowych elit i zast\u0105pienia ich w\u0142asnymi, prawdziwie katolickimi i patriotycznymi (cho\u0107by z w\u0142asnymi „komunistami i z\u0142odziejami”, je\u015bli tylko Prezes uzna ich za wystarczaj\u0105co nawr\u00f3conych). Co r\u00f3wnie istotne premier Beata Szyd\u0142o stara\u0142a si\u0119 przekona\u0107, \u017ce TK jest instytucj\u0105 mog\u0105c\u0105 zaprzepa\u015bci\u0107 spe\u0142nienie socjalnych obietnic PiS, do czego demokratycznie wybrana nowa w\u0142adza nie mo\u017ce przecie\u017c dopu\u015bci\u0107.<\/p>\n

Kapitalizm, demokracja, konstytucja<\/strong><\/p>\n

Sp\u00f3r zasadniczo toczy si\u0119 wi\u0119c na osi poj\u0119cia demokracji. Dok\u0142adnie, ze staro\u017cytnej greki, oznacza ono moc i w\u0142adz\u0119 ludu. Problem w tym, \u017ce w kapitalizmie, systemie opartym na wyzysku si\u0142y roboczej i w\u0142adzy nad ni\u0105 w miejscu pracy, z natury demos<\/em>, czyli lud, pozbawiony jest kluczowej cz\u0119\u015bci kratos<\/em>, czyli mocy i w\u0142adzy. W ramach kapitalizmu demokracja mo\u017ce by\u0107 tylko bardzo ograniczona, czego g\u0142\u00f3wnym wyrazem jest teatr parlamentaryzmu. Z pewno\u015bci\u0105 „lud” w znacznej wi\u0119kszo\u015bci nie czuje si\u0119 dzi\u015b „w\u0142adc\u0105”, a jego „moc” ogranicza si\u0119 do postawienia krzy\u017cyka raz na kilka lat w lokalu wyborczym.<\/p>\n

Nie zmienia to faktu, \u017ce z punktu widzenia interes\u00f3w pracowniczych<\/em> powinni\u015bmy jak najbardziej broni\u0107 nawet tej ograniczonej, formalnej, kapitalistycznej demokracji parlamentarnej. W jej ramach mo\u017cemy bowiem legalnie organizowa\u0107 si\u0119 do walki o w\u0142asne prawa, tworzy\u0107 zwi\u0105zki zawodowe, partie polityczne, demonstrowa\u0107 na ulicach i strajkowa\u0107. Oczywi\u015bcie wszystkie te prawa w praktyce stale s\u0105 podwa\u017cane na tysi\u0105c sposob\u00f3w. Jednak r\u00f3wne oczywiste jest, \u017ce fakt ich wywalczenia i formalnej gwarancji nie jest dla nas bez znaczenia.<\/p>\n

Obrona demokracji jest jednak zupe\u0142nie czym\u015b innym ni\u017c upatrywanie w konstytucji jej gwaranta. Demokracja, nawet kapitalistyczny parlamentaryzm, to ostatecznie pewna forma stosunk\u00f3w mi\u0119dzy lud\u017ami, a konstytucja nie jest jakim\u015b oderwanym od tego \u015bwi\u0119tym tekstem. Ju\u017c ponad 150 lat temu, w 1862 r., niemiecki socjalista Ferdynand Lassalle w przem\u00f3wieniu O istocie konstytucji<\/em> stwierdzi\u0142:<\/p>\n

„Kwestie konstytucyjne s\u0105 po pierwsze i przede wszystkim nie kwestiami prawa, ale si\u0142y. Faktyczna <\/em>konstytucja narodu le\u017cy w rzeczywistym, faktycznym istniej\u0105cym stosunku si\u0142, spisane konstytucje s\u0105 obowi\u0105zuj\u0105ce i stabilne tylko wtedy, gdy prawid\u0142owo wyra\u017caj\u0105 faktyczny stosunek si\u0142 w spo\u0142ecze\u0144stwie – to podstawowe zasady, kt\u00f3re trzeba pami\u0119ta\u0107.”<\/p>\n

Abstrakcyjne „pa\u0144stwo prawa” jest wi\u0119c pozorem, pod kt\u00f3rym kryj\u0105 si\u0119 realna w\u0142adza i konflikt. Z punktu widzenia klasy kapitalistycznej stabilne przepisy potwierdzaj\u0105ce jej prawo do wyzysku i okre\u015blaj\u0105ce podstawowe regu\u0142y konkurencyjnej gry jest bardzo przydatne – podobnie, jak sam poz\u00f3r, \u017ce to „prawo rz\u0105dzi”, a nie ona. Jednak spo\u0142ecze\u0144stwo kapitalistyczne oparte jest na konflikcie kapita\u0142u i pracy, wi\u0119c ten poz\u00f3r ma swoj\u0105 cen\u0119 w postaci szeregu „praw” przypisywanych pracownikom. Na ile faktycznie s\u0105 one realizowane, a nie funkcjonuj\u0105 tylko jako niegro\u017ane metafory, zale\u017cy od rzeczywistej zdolno\u015bci do ich wymuszenia.<\/p>\n

W obecnej Konstytucji RP mamy szereg przepis\u00f3w, z kt\u00f3rych nic nie wynika. Dla przyk\u0142adu art. 5 stanowi, \u017ce Rzeczpospolita Polska „zapewnia ochron\u0119 \u015brodowiska, kieruj\u0105c si\u0119 zasad\u0105 zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju” – tymczasem mamy powietrze jedno z najbardziej zanieczyszczonych w Europie. Wed\u0142ug art. 65.5 „w\u0142adze publiczne prowadz\u0105 polityk\u0119 zmierzaj\u0105c\u0105 do pe\u0142nego, produktywnego zatrudnienia” – tymczasem niemal ca\u0142y okres transformacji to lata dwucyfrowego bezrobocia. Z kolei art. 68.2 to przepis, \u017ce „obywatelom, niezale\u017cnie od ich sytuacji materialnej, w\u0142adze publiczne zapewniaj\u0105 r\u00f3wny dost\u0119p do \u015bwiadcze\u0144 opieki zdrowotnej finansowanej ze \u015brodk\u00f3w publicznych” – kt\u00f3ry razi zupe\u0142n\u0105 nieprzystawalno\u015bci\u0105 do rzeczywisto\u015bci w systemie ochronie zdrowia. Tych przyk\u0142ad\u00f3w jest du\u017co wi\u0119cej.<\/p>\n

Fetyszyzm konstytucyjny mo\u017ce by\u0107 wr\u0119cz gro\u017any dla rzeczywistej obrony demokracji. Najbardziej dramatycznym tego przyk\u0142adem s\u0105 Niemcy w 1932 r. Karol Modzelewski – jeden z historycznych przyw\u00f3dc\u00f3w dawnej opozycji, kt\u00f3ry zachowa\u0142 przyzwoito\u015b\u0107 – zupe\u0142nie chybi\u0142 krytykuj\u0105c Parti\u0119 Razem za brak uczestnictwa w demonstracjach Komitetu Obrony Demokracji twierdz\u0105c, \u017ce nie mo\u017cna „powtarza\u0107 b\u0142\u0119d\u00f3w radykalnej lewicy z lat 30.” Faktycznie w tym przypadku ostrzec raczej nale\u017cy przed powtarzaniem b\u0142\u0119d\u00f3w lewicy socjaldemokratycznej z tego czasu (nieobcych tak\u017ce Partii Razem).<\/p>\n

Niemiecka SPD t\u0142umaczy\u0142a sw\u0105 bierno\u015b\u0107 wobec nazist\u00f3w w\u0142a\u015bnie wiar\u0105 w niemieck\u0105 konstytucj\u0119. Socjaldemokraci sprawowali w\u0142adz\u0119 w g\u0142\u00f3wnym kraju zwi\u0105zkowym Niemiec – w Prusach, zarz\u0105dzaj\u0105c m. in. 50-tysi\u0119czn\u0105 prusk\u0105 policj\u0105. Jednak w lipcu 1932 r. konserwatywny prezydent Hindenburg (kt\u00f3rego SPD kilka miesi\u0119cy wcze\u015bniej popar\u0142a w wyborach jako „mniejsze z\u0142o”) i kanclerz von Papen odwo\u0142ali w\u0142adze pruskie wprowadzaj\u0105c zarz\u0105d komisaryczny i stan wyj\u0105tkowy w Berlinie. Miliony popieraj\u0105cych socjaldemokracj\u0119 robotnik\u00f3w spodziewa\u0142o si\u0119 reakcji w postaci strajku generalnego. Zamiast tego SPD jednak\u201d z\u0142o\u017cy\u0142a skarg\u0119 na t\u0119 decyzj\u0119 do S\u0105du Pa\u0144stwowego, kt\u00f3rego niejasny wyrok zapad\u0142 po blisko dw\u00f3ch miesi\u0105cach nie rozstrzygaj\u0105c sporu.<\/p>\n

Socjaldemokratyczna „pruska forteca” upad\u0142a bez walki, a niespe\u0142na p\u00f3\u0142 roku p\u00f3\u017aniej tradycyjna prawica postanowi\u0142a dopu\u015bci\u0107 Hitlera do stanowiska kanclerza. Bez w\u0105tpienia fetyszyzm konstytucyjny SPD by\u0142 jednym z czynnik\u00f3w, kt\u00f3ry parali\u017cowa\u0142 ruch pracowniczy i utorowa\u0142 nazistom drog\u0119 do w\u0142adzy.<\/p>\n

R\u00f3\u017cne oblicza podwa\u017cania w\u0142adzy trybuna\u0142\u00f3w<\/strong><\/p>\n

Oczywi\u015bcie wszelkie rz\u0105dy autorytarne – niekoniecznie nawet faszystowskie – neguj\u0105c demokracj\u0119 parlamentarn\u0105 likwidowa\u0142y lub przynajmniej znacz\u0105co ogranicza\u0142y (formalnie lub nieformalnie) tak\u017ce wszelkie niezale\u017cne od siebie instytucje pa\u0144stwowe, w\u0142\u0105czaj\u0105c w to rozmaite organy s\u0105downicze.<\/p>\n

W Austrii pierwszy w historii odr\u0119bny S\u0105d Konstytucyjny zosta\u0142 zlikwidowany w 1933 r. przez „austrofaszyst\u0119” Engellberga Dollfussa. W Niemczech po 1933 r. wspomniany ju\u017c S\u0105d Pa\u0144stwowy, rozstrzygaj\u0105cy te\u017c o kwestiach konstytucyjnych, formalnie nadal istnia\u0142, ale jako znazyfikowana i podleg\u0142a instytucja. Jednak manipulacje przy najwy\u017cszych instancjach w\u0142adzy s\u0105downiczej niekoniecznie musia\u0142y sie wi\u0105za\u0107 z podwa\u017caniem parlamentarnej demokracji.<\/p>\n

Ameryka\u0144ski prezydent Franklin Delano Roosevelt tak\u017ce w 1937 r. podj\u0105\u0142 pr\u00f3b\u0119 nazwan\u0105 „dopakowaniem s\u0105du” przygotowuj\u0105c ustaw\u0119 zwi\u0119kszaj\u0105c\u0105 liczb\u0119 s\u0119dzi\u00f3w S\u0105du Najwy\u017cszego i przewiduj\u0105c\u0105 przymusow\u0105 emerytur\u0119 dla tych powy\u017cej 70 roku \u017cycia. Celem by\u0142o zapewnienie wi\u0119kszo\u015bci, kt\u00f3ra nie b\u0119dzie blokowa\u0107 ustaw socjalnych zwi\u0105zanych z polityk\u0105 Nowego \u0141adu. Ostatecznie „dopakowanie” nie by\u0142o konieczne, bowiem dw\u00f3ch s\u0119dzi\u00f3w – pod niew\u0105tpliw\u0105 presj\u0105 – zmieni\u0142o stron\u0119 g\u0142osuj\u0105c po my\u015bli prezydenta.<\/p>\n

Wspomnijmy, \u017ce sam pomys\u0142 odr\u0119bnej instytucji „stoj\u0105cej na stra\u017cy” zgodno\u015bci podejmowanych przez parlament ustaw z konstytucj\u0105 by\u0142 w tym czasie promowany g\u0142\u00f3wnie przez si\u0142y konserwatywne i liberalne obawiaj\u0105ce si\u0119 nadmiernego radykalizmu parlamentarzyst\u00f3w wybranych w g\u0142osowaniu powszechnych.<\/p>\n

Tak bez w\u0105tpienia by\u0142o w Polsce czas\u00f3w mi\u0119dzywojennych, gdzie w\u015br\u00f3d stronnictw politycznych pomys\u0142 odr\u0119bnego s\u0105du konstytucyjnego stawiany by\u0142 przez prawicow\u0105 endecj\u0119 – nie tylko w obawie przed wszechw\u0142adz\u0105 Pi\u0142sudskiego po 1926 r., ale i przed naruszaniem w\u0142asno\u015bci i porz\u0105dku (np. w postaci reformy rolnej). Z kolei Polska Partia Socjalistyczna, jakkolwiek w tym czasie pe\u0142na naiwnej wiary w marsza\u0142ka-dyktatora, uznawa\u0142a pomys\u0142 takiego s\u0105du za zagro\u017cenie dla demokratycznej woli wyra\u017canej przez parlament. Jeden z przyw\u00f3dc\u00f3w PPS Ignacy Daszy\u0144ski stwierdzi\u0142 w 1926 r., \u017ce \u201ewymy\u015blony\u201d przez \u201ejedno z reakcyjnych stronnictw\u201d trybuna\u0142 konstytucyjny to \u201ehamulec najprzemy\u015blniejszy\u201d dla dzia\u0142alno\u015bci parlamentu.<\/p>\n

Warto te\u017c si\u0119gn\u0105\u0107 do bli\u017cszych w czasie przyk\u0142ad\u00f3w. Z jednej strony mamy w\u0142adz\u0119 na W\u0119grzech prawicowego populisty Victora Orb\u00e1na, kt\u00f3ry zdobywaj\u0105c konstytucyjn\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 w 2010 r. w kolejnych latach zapewni\u0142 sobie wi\u0119kszo\u015b\u0107 w S\u0105dzie Konstytucyjnym jednocze\u015bnie znacz\u0105co ograniczaj\u0105c jego uprawnienia i mo\u017cliwo\u015bci sk\u0142adania do niego wniosk\u00f3w. S\u0105d ten wcze\u015bniej, wbrew Orb\u00e1nowi, zakwestionowa\u0142 m. in. kryminalizacj\u0119 bezdomno\u015bci, ograniczanie praw student\u00f3w p\u0142ac\u0105cych czesne ze \u015brodk\u00f3w publicznych i uzna\u0142 prawa do zwi\u0105zk\u00f3w partnerskich os\u00f3b tej samej p\u0142ci.<\/p>\n

Z drugiej strony mamy przyk\u0142ad Wenezueli w 2004 r. Lewicowy prezydent Hugo Chavez tak\u017ce zapewni\u0142 sobie kontrol\u0119 nad tamtejszym S\u0105dem Najwy\u017cszym m. in. przez rozszerzenie w g\u0142osowaniu parlamentarnym jego sk\u0142adu z 20 do 32 cz\u0142onk\u00f3w. Prawicowa opozycja uzna\u0142a, \u017ce to zamach na demokracj\u0119 – i patrz\u0105c na formalno-prawne niuanse mia\u0142a na to swoje argumenty. Tyle, \u017ce ta sama opozycja dwa lata wcze\u015bniej aktywnie wspar\u0142a pr\u00f3b\u0119 puczu przeciw Chavezowi, a? „demokratyczny” S\u0105d Najwy\u017cszy zwolni\u0142 z odpowiedzialno\u015bci zaanga\u017cowanych w ten pucz oficer\u00f3w.<\/p>\n

Wniosek jest taki, \u017ce przejmowanie czy ograniczanie instytucji w stylu Trybuna\u0142u Konstytucyjnego faktycznie mo\u017ce<\/em> by\u0107 zaw\u0119\u017caniem demokracji, ale nie musi<\/em> nim by\u0107. Wszystko zale\u017cy od kontekstu politycznego, w jakim si\u0119 to dzieje, czyli w\u0142a\u015bnie od uk\u0142adu si\u0142 mi\u0119dzy klasami spo\u0142ecznymi, o kt\u00f3rym pisa\u0142 Lassalle.<\/p>\n

Pisowskie TKM<\/strong><\/p>\n

\"kaczynski.poslowie.pis.sejm\"<\/a><\/p>\n

Zasadnicze pytanie brzmi – jakiego rodzaju kontekst dotyczy obecnej sytuacji skoku na Trybuna\u0142 ze strony PiS?<\/p>\n

Wydaje si\u0119, \u017ce jest on banalny: ch\u0119\u0107 obsadzenia „swoimi” kolejnej instytucji w pa\u0144stwie. Mamy do czynienia nie tyle z zagro\u017ceniem demokracji parlamentarnej, co p\u0119dem PiS-u ku przej\u0119ciu wszelkich mo\u017cliwych instytucji w jej ramach. Kaczy\u0144ski w tym wzgl\u0119dzie wykaza\u0142 si\u0119 niesamowitym po\u015bpiechem i otwarto\u015bci\u0105: obsadzanie w\u0142asnymi aparatczykami sp\u00f3\u0142ek skarbu pa\u0144stwa, zapowied\u017a zniesienia konkurs\u00f3w na stanowiska w S\u0142u\u017cbie Cywilnej i ch\u0119\u0107 wymiany jej ca\u0142ej „g\u00f3ry”, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o komicznej nocnej akcji z w\u0142amaniem wys\u0142annik\u00f3w Antoniego Macierewicza. TK jest jednym z element\u00f3w tego \u0142a\u0144cuszka.<\/p>\n

W czasie rz\u0105d\u00f3w AWS pod koniec lat 90-tych Kaczy\u0144ski okre\u015bli\u0142 tak\u0105 polityk\u0119 mianem „Teraz Kurwa My” – i warto przypomnie\u0107, \u017ce wtedy by\u0142a to z jego strony krytyka. Dzi\u015b otwarto\u015b\u0107 pisowskiej polityki TKM przekroczy\u0142a jej przesz\u0142e formy. Oczywi\u015bcie politycy partii rz\u0105dz\u0105cej maj\u0105 racj\u0119 m\u00f3wi\u0105c, \u017ce inni te\u017c obsadzali „swoimi”, a konkursy cz\u0119sto by\u0142y fars\u0105. Jednak otwarta grabie\u017c \u0142up\u00f3w s\u0142usznie postrzegania jest jako szalona arogancja w\u0142adzy.<\/p>\n

Szczeg\u00f3lnie w po\u0142\u0105czeniu z innymi jej dzia\u0142aniami: zap\u0119dami cenzorskimi ze strony ministra kultury (sprawa przedstawienia „\u015amier\u0107 i dziewczyna” we Wroc\u0142awiu i \u017c\u0105da\u0144 nagra\u0144 spektakli Teatru Polskiego w Krakowie), cofni\u0119tego finansowania dla procedury in vitro ze strony ministra zdrowia, ksi\u0119cia Radziwi\u0142\u0142a. I w ko\u0144cu w zestawieniu z sam\u0105 retoryk\u0105 Kaczy\u0144skiego o protestuj\u0105cych przeciw w\u0142adzy Prezesa sprawuj\u0105cego przy tym nieformalne stanowisko Najwy\u017cszego Przyw\u00f3dcy, przed kt\u00f3rym odpowiadaj\u0105 prezydent i premier.<\/p>\n

Funkcja ta nie jest polskim wymys\u0142em, a w niekt\u00f3rych pa\u0144stwach formalnie zapisana jest nawet w konstytucji – nad Wis\u0142\u0105 pojawi\u0142a si\u0119 w praktyce kultury politycznej. Przypomnijmy, \u017ce to wszystko w pierwszym miesi\u0105cu funkcjonowania rz\u0105du. Dzia\u0142ania te bardzo skutecznie zach\u0119ci\u0142y do protest\u00f3w przeciw niemu, niezale\u017cnie od niuans\u00f3w dotycz\u0105cych przepis\u00f3w prawa odno\u015bnie Trybuna\u0142u. Kaczy\u0144ski ewidentnie przeszar\u017cowa\u0142 czuj\u0105c si\u0119 zbyt pewnie w siodle w\u0142adzy, a w obliczu protest\u00f3w pozostaje mu tylko dalsza szar\u017ca naprz\u00f3d, je\u015bli nie chce utraci\u0107 swej wiarygodno\u015bci wobec „twardego elektoratu”.<\/p>\n

Demonstruj\u0105cy przeciw w\u0142adzy s\u0105 wi\u0119c zjednoczeni niech\u0119ci\u0105 wobec arogancji i szale\u0144stw PiS. Jednocze\u015bnie s\u0105 dziwn\u0105 mieszank\u0105 niepo\u0142\u0105czon\u0105 ani wsp\u00f3lnym interesem ani wsp\u00f3lnymi pogl\u0105dami w odniesieniu do socjalnych nadziei, w du\u017cej mierze dzi\u0119ki kt\u00f3rym Kaczy\u0144ski wygra\u0142 wybory. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich krytykuje PiS za wycofywanie si\u0119 rakiem z socjalnych obietnic, inni, wr\u0119cz przeciwnie, postrzegaj\u0105 je jako nieodpowiedzialny atak na finanse publiczne. W przekazie politycznym nieprzypadkowo dominuj\u0105 jednak ci drudzy.<\/p>\n

Sytuacja ta pokazuje, \u017ce nie jest bez znaczenia, pod jakimi has\u0142ami protestujemy przeciw rz\u0105dz\u0105cym, bo wprost wynika z tego z kim znajdziemy si\u0119 na tych protestach u boku – i co wi\u0119cej, jakie si\u0142y ideowo-polityczne b\u0119d\u0105 nimi nieuchronnie kierowa\u0107.\u00a0 Naruszanie trybu wybor\u00f3w cz\u0142onk\u00f3w TK staje si\u0119 „obron\u0105 konstytucji”, kt\u00f3ra z kolei wprost oznacza\u0107 ma „obron\u0119 demokracji”. Jasny jest wi\u0119c kontekst uto\u017csamiania jej z przedpisowskimi latami „wolnej Polski”. Demonstracje odbywaj\u0105 si\u0119 wi\u0119c pod flagami polskimi i unijnymi z „antykaczyzmem” na ustach i Konstytucj\u0105 w r\u0119ku, a przemawiaj\u0105ce na nich osoby s\u0105 niemal wy\u0142\u0105cznie piewcami polskiej transformacji.<\/p>\n

\u0141amanie Konstytucji – pierwszy krok?<\/strong><\/p>\n

Pojawia si\u0119 jednak argument, \u017ce je\u015bli dzi\u015b rz\u0105d PiS narusza przepisy Konstytucji odno\u015bnie wyboru s\u0119dzi\u00f3w TK, to wkr\u00f3tce mo\u017ce naruszy\u0107 tak\u017ce inne przepisy dotycz\u0105ce demokratycznych praw i wolno\u015bci. I jest to silny argument. Szczeg\u00f3lnie, je\u015bli po\u0142\u0105czy\u0107 go z niedawn\u0105 fascynacj\u0105 Kaczy\u0144skiego Orb\u00e1nem – pami\u0119tamy, \u017ce mieli\u015bmy mie\u0107 w Warszawie drugi Budapeszt. Orb\u00e1n by\u0142 w stanie w ramach parlamentaryzmu faktycznie zaw\u0119zi\u0107 demokratyczne swobody wprowadzaj\u0105c m. in. drastyczne prawo pracy ograniczaj\u0105ce zwi\u0105zkowe i socjalne uprawnienia pracownik\u00f3w czy znacz\u0105co rozszerzaj\u0105c uprawnienia policji.<\/p>\n

Na pewnym poziomie og\u00f3lno\u015bci nie mo\u017cna wykluczy\u0107, \u017ce Kaczy\u0144ski b\u0119dzie pr\u00f3bowa\u0142 czego\u015b podobnego, ale dzi\u015b na pewno nie jeste\u015bmy w takiej sytuacji. Odno\u015bnie naruszania Konstytucji jako preludium do ograniczania demokracji nie zapomnijmy, \u017ce to PO i Nowoczesna sz\u0142y do wybor\u00f3w pod has\u0142ami ukr\u00f3cenia praw zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych – co faktycznie by\u0142oby ograniczeniem demokratycznych swob\u00f3d, w\u0142\u0105cznie z odpowiednim artyku\u0142em konstytucji (art. 59), kt\u00f3ry i tak w praktyce jest nagminnie \u0142amany. Argument dotycz\u0105cy PiS, dotyczy wi\u0119c tak\u017ce partii, kt\u00f3re dzi\u015b wzywaj\u0105 do „obrony demokracji”. Mi\u0119dzy w\u0142adz\u0105 a liberaln\u0105 opozycj\u0105 nie ma w tym wzgl\u0119dzie \u017cadnego chi\u0144skiego muru.<\/p>\n

Z drugiej strony mamy argument Szyd\u0142o, \u017ce zmiany w Trybunale s\u0105 konieczne, by nie blokowa\u0142 on socjalnych ustaw nowego rz\u0105du. \u00a0Zn\u00f3w na pewnym poziomie og\u00f3lno\u015bci nie mo\u017cna tego wykluczy\u0107. W 2013 r. prezes TK Andrzej Rzepli\u0144ski stwierdzi\u0142 przecie\u017c, \u017ce Trybuna\u0142 „nie mo\u017ce nie dostrzega\u0107”, \u017ce „spadaj\u0105 dochody bud\u017cetu pa\u0144stwa”. Jednak dzi\u015b sprawa nie dotyczy jakiejkolwiek ustawy zakwestionowanej przez TK, wi\u0119c poruszamy si\u0119 w obr\u0119bie przypuszcze\u0144, kt\u00f3re nigdy nie musia\u0142yby si\u0119 zi\u015bci\u0107 – szczeg\u00f3lnie bior\u0105c pod uwag\u0119 okrajanie sztandarowych plan\u00f3w socjalnych PiS, co widzimy na przyk\u0142adzie programu 500 z\u0142 na dzieci.<\/p>\n

Co ciekawe, bardzo niedawno temu (28.10.2015) TK uzna\u0142, \u017ce sprzeczna z Konstytucj\u0105 jest niska kwota wolna od podatku powoduj\u0105ca, \u017ce p\u0142ac\u0105 go osoby maj\u0105ce dochody poni\u017cej minimum egzystencji. Program PiS zak\u0142ada\u0142 znacz\u0105ce podniesienie tej kwoty, co – oczywi\u015bcie – ju\u017c wiemy, \u017ce w przysz\u0142ym roku nie zostanie zrealizowane. Paradoksalnie Trybuna\u0142 okaza\u0142 si\u0119 wi\u0119c w tej sprawie bardziej „socjalny” ni\u017c Kaczy\u0144ski i Szyd\u0142o. I znamienne jest, \u017ce nie us\u0142yszymy o tym zbyt wiele na demonstracjach KOD-u. Petru mo\u017ce jednak powtarza\u0107, jak mantr\u0119, \u017ce kiedy\u015b Trybuna\u0142 obroni \u015bwi\u0119te prawo w\u0142asno\u015bci.\u00a0Jednak polityka PiS jasno pokazuje, \u017ce akurat bankowe miliony Petru i jego koleg\u00f3w s\u0105 bezpieczne.<\/p>\n

Argument Szyd\u0142o wydaje si\u0119 po prostu desperack\u0105 pr\u00f3b\u0105 szukania alibi i wsparcia dla poczyna\u0144 Prezesa (i w\u0142asnych) przy spadaj\u0105cych sonda\u017cach. Nietrudno zgadn\u0105\u0107, \u017ce swoj\u0105 kontrol\u0119 nad TK, jak i innymi instytucjami, PiS wykorzysta\u0142by w zupe\u0142nie innym celu ni\u017c dobro najubo\u017cszych – mogliby\u015bmy si\u0119 raczej spodziewa\u0107 nowatorskich uj\u0119\u0107 „spraw moralnych” wed\u0142ug wyk\u0142adni Episkopatu czy bardziej „patriotycznej” interpretacji rozmaitych przepis\u00f3w.<\/p>\n

Tyle tylko, \u017ce ju\u017c „uk\u0142adowy” Trybuna\u0142 wykazywa\u0142 si\u0119 w tych sprawach konserwatywnym zaci\u0119ciem, uznaj\u0105c cho\u0107by bardzo niedawno (7.10.2015) za niezgodny z Konstytucj\u0105 przepis dotycz\u0105cy tzw. „sprawy Chazana”, m\u00f3wi\u0105cy, \u017ce lekarz powo\u0142uj\u0105cy si\u0119 na klauzul\u0119 sumienia ma wskaza\u0107 pacjentowi „realne mo\u017cliwo\u015bci uzyskania tego \u015bwiadczenia u innego lekarza lub w podmiocie leczniczym”. Wcze\u015bniej TK za zgodne z Konstytucj\u0105 uznawa\u0142 m. in. wliczanie oceny z lekcji religii do \u015bredniej i karanie za obraz\u0119 uczu\u0107 religijnych.<\/p>\n

Wnioski<\/strong><\/p>\n

Protesty przeciw pisowskim poczynaniom w Trybunale s\u0105 w pe\u0142ni zrozumia\u0142\u0105 reakcj\u0105 na dzia\u0142ania jednocze\u015bnie aroganckiej i groteskowej w\u0142adzy. Ramy protest\u00f3w okre\u015blane „obron\u0105 demokracji” po\u0142\u0105czonej z Konstytucj\u0105 politycznie sprowadzaj\u0105 go jednak do idealizacji \u015bwietlistego szlaku polskiej transformacji i promocji si\u0142 politycznych z ni\u0105 zwi\u0105zanych. Balcerowicz czy Petru to jednak idealni opozycjoni\u015bci, ale \u00a0tylko z punktu widzenia Kaczy\u0144skiego.<\/p>\n

Protestujmy wi\u0119c pod w\u0142asnymi has\u0142ami, \u0142\u0105cz\u0105cymi sprzeciw wobec pazerno\u015bci w\u0142adzy i jej nacjonalistyczno-klerykalnych zap\u0119d\u00f3w z \u017c\u0105daniami zerwania z antypracownicz\u0105 i godz\u0105c\u0105 we wszystkich niezamo\u017cnych polityk\u0105 ju\u017c trzeciej dekady transformacji. \u017b\u0105dajmy realizacji obietnic socjalnych, kt\u00f3rymi PiS omami\u0142 du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wyborc\u00f3w. Pracownicy musz\u0105 wyra\u017ca\u0107 swoje interesy niezale\u017cnie od r\u00f3\u017cnych wersji polityki klasy \u015bredniej i wy\u017cszej. W przeciwnym razie zawsze pozostan\u0105 tylko stadem wykorzystywanym przez si\u0142y polityczne zwi\u0105zane z wielkim i drobnym biznesem.<\/p>\n

Filip Ilkowski<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ostatnie tygodnie up\u0142ywaj\u0105 pod znakiem gor\u0105cego sporu o Trybuna\u0142 Konstytucyjny. Sp\u00f3r ten nie ograniczy\u0142 si\u0119 do areny parlamentarnej, ale wyra\u017ca\u0142 si\u0119 w kilkudziesi\u0119ciotysi\u0119cznych demonstracjach ulicznych. Bez w\u0105tpienia fenomenem jest fakt, \u017ce rz\u0105d PiS, po niespe\u0142na miesi\u0105cu od obj\u0119cia w\u0142adzy, doprowadzi\u0142 do znacz\u0105cych protest\u00f3w przeciw w\u0142asnym poczynaniom – i to na gruncie tak nieciekawej, wydawa\u0142oby si\u0119, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3763,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[92,11],"tags":[97],"class_list":["post-3762","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazeta-styczen-2016","category-wydarzenia-spotkania","tag-featured"],"yoast_head":"\nKaczy\u0144ski, demokracja i fetyszyzm konstytucyjny - Pracownicza Demokracja<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3762\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Kaczy\u0144ski, demokracja i fetyszyzm konstytucyjny - Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ostatnie tygodnie up\u0142ywaj\u0105 pod znakiem gor\u0105cego sporu o Trybuna\u0142 Konstytucyjny. Sp\u00f3r ten nie ograniczy\u0142 si\u0119 do areny parlamentarnej, ale wyra\u017ca\u0142 si\u0119 w kilkudziesi\u0119ciotysi\u0119cznych demonstracjach ulicznych. Bez w\u0105tpienia fenomenem jest fakt, \u017ce rz\u0105d PiS, po niespe\u0142na miesi\u0105cu od obj\u0119cia w\u0142adzy, doprowadzi\u0142 do znacz\u0105cych protest\u00f3w przeciw w\u0142asnym poczynaniom – i to na gruncie tak nieciekawej, wydawa\u0142oby si\u0119, […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3762\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2016-01-01T22:59:24+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2016-01-22T09:26:15+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/trybuna\u0142.konstytucyjny-1024x683.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"683\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\".\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\".\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"16 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3762#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3762\"},\"author\":{\"name\":\".\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"headline\":\"Kaczy\u0144ski, demokracja i fetyszyzm konstytucyjny\",\"datePublished\":\"2016-01-01T22:59:24+00:00\",\"dateModified\":\"2016-01-22T09:26:15+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3762\"},\"wordCount\":3112,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3762#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/trybuna\u0142.konstytucyjny.jpg\",\"keywords\":[\"Featured\"],\"articleSection\":[\"Gazeta - stycze\u0144 2016\",\"Wydarzenia i spotkania\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3762\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3762\",\"name\":\"Kaczy\u0144ski, demokracja i fetyszyzm konstytucyjny - Pracownicza Demokracja\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3762#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3762#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/trybuna\u0142.konstytucyjny.jpg\",\"datePublished\":\"2016-01-01T22:59:24+00:00\",\"dateModified\":\"2016-01-22T09:26:15+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3762#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3762\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3762#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/trybuna\u0142.konstytucyjny.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/trybuna\u0142.konstytucyjny.jpg\",\"width\":2048,\"height\":1365,\"caption\":\"trybuna\u0142 konstytucyjny\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3762#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Kaczy\u0144ski, demokracja i fetyszyzm konstytucyjny\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\",\"name\":\"Pracownicza Demokracja\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\",\"name\":\".\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Kaczy\u0144ski, demokracja i fetyszyzm konstytucyjny - Pracownicza Demokracja","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3762","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Kaczy\u0144ski, demokracja i fetyszyzm konstytucyjny - Pracownicza Demokracja","og_description":"Ostatnie tygodnie up\u0142ywaj\u0105 pod znakiem gor\u0105cego sporu o Trybuna\u0142 Konstytucyjny. Sp\u00f3r ten nie ograniczy\u0142 si\u0119 do areny parlamentarnej, ale wyra\u017ca\u0142 si\u0119 w kilkudziesi\u0119ciotysi\u0119cznych demonstracjach ulicznych. Bez w\u0105tpienia fenomenem jest fakt, \u017ce rz\u0105d PiS, po niespe\u0142na miesi\u0105cu od obj\u0119cia w\u0142adzy, doprowadzi\u0142 do znacz\u0105cych protest\u00f3w przeciw w\u0142asnym poczynaniom – i to na gruncie tak nieciekawej, wydawa\u0142oby si\u0119, […]","og_url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3762","og_site_name":"Pracownicza Demokracja","article_published_time":"2016-01-01T22:59:24+00:00","article_modified_time":"2016-01-22T09:26:15+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":683,"url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/trybuna\u0142.konstytucyjny-1024x683.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":".","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":".","Szacowany czas czytania":"16 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3762#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3762"},"author":{"name":".","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"headline":"Kaczy\u0144ski, demokracja i fetyszyzm konstytucyjny","datePublished":"2016-01-01T22:59:24+00:00","dateModified":"2016-01-22T09:26:15+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3762"},"wordCount":3112,"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3762#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/trybuna\u0142.konstytucyjny.jpg","keywords":["Featured"],"articleSection":["Gazeta - stycze\u0144 2016","Wydarzenia i spotkania"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3762","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3762","name":"Kaczy\u0144ski, demokracja i fetyszyzm konstytucyjny - Pracownicza Demokracja","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3762#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3762#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/trybuna\u0142.konstytucyjny.jpg","datePublished":"2016-01-01T22:59:24+00:00","dateModified":"2016-01-22T09:26:15+00:00","author":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3762#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3762"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3762#primaryimage","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/trybuna\u0142.konstytucyjny.jpg","contentUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/trybuna\u0142.konstytucyjny.jpg","width":2048,"height":1365,"caption":"trybuna\u0142 konstytucyjny"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3762#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Kaczy\u0144ski, demokracja i fetyszyzm konstytucyjny"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/","name":"Pracownicza Demokracja","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8","name":".","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3762","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3762"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3762\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3775,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3762\/revisions\/3775"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3763"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3762"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3762"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3762"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}