{"id":3573,"date":"2015-05-01T23:05:39","date_gmt":"2015-05-01T22:05:39","guid":{"rendered":"http:\/\/pracowniczademokracja.home.pl\/autoinstalator\/wordpress\/?p=3573"},"modified":"2025-09-02T23:40:04","modified_gmt":"2025-09-02T21:40:04","slug":"wojna-imperiow-i-walka-z-nazizmem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3573","title":{"rendered":"Wojna imperi\u00f3w i walka z nazizmem"},"content":{"rendered":"
\"1943<\/a>

1943 r. Teheran. Stalin, Roosevelt i Churchill.<\/p><\/div>\n

W maju przypada 70. rocznica ko\u0144ca II wojny \u015bwiatowej w Europie. Niniejszy artyku\u0142 jest fragmentem ksi\u0105\u017cki Chrisa Harmana\u00a0Historia \u015bwiata zwyk\u0142ych ludzi (A People?s History of the World)\u00a0<\/strong>wydanej w 1999 roku. Harman tu przedstawia prawdziwe interesy si\u0142 alianckich.<\/em><\/p>\n

Lewicowo-liberalna opinia w Europie i Ameryce P\u0142n. widzia\u0142a w II Wojnie \u015awiatowej jedynie starcie mi\u0119dzy demokracj\u0105, a faszyzmem. To ortodoksyjne podej\u015bcie dominuje w publicznym dyskursie do dzi\u015b. Tak wi\u0119c np. Eric Hobsbawm, w swojej historii XX wieku pisze o wojnie <\/strong>\u201epomi\u0119dzy tym, co w XIX w. nazwane by\u0142oby 'reakcj\u0105 i post\u0119pem’\u201d<\/em>.<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Churchill<\/strong><\/p>\n

Nie takimi motywami kierowali si\u0119 jednak czo\u0142owi przyw\u00f3dcy aliant\u00f3w. Churchill, kt\u00f3ry \u017c\u0105da\u0142 prowadzenia wojny bez \u017cadnych ogranicze\u0144, by\u0142 tym samym Churchillem, kt\u00f3ry osobi\u015bcie uczestniczy\u0142 w rzezi pod Omdurmanem [podczas t\u0142umienia antykolonialnego powstania mahdys\u00f3w w Sudanie, w 1898 roku], wyda\u0142 rozkaz strzelania do strajkuj\u0105cych g\u00f3rnik\u00f3w w 1910, nakaza\u0142 RAF-owi u\u017cycie broni chemicznej przeciwko kurdyjskim powsta\u0144com w rz\u0105dzonym przez Brytyjczyk\u00f3w Iraku, a tak\u017ce chwali\u0142 Mussoliniego. To ten cz\u0142owiek zaatakowa\u0142 w 1930 konserwatywny rz\u0105d, za przyznanie Indiom ograniczonego samorz\u0105du terytorialnego. Tak\u017ce w czasie wojny pozostawa\u0142 twardog\u0142owym przeciwnikiem jakichkolwiek ust\u0119pstw na rzecz ruch\u00f3w antykolonialnych w imperium brytyjskim – mimo, \u017ce znacznie wspomog\u0142oby to brytyjski wysi\u0142ek wojenny. ?Nie po to zosta\u0142em pierwszym ministrem w kr\u00f3lewskim rz\u0105dzie, by dogl\u0105da\u0107 rozpadu Imperium Brytyjskiego<\/em>\u201d – powiedzia\u0142. ?<\/em><\/strong>Dop\u00f3ki tli si\u0119 w moim ciele \u017cycie, Brytania nie odda nikomu suwerennej w\u0142adzy nad swymi terytoriami\u201d – m\u00f3wi\u0142 do Roosevelta i Stalina w Ja\u0142cie.<\/p>\n

Stalin<\/strong><\/p>\n

Przyw\u00f3dca drugiego pod wzgl\u0119dem pot\u0119gi, uczestnicz\u0105cego w \u201eantyfaszystowskiej\u201d koalicji mocarstwa, J\u00f3zef Stalin nie by\u0142 wi\u0119kszym demokrat\u0105 ani libera\u0142em, ni\u017c Churchill. Wymordowa\u0142 wi\u0119kszo\u015b\u0107 pokolenia bolszewik\u00f3w, kt\u00f3re dokona\u0142o rewolucji 1917 roku. Odpowiada\u0142 za koszmar przymusowej kolektywizacji, g\u0142odu na Ukrainie i w Kazachstanie. W 1939 zawar\u0142 pakt z Hitlerem w sprawie rozbioru Polski i ponownego wch\u0142oni\u0119cia przez Rosj\u0119 pa\u0144stw ba\u0142tyckich, kt\u00f3rym bolszewicy przyznali niepodleg\u0142o\u015b\u0107 w 1917 roku. Nie chodzi\u0142o tu o stosowanie \u015brodk\u00f3w dyplomatycznych, by kupi\u0107 sobie czas. Wydano w \u0142apy Gestapo niemieckich komunist\u00f3w, kt\u00f3rzy schronili si\u0119 w Rosji, a tak\u017ce zaopatrywano Rzesz\u0119 w materia\u0142y wojenne. Wreszcie w czerwcu 1941, po zignorowaniu ostrze\u017ce\u0144 wywiadu i ambasady w Berlinie, niemiecka inwazja wci\u0105gn\u0119\u0142a Stalina do wojny.<\/p>\n

Jego reakcj\u0105 na straszliwe kl\u0119ski pierwszych tygodni wojny by\u0142a panika. Nast\u0119pnie – aby ideologicznie wzmocni\u0107 swoj\u0105 pozycj\u0119 – na nowo odwo\u0142a\u0142 si\u0119 do wielkoruskiego szowinizmu z czas\u00f3w sprzed 1917 roku g\u0142osz\u0105c kult rosyjskich genera\u0142\u00f3w, kt\u00f3rzy podbijali nie-rosyjskie narody carskiego imperium. W tym r\u00f3wnie\u017c celu ochrzci\u0142 wojn\u0119 z Hitlerem \u201eWielk\u0105 Wojn\u0105 Ojczy\u017anian\u0105\u201d\u201d, a nie \u201eWielk\u0105 Wojn\u0105 Antyfaszystowsk\u0105\u201d. Wielu nie-Rosjan zap\u0142aci\u0142o straszliw\u0105 cen\u0119 za ten szowinistyczny zwrot. Ca\u0142e narody – takie jak Tatarzy Krymscy, Czeczeni i Niemcy Nadwo\u0142\u017ca\u0144scy – deportowano o tysi\u0105ce kilometr\u00f3w do Azji \u015arodkowej i Wschodniej.<\/p>\n

Roosevelt<\/strong><\/p>\n

Trzecim z \u201eantyfaszystowskich\u201d przyw\u00f3dc\u00f3w by\u0142 Roosevelt. Przed przyst\u0105pieniem do wojny, ameryka\u0144ska administracja prowadzi\u0142a polityk\u0119 wykorzystania sprzyjaj\u0105cych okoliczno\u015bci do budowy \u201enieformalnego\u201d imperium ameryka\u0144skiego, kt\u00f3re mia\u0142o przy\u0107mi\u0107 formalne imperia mocarstw europejskich. Jak wyja\u015bnia historyk AJP Taylor: w marcu 1941 r. Roosevelt wprowadzi\u0142 ustaw\u0119 Lend-Lease [zezwalaj\u0105c\u0105 na udzielanie pomocy materialnej sprzymierzonym pa\u0144stwom]. By\u0142 to, by\u0107 mo\u017ce, najbardziej dramatyczny prze\u0142om wojny. Stany Zjednoczone sta\u0142y si\u0119 \u201earsena\u0142em demokracji\u201d i nie \u017c\u0105da\u0142y zap\u0142aty. Koniec ko\u0144c\u00f3w jednak cena tej pomocy okaza\u0142a si\u0119 nad wyraz dotkliwa. Ameryka\u0144skie w\u0142adze pozbawi\u0142y Wielk\u0105 Brytani\u0119 jej zapas\u00f3w z\u0142ota i inwestycji zagranicznych. Brytyjski eksport zosta\u0142 ograniczony, a ameryka\u0144scy kapitali\u015bci opanowali rynki, kt\u00f3re dotychczas by\u0142y brytyjskie. Anthony Eden – brytyjski minister spraw zagranicznych – narzeka\u0142 p\u00f3\u017aniej bez ogr\u00f3dek, \u017ce Roosevelt wykorzysta\u0142 nadzieje by\u0142ych terytori\u00f3w kolonialnych, kt\u00f3re \u201ewyzwoli\u0142y si\u0119 spod w\u0142adzy swych dawnych pan\u00f3w tylko po to, by popa\u015b\u0107 w polityczn\u0105 i ekonomiczn\u0105 zale\u017cno\u015b\u0107 od Stan\u00f3w Zjednoczonych\u201d.<\/p>\n

To rywalizacja imperi\u00f3w kolonialnych na Dalekim Wschodzie bez- po\u015brednio wci\u0105gn\u0119\u0142a USA do wojny. Japonia d\u0105\u017cy\u0142a do rozszerzenia swego imperium kosztem innych mocarstw kolonialnych, kt\u00f3re by\u0142y powa\u017cnie os\u0142abione wojn\u0105 i zacz\u0119\u0142a posuwa\u0107 si\u0119 na po\u0142udnie od Chin, do Francuskich Indochin. USA mia\u0142y jednak swoje w\u0142asne interesy w regionie. Panowa\u0142y w Filipinach i widzia\u0142y w oporze, kt\u00f3ry Czang Kajszek wci\u0105\u017c jeszcze stawia\u0142 Japonii w zachodnich Chinach, korzy\u015bci dla w\u0142asnego kapita\u0142u. Po za\u0142amaniu si\u0119 pr\u00f3b wynegocjowania z Japoni\u0105 porozumienia o podziale wp\u0142yw\u00f3w, USA zablokowa\u0142y Japonii dost\u0119p do niezb\u0119dnych surowc\u00f3w. Japonia odpowiedzia\u0142a atakiem na flot\u0119 USA w Pearl Harbour, usuwaj\u0105c g\u0142\u00f3wn\u0105 przeszkod\u0119 w marszu swych si\u0142 na po\u0142udnie, aby zagrabi\u0107 francuskie, holenderskie i brytyjskie kolonie w Azji Po\u0142udniowo-Wschodniej.<\/p>\n

Motywy, kt\u00f3re sk\u0142ania\u0142y zwyk\u0142ych ludzi do walki z nazizmem bardzo r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 od tych, kt\u00f3rymi kierowali si\u0119 Churchill, Stalin i Roosevelt. By\u0142a to autentyczna nienawi\u015b\u0107 do faszyzmu. Szczeg\u00f3lnie po tym, gdy media (cz\u0119sto po raz pierwszy) wyja\u015bni\u0142y jak naprawd\u0119 wygl\u0105da faszyzm. Przyw\u00f3dcy \u201eWielkiej Tr\u00f3jki\u201d nie mogli nie bra\u0107 tego pod uwag\u0119.<\/p>\n

Zwi\u0105zane z Churchillem skrzyd\u0142o klasy rz\u0105dz\u0105cej by\u0142o pogr\u0105\u017cone w desperacji. Po tym, gdy latem 1940 armia brytyjska utraci\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107 sprz\u0119tu wojskowego, oczekiwano (b\u0142\u0119dnie) inwazji, kt\u00f3rej w takich warunkach trudno by\u0142oby si\u0119 przeciwstawi\u0107. Tymczasem po\u0142owa klasy by\u0142a za porozumieniem z Hitlerem na warunkach, kt\u00f3re frakcja Churchilla uwa\u017ca\u0142a za upokarzaj\u0105ce. Jedynym sposobem na przetrwanie dla kliki Churchilla by\u0142o sprzymierzenie si\u0119 z Parti\u0105 Pracy i biurokracj\u0105 zwi\u0105zkow\u0105. Wynios\u0142a ona lidera laburzyst\u00f3w, Clementa Attlee, na fotel wicepremiera, a najwa\u017cniejszy lider zwi\u0105zkowy Ernest Bevin mia\u0142 kontrolowa\u0107 warunki pracy w gospodarce wojennej [jako minister pracy].<\/p>\n

Nie spos\u00f3b przewodzi\u0107 takiemu rz\u0105dowi, nie rezygnuj\u0105c jednocze\u015bnie z – w\u0142a\u015bciwej przedwojennej partii torys\u00f3w – retoryki imperialistycznej wojny klasowej. Zamiast tego Churchill zacz\u0105\u0142 m\u00f3wi\u0107 o \u201ewolno\u015bci\u201d, \u201edemokracji\u201d i \u201esamostanowieniu narod\u00f3w\u201d.<\/p>\n

Miano te\u017c zreorganizowa\u0107 system reglamentacji ograniczonych zasob\u00f3w \u017cywno\u015bci, co przyczyni\u0142o si\u0119 do poprawy zaopatrzenia ubo\u017cszych grup pracownik\u00f3w, cho\u0107 nadal umo\u017cliwia\u0142o zamo\u017cnym luksusow\u0105 konsumpcj\u0119.<\/p>\n

Obiecano, \u017ce po zako\u0144czeniu wojny zostanie znacznie udoskonalony system opieki spo\u0142ecznej. Quintin Hogg (p\u00f3\u017aniejszy lord Hailsham) – wschodz\u0105ca gwiazda Partii Konserwatywnej – ostrzega\u0142, \u017ce je\u017celi rz\u0105d nie da ludziom \u201ereform\u201d, ryzykuje \u201erewolucj\u0119\u201d.<\/p>\n

Podobnie rzecz mia\u0142a si\u0119 w USA, gdzie rz\u0105d u\u017cywa\u0142 j\u0119zyka anty-faszyzmu i antyimperializmu – np. Eleanor Roosevelt promowa\u0142a r\u00f3\u017cne liberalne inicjatywy, a Hollywood zapomnia\u0142 o swej przedwojennej niech\u0119ci do antynazistowskich film\u00f3w, jak \u201eDyktator\u201d Chaplina. Nawet w ZSRR lata wojny wi\u0105za\u0142y si\u0119 z pewnym z\u0142agodzeniem terroru – mimo masowych deportacji mniejszo\u015bci narodowych. W kr\u0119gach intelektualnych by\u0142o co najmniej chwilowe poczucie, \u017ce powojenne lata b\u0119d\u0105 wygl\u0105da\u0107 inaczej. Poczucie, kt\u00f3re mo\u017cna odnale\u017a\u0107 na przyk\u0142ad w znakomitej powie\u015bci Wasilija Gross-mana \u201e\u017bycie i los\u201d o Stalingradzie i hitlerowskich obozach \u015bmierci.<\/p>\n

Niemniej jednak motywy rz\u0105dz\u0105cych pozostawa\u0142y bardzo r\u00f3\u017cne od tych, jakimi kierowa\u0142y si\u0119 rz\u0105dzeni. Wyra\u017anie to wida\u0107 w sposobie prowadzenia wojny. W okresie od upadku Francji w 1940 do l\u0105dowania aliant\u00f3w w po\u0142udniowych W\u0142oszech, wi\u0119kszo\u015b\u0107 walk wojsk brytyjskich mia\u0142a miejsce w p\u00f3\u0142nocnej Afryce. Dlaczego? Poniewa\u017c Churchill by\u0142 zdeterminowany, aby kurczowo trzyma\u0107 si\u0119 obszar\u00f3w Kana\u0142u Sueskiego i p\u00f3l naftowych. Obawia\u0142 si\u0119 nie tylko Niemiec, ale te\u017c USA – jak pokaza\u0142a gorzka dyplomatyczna szarpanina mi\u0119dzy nim a Rooseveltem w sprawie Arabii Saudyjskiej.<\/p>\n

Inwazja na W\u0142ochy by\u0142a konsekwencj\u0105 obsesji Churchilla przywr\u00f3cenia brytyjskiej hegemonii w obszarze Morza \u015ar\u00f3dziemnego. Odrzuca\u0142 argumenty Rosji i USA, na rzecz utworzenia drugiego frontu we Francji, w czasie gdy najwa\u017cniejsze bitwy wojny toczy\u0142y si\u0119 w zachodniej Rosji. Zamiast tego utrzymywa\u0142, \u017ce W\u0142ochy i Ba\u0142kany stanowi\u0105 \u201emi\u0119kkie podbrzusze Europy\u201d – pomimo g\u00f3rzystego terenu, kt\u00f3ry oznacza\u0142 krwawe walki i bardzo wolne tempo natarcia.<\/p>\n

\"9-10.03.<\/a>

9-10.03. 1945 r. Tokio. USA przeprowadzi\u0142y najbardziej krwawy i niszczycielski nalot bombowy w historii. W ci\u0105gu jednej nocy zgin\u0119\u0142o co najmniej 100 tys. ludzi.<\/p><\/div>\n

G\u0142\u00f3d w Bengalu<\/strong><\/p>\n

Odmowa Churchilla zastosowania zasady samostanowienia narod\u00f3w w przypadku Indii, spowodowa\u0142a, \u017ce tysi\u0105ce brytyjskich \u017co\u0142nierzy by\u0142o zaanga\u017cowanych w t\u0142umienie demonstracji w Indiach, zamiast walczy\u0107 z nazistami, a u boku Japonii powsta\u0142a indyjska tzw. \u201earmia wyzwole\u0144cza\u201d. Odmowa ta doprowadzi\u0142a r\u00f3wnie\u017c do g\u0142odu, kt\u00f3ry zabi\u0142 trzy miliony ludzi w Bengalu.<\/p>\n

Pragnienie Stalina uczestnictwa w podziale Europy Wschodniej wraz z Hitlerem, doprowadzi\u0142o do ignorowania zagro\u017cenia dla ZSRR ze strony Niemiec. Gdy wi\u0119c w 1941 r. nast\u0105pi\u0142 atak, jego armie by\u0142y kompletnie nieprzygotowane. Ten sam cel przy\u0142\u0105czania nowych terytori\u00f3w do rosyjskiej strefy wp\u0142yw\u00f3w doprowadzi\u0142 do tego, \u017ce w 1944 r. wojska Stalina na jego rozkaz zatrzyma\u0142y si\u0119 na linii Wis\u0142y, podczas gdy wojska niemieckie t\u0142umi\u0142y Powstanie Warszawskie. Dopiero po tym, jak miasto zosta\u0142o zniszczone, rosyjskie wojska prze-kroczy\u0142y Wis\u0142\u0119, by przej\u0105\u0107 kontrol\u0119.<\/p>\n

Z tych samych powod\u00f3w USA zrzuci\u0142y swoje bomby atomowe na Hiroszim\u0119 i Nagasaki w ostatnich dniach wojny, pomimo wcze\u015bniejszych oznak, \u017ce rz\u0105d Japonii jest got\u00f3w si\u0119 podda\u0107. Dawa\u0142o to gwarancj\u0119, \u017ce kapitulacja nast\u0105pi wcze\u015bniej ni\u017c szybkie post\u0119py rosyjskich wojsk w okupowanej przez Japo\u0144czyk\u00f3w Mand\u017curii, kt\u00f3re umo\u017cliwi\u0105 Rosji uzyska\u0107 realny wp\u0142yw na sytuacj\u0119 w powojennej Japonii. Hiroszima i Nagasaki stanowi\u0142y te\u017c najbardziej przera\u017caj\u0105ce \u015bwiadectwo zdolno\u015bci USA do sprawowania globalnej dominacji.<\/p>\n

Niemcy<\/strong><\/p>\n

Wszystkie trzy mocarstwa pomog\u0142y Hitlerowi utrzyma\u0107 Niemcy w jego kleszczach, traktuj\u0105c wszystkich Niemc\u00f3w – nie tylko nazist\u00f3w – jako wrog\u00f3w. Wysoki brytyjski urz\u0119dnik Vansittart, sporz\u0105dzi\u0142 plan zniszczenia ca\u0142ego przemys\u0142u Niemiec i przekszta\u0142cenia ich w ubogi kraj rolniczy.<\/p>\n

Brytyjskie i ameryka\u0144skie si\u0142y powietrzne realizowa\u0142y strategi\u0119 nalot\u00f3w dywanowych na obszary cywilne, powoduj\u0105c ogromne po\u017cary w kt\u00f3rych sp\u0142on\u0119\u0142o i udusi\u0142o si\u0119 ponad 100 tysi\u0119cy cywil\u00f3w, w takich miastach jak Hamburg, Kolonia czy Drezno – miasto bez wojskowego lub strategicznego znaczenia. W Rosji propagandowe audycje, prowadzone przez pisarza Ilj\u0119 Erenburga, wzywa\u0142y ludzi, aby \u201ezabija\u0107 Niemc\u00f3w, zabija\u0107 Niemc\u00f3w, zabija\u0107 Niemc\u00f3w\u201d<\/em>. Takie podej\u015bcie w \u017caden spos\u00f3b nie zach\u0119ca\u0142o niemieckich pracownik\u00f3w do wyst\u0105pienia przeciw swym nazistowskim w\u0142adcom i u\u0142atwi\u0142o Hitlerowi utrzymanie pos\u0142usze\u0144stwa swoich wojsk, a\u017c do samego ko\u0144ca.<\/p>\n

W s\u0142ynnym fragmencie swych wspomnie\u0144 Churchill wspomina, jak spotka\u0142 si\u0119 ze Stalinem w Moskwie, w pa\u017adzierniku 1944 i jak powiedzia\u0142 do niego: \u201eJe\u017celi idzie o Wielk\u0105 Brytani\u0119 i Rosj\u0119, to jak odni\u00f3s\u0142by si\u0119 Pan do tego, aby zagwarantowa\u0107 90% wp\u0142yw\u00f3w w Rumunii dla was, 90% w Grecji dla nas i po po\u0142owie – dla ka\u017cdej ze stron – w Jugos\u0142awii\u201d. Churchill spisa\u0142 list\u0119 kraj\u00f3w z odpowiednimi procentami obok ka\u017cdego z nich, a Stalin nakre\u015bli\u0142 na niej du\u017cy haczyk. \u201eW ko\u0144cu powiedzia\u0142em: Czy aby nie post\u0119pujemy zbyt cynicznie, podchodz\u0105c do tych spraw tak brzemiennych w skutki dla milion\u00f3w ludzi, w tak bezceremonialny spos\u00f3b? Mo\u017ce lepiej spalmy t\u0119 list\u0119? Nie, zachowaj j\u0105 – powiedzia\u0142 Stalin\u201d.<\/p>\n

To nie bojownicy ruchu oporu z Grecji, W\u0142och czy Francji decydowali o losie Europy, ale spotkania, takie jak to. Na konferencjach w Teheranie, Ja\u0142cie i w Poczdamie Stalin uzgodni\u0142 z Churchillem i Rooseveltem [po \u015bmierci Roosevelta z Trumanem] podzia\u0142 Europy na strefy wp\u0142yw\u00f3w. USA nie by\u0142y z pocz\u0105tku zadowolone z tego podzia\u0142u. Mia\u0142y nadziej\u0119 wykorzysta\u0107 sw\u0105 ogromn\u0105 przewag\u0119 gospodarcz\u0105 i przekszta\u0142ci\u0107 ca\u0142y \u015bwiat we w\u0142asn\u0105 stref\u0119 wp\u0142yw\u00f3w, poprzez narzucenie wsz\u0119dzie wolnego handlu i otwartych rynk\u00f3w. Churchill, jak zawsze zdeterminowany, aby kierowa\u0107 imperium wy\u0142\u0105cznie z Londynu, nie zamierza\u0142 tego zaakceptowa\u0107. Tak jak i Stalin, kt\u00f3ry utrzymywa\u0142 ogromnych rozmiar\u00f3w armi\u0119 w celu r\u00f3wnowa\u017cenia ameryka\u0144skiej prze-wagi ekonomicznej. Ulegaj\u0105c ich naciskom Roosevelt zaakceptowa\u0142 porozumienie, kt\u00f3rego chcieli.<\/p>\n

\u201eNie chcemy rewolucji\u201d<\/strong><\/p>\n

Te ustalenia by\u0142y \u015bmiertelnym ciosem wymierzonym w nadzieje ruch\u00f3w oporu. Da\u0142y armi\u0105 Stalina woln\u0105 r\u0119k\u0119 w Europie Wschodniej, kt\u00f3ry wobec tego nie \u017cyczy\u0142 sobie, aby komuni\u015bci w innych krajach naruszyli je, pr\u00f3buj\u0105c doprowadzi\u0107 do rewolucji – nawet je\u015bli masy tego chcia\u0142y. Jego by\u0142y minister spraw zagranicznych Litwinow, wyra\u017anie o\u015bwiadczy\u0142 przedstawicielom USA we W\u0142oszech, we wrze\u015bniu 1944: \u201eNie chcemy rewolucji na Zachodzie\u201d.<\/p>\n

To nie by\u0142a wy\u0142\u0105cznie kwestia s\u0142\u00f3w. Wiosn\u0105 1944 w\u0142oski przyw\u00f3dca komunistyczny Togliatti powr\u00f3ci\u0142 z Moskwy do W\u0142och. Zapowiedzia\u0142, \u017ce jego partia do\u0142\u0105czy do pogardzanego rz\u0105du Badoglio [by\u0142ego marsza\u0142ka Mussoliniego] i jest za pozostawieniem monarchii nienaruszon\u0105 a\u017c do ko\u0144ca wojny. Francuzki przyw\u00f3dca Maurice Thorez pod-kre\u015bla\u0142 z Moskwy, \u017ce najwi\u0119ksza z organizacji ruchu oporu – komunistyczna FTP, powinna si\u0119 zintegrowa\u0107 i przyj\u0105\u0107 zwierzchnictwo mniejszej FFI de Gaulle?a. Po powrocie do Pary\u017ca, w styczniu 1945, Thorez wezwa\u0142 bojownik\u00f3w do rezygnacji ze wszelkiego oporu wobec instytucji starego porz\u0105dku. Twierdzi\u0142, \u017ce musi by\u0107 \u201ejedno pa\u0144stwo, jedna armia, jedna policja\u201d. We W\u0142oszech i Francji przywracanie starego porz\u0105dku nast\u0119powa\u0142o mniej lub bardziej spokojnie. W Grecji doprowadzi\u0142o do wojny domowej – kt\u00f3ra nie by\u0142a jednak rezultatem jakichkolwiek powa\u017cnych pr\u00f3b ze strony przyw\u00f3dc\u00f3w ruchu oporu przeprowadzenia rewolucyjnych zmian.<\/p>\n

Porozumienia mi\u0119dzy zachodnimi mocarstwami, a Rosj\u0105 nie ogranicza\u0142y si\u0119 jedynie do Europy. Wielka Brytania i Rosja podzieli\u0142y Iran na dwie strefy wp\u0142yw\u00f3w i utrzymywa\u0142y tam swe si\u0142y przez kilka lat. Ameryka\u0144sko-rosyjski podzia\u0142 Korei w lecie 1945 –\u00a0 wzd\u0142u\u017c linii wytyczonej przez ameryka\u0144skiego genera\u0142a MacArthura by\u0142 bardziej trwa\u0142y. Ka\u017cda ze stron osadzi\u0142a dyktatora, kt\u00f3ry mia\u0142 rz\u0105dzi\u0107 jej po\u0142ow\u0105.<\/p>\n

Z jednej strony przyw\u00f3dca niewielkiej partyzantki Kim Ir Sen ,kt\u00f3ry sp\u0119dzi\u0142 wojn\u0119 w ZSRR, z drugiej skrajnie prawicowy nacjonalista Li Syng Man, kt\u00f3ry idealnie nadawa\u0142 si\u0119 do tego, czego oczekiwa\u0142y od niego USA. Podzia\u0142 Korei by\u0142 ostatnim wielkim aktem wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzy sojusznikami z czas\u00f3w wojny. W przeci\u0105gu pi\u0119ciu lat mia\u0142 sta\u0107 si\u0119 przyczyn\u0105 najostrzejszego starcia mi\u0119dzy nimi.<\/p>\n

T\u0142umaczy\u0142 Micha\u0142 Wysocki<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W maju przypada 70. rocznica ko\u0144ca II wojny \u015bwiatowej w Europie. Niniejszy artyku\u0142 jest fragmentem ksi\u0105\u017cki Chrisa Harmana\u00a0Historia \u015bwiata zwyk\u0142ych ludzi (A People?s History of the World)\u00a0wydanej w 1999 roku. Harman tu przedstawia prawdziwe interesy si\u0142 alianckich. Lewicowo-liberalna opinia w Europie i Ameryce P\u0142n. widzia\u0142a w II Wojnie \u015awiatowej jedynie starcie mi\u0119dzy demokracj\u0105, a faszyzmem. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3574,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[84],"tags":[],"class_list":["post-3573","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazeta-maj-2015"],"yoast_head":"\nWojna imperi\u00f3w i walka z nazizmem - Pracownicza Demokracja<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3573\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Wojna imperi\u00f3w i walka z nazizmem - Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"W maju przypada 70. rocznica ko\u0144ca II wojny \u015bwiatowej w Europie. Niniejszy artyku\u0142 jest fragmentem ksi\u0105\u017cki Chrisa Harmana\u00a0Historia \u015bwiata zwyk\u0142ych ludzi (A People?s History of the World)\u00a0wydanej w 1999 roku. Harman tu przedstawia prawdziwe interesy si\u0142 alianckich. Lewicowo-liberalna opinia w Europie i Ameryce P\u0142n. widzia\u0142a w II Wojnie \u015awiatowej jedynie starcie mi\u0119dzy demokracj\u0105, a faszyzmem. […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3573\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2015-05-01T22:05:39+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-09-02T21:40:04+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/Stalin.Roosevelt.Churchill.Teheran.1943.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"700\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"569\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\".\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\".\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"12 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3573#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3573\"},\"author\":{\"name\":\".\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"headline\":\"Wojna imperi\u00f3w i walka z nazizmem\",\"datePublished\":\"2015-05-01T22:05:39+00:00\",\"dateModified\":\"2025-09-02T21:40:04+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3573\"},\"wordCount\":2505,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3573#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/Stalin.Roosevelt.Churchill.Teheran.1943.jpg\",\"articleSection\":[\"Gazeta - maj 2015\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3573\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3573\",\"name\":\"Wojna imperi\u00f3w i walka z nazizmem - Pracownicza Demokracja\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3573#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3573#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/Stalin.Roosevelt.Churchill.Teheran.1943.jpg\",\"datePublished\":\"2015-05-01T22:05:39+00:00\",\"dateModified\":\"2025-09-02T21:40:04+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3573#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3573\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3573#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/Stalin.Roosevelt.Churchill.Teheran.1943.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/Stalin.Roosevelt.Churchill.Teheran.1943.jpg\",\"width\":700,\"height\":569,\"caption\":\"1943 r. Teheran. Stalin, Roosevelt i Churchill.\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3573#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Wojna imperi\u00f3w i walka z nazizmem\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\",\"name\":\"Pracownicza Demokracja\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\",\"name\":\".\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Wojna imperi\u00f3w i walka z nazizmem - Pracownicza Demokracja","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3573","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Wojna imperi\u00f3w i walka z nazizmem - Pracownicza Demokracja","og_description":"W maju przypada 70. rocznica ko\u0144ca II wojny \u015bwiatowej w Europie. Niniejszy artyku\u0142 jest fragmentem ksi\u0105\u017cki Chrisa Harmana\u00a0Historia \u015bwiata zwyk\u0142ych ludzi (A People?s History of the World)\u00a0wydanej w 1999 roku. Harman tu przedstawia prawdziwe interesy si\u0142 alianckich. Lewicowo-liberalna opinia w Europie i Ameryce P\u0142n. widzia\u0142a w II Wojnie \u015awiatowej jedynie starcie mi\u0119dzy demokracj\u0105, a faszyzmem. […]","og_url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3573","og_site_name":"Pracownicza Demokracja","article_published_time":"2015-05-01T22:05:39+00:00","article_modified_time":"2025-09-02T21:40:04+00:00","og_image":[{"width":700,"height":569,"url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/Stalin.Roosevelt.Churchill.Teheran.1943.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":".","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":".","Szacowany czas czytania":"12 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3573#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3573"},"author":{"name":".","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"headline":"Wojna imperi\u00f3w i walka z nazizmem","datePublished":"2015-05-01T22:05:39+00:00","dateModified":"2025-09-02T21:40:04+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3573"},"wordCount":2505,"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3573#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/Stalin.Roosevelt.Churchill.Teheran.1943.jpg","articleSection":["Gazeta - maj 2015"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3573","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3573","name":"Wojna imperi\u00f3w i walka z nazizmem - Pracownicza Demokracja","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3573#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3573#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/Stalin.Roosevelt.Churchill.Teheran.1943.jpg","datePublished":"2015-05-01T22:05:39+00:00","dateModified":"2025-09-02T21:40:04+00:00","author":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3573#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3573"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3573#primaryimage","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/Stalin.Roosevelt.Churchill.Teheran.1943.jpg","contentUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/Stalin.Roosevelt.Churchill.Teheran.1943.jpg","width":700,"height":569,"caption":"1943 r. Teheran. Stalin, Roosevelt i Churchill."},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3573#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Wojna imperi\u00f3w i walka z nazizmem"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/","name":"Pracownicza Demokracja","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8","name":".","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3573","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3573"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3573\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11094,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3573\/revisions\/11094"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3574"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3573"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3573"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3573"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}