{"id":3257,"date":"2014-10-01T23:49:23","date_gmt":"2014-10-01T22:49:23","guid":{"rendered":"http:\/\/pracowniczademokracja.home.pl\/autoinstalator\/wordpress\/?p=3257"},"modified":"2014-10-11T20:40:37","modified_gmt":"2014-10-11T19:40:37","slug":"narody-nacjonalizm-i-ruchy-narodowowyzwolencze","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3257","title":{"rendered":"Narody, nacjonalizm i ruchy narodowowyzwole\u0144cze"},"content":{"rendered":"
\"11.09.14<\/a>

11.09.14 Barcelona. Zwolennicy niepodleg\u0142o\u015bci Katalonii.<\/p><\/div>\n

Wrze\u015bniowe referendum niepodleg\u0142o\u015bciowe w Szkocji i kolejne, zaplanowane na listopad w Katalonii pokazuj\u0105, \u017ce kwestia d\u0105\u017ce\u0144 narod\u00f3w do niepodleg\u0142o\u015bci nale\u017cy nie tylko do przesz\u0142o\u015bci. Jako socjali\u015bci jeste\u015bmy internacjonalistami, przeciwnikami wszelkich granic mi\u0119dzy narodami. Jeste\u015bmy jednak te\u017c przeciwni wszelkiej dyskryminacji ze wzgl\u0119du na narodowo\u015b\u0107. Jak wi\u0119c odnosi\u0107 si\u0119 do \u017c\u0105da\u0144 tworzenia nowych pa\u0144stw? <\/em><\/p>\n

Narody nie istniej\u0105\u00a0<\/strong>od zawsze<\/strong><\/p>\n

Poczucie narodowej przynale\u017cno\u015bci jest jednym z najsilniej zakorzenionych element\u00f3w ideologii wsp\u00f3\u0142czesnego spo\u0142ecze\u0144stwa. Wydaje si\u0119, \u017ce patriotyzm to najbardziej naturalne z uczu\u0107. Faktycznie ka\u017cdym kroku otaczani jeste\u015bmy symbolami i wydarzeniami maj\u0105cymi to uczucie. Ju\u017c od przedszkola dzieci uczy si\u0119 rozpoznawania flagi i god\u0142a, \u015bpiewania hymnu. Potem dochodzi szko\u0142a, media i ko\u015bci\u00f3\u0142. Patriotyzm jest te\u017c cz\u0119sto silnie uwewn\u0119trzniany w przekazach rodzinnych – co zwi\u0105zane jest z jego plastyczno\u015bci\u0105 i uniwersalno\u015bci\u0105. W\u0142adze si\u0119 zmieniaj\u0105, ka\u017cda jednak stara si\u0119 promowa\u0107 jak\u0105\u015b jego wersj\u0119 – pozwalaj\u0105c\u0105 przedstawia\u0107 si\u0119 jako spadkobierc\u0119 wielowiekowych tradycji i d\u0105\u017ce\u0144. Dlatego w \u201epolityce historycznej\u201d PRL ogromny nacisk k\u0142adziono na \u201eodwieczne\u201d wojny z Niemcami, niemieckie zbrodnie w czasie II wojny \u015bwiatowej i przy\u0142\u0105czenie \u201epras\u0142owia\u0144skich\u201d Ziem Odzyskanych. Natomiast obecna \u201epolityka historyczna\u201d akcentuje zbrodnie rosyjskie po\u0142\u0105czone z \u201ekomunistycznym zniewoleniem\u201d.<\/p>\n

Jednak patriotyzm jest ideologi\u0105 zar\u00f3wno wszechogarniaj\u0105c\u0105, jak i stosunkowo m\u0142od\u0105. Jego powstanie bezpo\u015brednio zwi\u0105zane by\u0142o z narodzinami spo\u0142ecze\u0144stwa kapitalistycznego. Oczywi\u015bcie pa\u0144stwa istnia\u0142y na d\u0142ugo przed kapitalizmem. Ludno\u015b\u0107 tych pa\u0144stw by\u0142a jednak bardzo zr\u00f3\u017cnicowana pod wzgl\u0119dem j\u0119zykowym, religijnym, a przede wszystkim stanowym. Ch\u0142op odrabiaj\u0105cy pa\u0144szczyzn\u0119 w \u017cadnym sensie nie czu\u0142 solidarno\u015bci z szersz\u0105 wsp\u00f3lnot\u0105 ni\u017c jego najbli\u017csze wiejskie otoczenie. Nie istnia\u0142o jedno prawo dla wszystkich, ale r\u00f3\u017cne dla r\u00f3\u017cnych stan\u00f3w. W przypadku Rzeczpospolitej szlachta bez w\u0105tpienia mia\u0142a poczucie odr\u0119bno\u015bci od szlachty innych pa\u0144stw, ale g\u0142\u00f3wnie na podstawie w\u0142asnych stanowych przywilej\u00f3w. Gdy u\u017cywano poj\u0119cia \u201ePolacy\u201d, oznacza\u0142o to zasadniczo szlacht\u0119 Rzeczpospolitej, kt\u00f3ra daleka by\u0142a od poczucia wsp\u00f3lnoty interes\u00f3w z w\u0142asnymi ch\u0142opami.<\/p>\n

Rewolucja Francuska<\/strong><\/p>\n

Rozw\u00f3j kapitalizmu stwarza\u0142 podstaw\u0119 dla p\u00f3\u017aniejszej ideologii patriotyzmu poprzez rozw\u00f3j handlu, rozw\u00f3j miast i wi\u0119ksz\u0105 ruchliwo\u015b\u0107 w por\u00f3wnaniu z wiejskim stylem \u017cycia, kt\u00f3re z kolei prowadzi\u0142y do wi\u0119kszej jednolito\u015bci j\u0119zykowej. Nowe, bogac\u0105ce si\u0119 mieszcza\u0144stwo domaga\u0142o si\u0119 zr\u00f3wnania w prawach ze szlacht\u0105 i duchowie\u0144stwem. Ideologia narodu, m\u00f3wi\u0105ca, \u017ce wszyscy na danym terytorium jeste\u015bmy obywatelami (pocz\u0105tkowo tylko m\u0119skimi) o r\u00f3wnych prawach by\u0142a wi\u0119c rewolucyjna wobec feudalnego zr\u00f3\u017cnicowania stanowego. Za symboliczny zwrot w tworzeniu narod\u00f3w w dzisiejszym sensie tego s\u0142owa uwa\u017ca si\u0119 Rewolucj\u0119 Francusk\u0105 1789 r., kt\u00f3ra wznios\u0142a na swoich sztandarach has\u0142o \u201ewolno\u015bci, r\u00f3wno\u015bci i braterstwa\u201d. Rewolucja znios\u0142a przywileje stanowe, jak i inne bariery wewn\u0119trzne rozwoju kapitalistycznego rynku. Zniesienie ce\u0142 wewn\u0119trznych wsp\u00f3\u0142gra\u0142o z poczuciem, \u017ce \u201ewszyscy jeste\u015bmy Francuzami\u201d.<\/p>\n

Wkr\u00f3tce inne pa\u0144stwa rozwijaj\u0105cego si\u0119 kapitalizmu pod\u0105\u017ca\u0142y t\u0105 sam\u0105 drog\u0105. Powszechny pob\u00f3r do wojska i rozwijaj\u0105ca si\u0119 w XIX wieku pa\u0144stwowa edukacja dla dzieci umacnia\u0142y nowo rozwijaj\u0105cy si\u0119 patriotyzm. Mia\u0142 on nie tylko wymiar rewolucyjny w odniesieniu do feudalizmu, ale okaza\u0142 si\u0119 bardzo u\u017cyteczny w umacnianiu nowego re\u017cimu kapitalistycznego. Kategoria \u201einteresu narodowego\u201d m\u00f3wi\u0142a, \u017ce wszyscy na danym terytorium, bogaci i biedni, kapitali\u015bci i robotnicy, mamy wsp\u00f3lne interesy. Nieformalny podzia\u0142 klasowy by\u0142 r\u00f3wnie silny co poprzedni stanowy – a patriotyzm znakomicie umo\u017cliwia\u0142 jego maskowanie.<\/p>\n

Narodowa mitologia<\/strong><\/p>\n

Jednak aby umacnia\u0107 zwi\u0105zek z danym pa\u0144stwem trzeba by\u0142o przedstawia\u0107 przesz\u0142e wydarzenia w odpowiednio zmitologizowany spos\u00f3b. Pocz\u0105tkowo patriotyzm dotyczy\u0142 istniej\u0105cych ju\u017c pa\u0144stw, jak Francja czy Brytania, gdzie odg\u00f3rnie starano si\u0119 przezwyci\u0119\u017ca\u0107 r\u00f3\u017cnice regionalne i j\u0119zykowe, by wzbudzi\u0107 poczucie lojalno\u015bci i przynale\u017cno\u015bci. Wkr\u00f3tce idee patriotyczne zacz\u0119\u0142y si\u0119 krzewi\u0107 w\u015br\u00f3d lud\u00f3w \u017cyj\u0105cych w wielu pa\u0144stwach. Tak by\u0142o cho\u0107by w przypadku Niemiec i W\u0142och. Rozwijaj\u0105ca si\u0119 bur\u017cuazja i klasy \u015brednie widzia\u0142y, \u017ce rozdrobnienie na wiele drobnych pa\u0144stewek blokuje ich rozw\u00f3j gospodarczy, a swoje d\u0105\u017cenia do powstania nowoczesnych pa\u0144stw kapitalistycznych wyra\u017ca\u0142y poprzez krzewienie r\u00f3\u017cnych form \u201ezjednoczeniowego\u201d patriotyzmu. W tym wypadku tworzenie mit\u00f3w narodowotw\u00f3rczych by\u0142o nawet bardziej skomplikowane i oparte na selekcji historycznej. Jednocze\u015bnie przyjmuj\u0105c j\u0119zyk za podstaw\u0119 jedno\u015bci trzeba by\u0142o zdecydowa\u0107 co jest \u201enaprawd\u0119\u201d j\u0119zykiem danego narodu, a co tylko dialektem. We W\u0142oszech za podstaw\u0119 przyj\u0119to np. j\u0119zyk, kt\u00f3rym m\u00f3wiono w Toskanii – i kt\u00f3rym przed zjednoczeniem W\u0142och m\u00f3wi\u0142o ok. 2,5 % ludno\u015bci przysz\u0142ego pa\u0144stwa.<\/p>\n

W przypadku ziem dawnej Rzeczpospolitej, podzielonej pod koniec XVIII wieku przez zaborc\u00f3w, tak\u017ce mieli\u015bmy do czynienia z rozszerzaniem si\u0119 idei patriotycznych. Literatura romantyczna tego czasu jest tego znakomitym \u015bwiadectwem. Jeszcze przed upadkiem pa\u0144stwa pojawi\u0142y si\u0119 radykalne trendy d\u0105\u017c\u0105ce do jego zasadniczej rekonstrukcji – spotykaj\u0105ce si\u0119 z oporem wi\u0119kszo\u015bci szlachty. Polskie powstania w XIX wieku naznaczone s\u0105 tymi samymi d\u0105\u017ceniami do zara\u017cenia \u201eludu\u201d poj\u0119ciem polsko\u015bci, a jednocze\u015bnie l\u0119kiem szlachty przed nazbyt radykalnymi zmianami godz\u0105cymi w jej pozycj\u0119. W czasie powstania listopadowego 1830-31 r. – czyli zaledwie nieca\u0142e 200 lat temu – po raz pierwszy przyj\u0119to bia\u0142o-czerwon\u0105 flag\u0119 za oficjalny polski symbol.\u00a0 Jednocze\u015bnie kl\u0119ska powstania styczniowego w 1864 r., gdy car rosyjski zni\u00f3s\u0142 na ziemiach polskich pa\u0144szczyzn\u0119 zniech\u0119caj\u0105c ch\u0142op\u00f3w do walki, pokazuje, \u017ce rozbudzanie polskiej \u015bwiadomo\u015bci narodowej bynajmniej nie by\u0142o prostym zadaniem.<\/p>\n

Ideologia w\u0142adzy \u00a0<\/strong>i ideologia buntu<\/strong><\/p>\n

Przyk\u0142ad polski pokazuje jednak, \u017ce patriotyzm stawa\u0142 si\u0119 zar\u00f3wno ideologi\u0105 w\u0142adzy w istniej\u0105cych wcze\u015bniej i powstaj\u0105cych dopiero imperiach, ale i ideologi\u0105 buntu tych, kt\u00f3rzy chcieli z tymi imperiami zerwa\u0107. Przynajmniej w cz\u0119\u015bci polska szlachta i mieszcza\u0144stwo widzieli w zaborcach (szczeg\u00f3lnie rosyjskich) zewn\u0119trzn\u0105 si\u0142\u0119 uniemo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 ich rozw\u00f3j. Mitom narodowo- tw\u00f3rczym panuj\u0105cym w pa\u0144stwach zaborczych przeciwstawiali wi\u0119c w\u0142asne mity.<\/p>\n

Ten sam fenomen istnia\u0142 gdzie indziej – szczeg\u00f3lnie w krajach kolonizowanych. Wkr\u00f3tce rozmaite ruchy antykolonialne, kierowane najcz\u0119\u015bciej przez intelektualist\u00f3w z klas \u015brednich, stawia\u0142y za cel zerwanie z kolonizatorami staraj\u0105c si\u0119 przekona\u0107 klasy ni\u017csze do wizji w\u0142asnego, niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa. Rzeczywiste okrucie\u0144stwo i sta\u0142a opresja ze strony kolonialnych metropolii przekaz ten wzmacnia\u0142y. Przeciwstawianie si\u0119 dominuj\u0105cym mitom wewn\u0105trz pa\u0144stw-imperi\u00f3w Europy by\u0142o jednak bardziej skomplikowane, gdy\u017c nietrudno by\u0142o tworzy\u0107 przeciwko nim kilka rywalizuj\u0105cych mitologii dotycz\u0105cych tego samego terytorium – szczeg\u00f3lnie na obszarach zr\u00f3\u017cnicowanych j\u0119zykowo, wyznaniowo i klasowo. Ka\u017cda mitologia mog\u0142a bez problemu dostarczy\u0107 \u201edowod\u00f3w\u201d, \u017ce dany obszar przynale\u017cy do tego, a nie innego, narodu. Na przyk\u0142ad polski patriotyzm cierpia\u0142 z powodu brutalnej opresji ze strony Rosji, ale widzia\u0142 w swej wizji odrodzonej Polski co najmniej wi\u0119kszo\u015b\u0107 ziem Rzeczpospolitej sprzed zabor\u00f3w – co sta\u0142o w sprzeczno\u015bci z roszczeniami do du\u017cej cz\u0119\u015bci tych samych ziem ze strony patriot\u00f3w litewskich czy ukrai\u0144skich.<\/p>\n

Ograniczenia wszelkich ruch\u00f3w patriotycznych mog\u0105cych przynie\u015b\u0107 groz\u0119 rywalizuj\u0105cych nacjonalizm\u00f3w po raz pierwszy w pe\u0142ni ujawi\u0142y si\u0119 w czasie wojen ba\u0142ka\u0144skich 1912-13 r., gdy w walkach o tereny rozpadaj\u0105cego si\u0119 Imperium Osma\u0144skiego zgin\u0119\u0142o p\u00f3\u0142 miliona ludzi. Samo poj\u0119cie nacjonalizmu przybra\u0142o podw\u00f3jne znaczenie, dotycz\u0105c w istocie dw\u00f3ch r\u00f3\u017cnych problem\u00f3w: w szerszym znaczeniu – wszelkich ruch\u00f3w narodowych (w tym narodowowyzwole\u0144czych), w w\u0119\u017cszym znaczeniu – skrajnie prawicowego narodowego radykalizmu.<\/p>\n

Wkr\u00f3tce p\u00f3\u017aniej obie wojny \u015bwiatowe dostarczy\u0142y wielu przyk\u0142ad\u00f3w wykorzystywania nacjonalizm\u00f3w (w szerszym i w\u0119\u017cszym znaczeniu) mniejszych narod\u00f3w przez mocarstwa dla w\u0142asnych interes\u00f3w. Przy tym nowo powsta\u0142e pa\u0144stwa w okresach powojennych – w tym Polska – nie tylko pokazywa\u0142y, \u017ce powstanie nowych pa\u0144stw nie rozwi\u0105zuje problem\u00f3w ich \u201eludu\u201d, ale \u017ce s\u0105 r\u00f3wnie konsekwentne w propagowaniu w\u0142asnych i zwalczaniu rywalizuj\u0105cych mit\u00f3w narodowych, co wcze\u015bniejsze imperia. Ideologia patriotyzmu, gdy staje si\u0119 ideologi\u0105 danego pa\u0144stwa kapitalistycznego, zawsze ma bowiem ten sam cel: wzmacnianie wewn\u0119trznej stabilno\u015bci i tym samym zewn\u0119trznej wiarygodno\u015bci tego pa\u0144stwa. W swoich granicach nie toleruje wi\u0119c konkurencji.<\/p>\n

Socjali\u015bci wobec kwestii\u00a0<\/strong>narodowej<\/strong><\/p>\n

Czy w takim razie socjali\u015bci powinni ignorowa\u0107 wszelkie ruchy d\u0105\u017c\u0105ce do oderwania si\u0119 i stworzenia nowego pa\u0144stwa? Bynajmniej. Taka postawa oznacza\u0142aby faktyczne solidaryzowanie si\u0119 z w\u0142adz\u0105 i ideologi\u0105 istniej\u0105cych ju\u017c pa\u0144stw. Punktem wyj\u015bcia jest to, \u017ce z zasady przeciwstawiamy si\u0119 wszelkiej narodowej opresji. Skoro narody s\u0105 tworami ukszta\u0142towanymi historycznie, w kt\u00f3rych nie ma nic \u201enaturalnego\u201d, i opieraj\u0105 si\u0119 na wybranych i odpowiednio ukszta\u0142towanych mitach, nie uwa\u017camy, ze \u201enasza\u201d mitologia jest w jakikolwiek spos\u00f3b lepsza od innej. Tak jak ka\u017cdy ma prawo do w\u0142asnych wierze\u0144 religijnych, ka\u017cdy ma te\u017c prawo do w\u0142asnego poczucia przynale\u017cno\u015bci narodowej. Nie ma bowiem \u017cadnych obiektywnych kryteri\u00f3w pozwalaj\u0105cych stwierdzi\u0107, \u017ce dana grupa stanowi nar\u00f3d lub go nie stanowi.<\/p>\n

Je\u015bli jeste\u015bmy przeciwni wszelkim przywilejom narodowym, to tak\u017ce dotyczy to przywileju posiadania pa\u0144stwa. Innymi s\u0142owy b\u0119d\u0105c konsekwentnymi internacjonalistami dajemy prawo ka\u017cdemu narodowi, kt\u00f3ry wyrazi ku temu wol\u0119, oderwania si\u0119 od pa\u0144stwa istniej\u0105cego i utworzenia w\u0142asnego. Gdyby wi\u0119c na przyk\u0142ad wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w \u015al\u0105ska zechcia\u0142a si\u0119 od\u0142\u0105czy\u0107 od Polski, broniliby\u015bmy ich prawa do tego kroku. \u015al\u0105ski patriotyzm nie jest bowiem ani gorszy ani lepszy od polskiego.<\/p>\n

Najbardziej oczywistymi przyk\u0142adami naszego poparcia dla ruch\u00f3w d\u0105\u017c\u0105cych do utworzenia nowych pa\u0144stw s\u0105 te, gdy mamy do czynienia z jawn\u0105 dyskryminacj\u0105 narodu zamieszkuj\u0105cego dany teren. Ich bunt jest wtedy przyk\u0142adem ruchu narodowowyzwole\u0144czego – inaczej m\u00f3wi\u0105c wyzwole\u0144czego od narodowej opresji. Przyk\u0142adem tego by\u0142 tak\u017ce polski ruch wyzwole\u0144czy w czasie zabor\u00f3w, wspierany cho\u0107by przez Marksa i wi\u0119kszo\u015b\u0107 innych europejskich rewolucjonist\u00f3w tego czasu. Tak\u017ce ruchy antykolonialne mia\u0142y jasno narodowowyzwole\u0144czy charakter. Przyk\u0142ad\u00f3w nie brakuje i dzi\u015b. Wsp\u00f3\u0142czesnym symbolem ruchu narodowowyzwole\u0144czego sta\u0142a si\u0119 walka Palesty\u0144czyk\u00f3w przeciw brutalnej kolonizacji ze strony Izraela. Inny przyk\u0142ad to Kurdowie w Turcji, kt\u00f3rzy przez lata nie mogli nawet m\u00f3wi\u0107 w\u0142asnym j\u0119zykiem, a ka\u017cdy przejaw wyra\u017cania kurdyjskiej to\u017csamo\u015bci grozi\u0142 ci\u0119\u017ckimi represjami.<\/p>\n

Jednak nawet gdy narodowa opresja nie jest tak brutalna – albo wr\u0119cz trudno o niej m\u00f3wi\u0107 – wci\u0105\u017c uznajemy prawo narod\u00f3w do niepodleg\u0142o\u015bci. Sytuacja Katalo\u0144czyk\u00f3w i Bask\u00f3w jest bez w\u0105tpienia niepor\u00f3wnywalnie lepsza od tej Palesty\u0144czyk\u00f3w, lecz nie uwa\u017camy, \u017ce pa\u0144stwo hiszpa\u0144skie powinno trzyma\u0107 ich si\u0142\u0105 we w\u0142asnych granicach. Przyk\u0142ad Szkocji jest nawet bardziej wymowny, gdy\u017c jest ona formalnie r\u00f3wnoprawn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 Brytanii, podczas gdy Katalonia czy Kraj Bask\u00f3w s\u0105 tylko autonomicznymi regionami Hiszpanii. Trudno w og\u00f3le m\u00f3wi\u0107 o dyskryminacji narodowej Szkot\u00f3w – w istocie w czasach Imperium Brytyjskiego szkockie elity uczestniczy\u0142y w kolonializmie w niemniejszym stopniu ni\u017c angielskie. By\u0142oby jednak absurdem broni\u0107 Brytanii przed rozpadem – przeciwnie, jej rozpad ucieszy\u0142by ka\u017cdego przeciwnika imperializmu.<\/p>\n

Mo\u017cemy si\u0119 spodziewa\u0107, \u017ce d\u0105\u017cenia do niepodleg\u0142o\u015bci kolejnych narod\u00f3w, nawet nieb\u0119d\u0105cych ofiar\u0105 represji, b\u0119d\u0105 si\u0119 nasila\u0107. Szczeg\u00f3lnie w okresie stagnacji kapitalizmu dla drobnych biznesmen\u00f3w i pozosta\u0142ych cz\u0119\u015bci klasy \u015bredniej (jak i cz\u0119\u015bci klas wy\u017cszych) na obszarach o istniej\u0105cym poczuciu odr\u0119bno\u015bci narodowej kusz\u0105ce s\u0105 t\u0142umaczenia problem\u00f3w gospodarczych poprzez struktur\u0119 istniej\u0105cego pa\u0144stwa blokuj\u0105cego ich rozw\u00f3j. Je\u015bli klasy te zdo\u0142aj\u0105 przela\u0107 t\u0119 nadziej\u0119 tak\u017ce na klas\u0119 pracownicz\u0105, mog\u0105 poci\u0105gn\u0105\u0107 za sob\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107. Dlatego mimo globalizacji gospodarczej i rosn\u0105cej roli mi\u0119dzypa\u0144stwowych organizacji – jak Unia Europejska – pa\u0144stw na \u015bwiecie stale przybywa. I dlatego wa\u017cne jest, aby w takich momentach kierowa\u0107 si\u0119 zasad\u0105 mi\u0119dzynarodowej solidarno\u015bci pracownik\u00f3w, co oznacza przede wszystkim brak solidarno\u015bci z w\u0142adcami \u201ew\u0142asnego\u201d pa\u0144stwa.<\/p>\n

\"01.08.14<\/a>

01.08.14 Nablus. Zachodni Brzeg. Palesty\u0144czycy protestuj\u0105 przeciw atakowi Izraela na Gaz\u0119.<\/p><\/div>\n

Zerwanie ideologicznych\u00a0<\/strong>kajdan<\/strong><\/p>\n

Zasada sprzeciwu wobec wszelkiej narodowej opresji zwi\u0105zana jest bowiem z zerwaniem ideologicznych wi\u0119zi \u0142\u0105cz\u0105cych panuj\u0105cych z poddanymi. Skoro ka\u017cda pa\u0144stwowa ideologia patriotyczna g\u0142osi wy\u017cszo\u015b\u0107 \u201einteresu narodowego\u201d, wspieranie praw innych narod\u00f3w wewn\u0105trz \u201ew\u0142asnego\u201d pa\u0144stwa – \u0142\u0105cznie z ich prawem do niepodleg\u0142o\u015bci – prze\u0142amuje fa\u0142szyw\u0105 solidarno\u015b\u0107 z panuj\u0105cymi. Marks ju\u017c w XIX wieku zauwa\u017ca\u0142 wi\u0119c, \u017ce robotnicy angielscy nie b\u0119d\u0105 nigdy wolni, dop\u00f3ki nie przestan\u0105 popiera\u0107 podboju Irlandii – tym samym popieraj\u0105c swoich w\u0142adc\u00f3w. Podobnie Lenin – maj\u0105cy w Polsce czarn\u0105 legend\u0119 – jednoznacznie wspiera\u0142 prawo do niepodleg\u0142o\u015bci Polski i innych narod\u00f3w uciskanych przez carsk\u0105 Rosj\u0119, bowiem tylko taka postawa by\u0142a faktycznym zerwaniem rosyjskich robotnik\u00f3w z wielkoruskim szowinizmem ich pan\u00f3w. Tu\u017c przed \u015bmierci\u0105, ostrzegaj\u0105c przed w\u0142adz\u0105 Stalina i wskazuj\u0105c na konieczno\u015b\u0107 walki z odradzaj\u0105cym si\u0119 pod ni\u0105 rosyjskim nacjonalizmem, Lenin wskazywa\u0142 przy tym, \u017ce nacjonalizm narod\u00f3w uciskanych jest czym\u015b innym ni\u017c nacjonalizm narod\u00f3w uciskaj\u0105cych.<\/p>\n

Od zasady sprzeciwu wobec narodowej opresji nie ma<\/em> odst\u0119pstw. Czy wi\u0119c zawsze nale\u017cy popiera\u0107 tak\u017ce ruchy na rzecz utworzenia nowych pa\u0144stw? Czasem d\u0105\u017cenie to nie tylko nie wynika z walki z opresj\u0105, ale ch\u0119ci jej umocnienia. Mamy wi\u0119c przyk\u0142ady nacjonalist\u00f3w flamandzkich czy Ligi P\u00f3\u0142nocnej we W\u0142oszech, kt\u00f3re g\u0142osz\u0105 has\u0142a secesji od \u201ebiedak\u00f3w z po\u0142udnia\u201d jednocze\u015bnie atakuj\u0105c imigrant\u00f3w i inne mniejszo\u015bci. Takich ruch\u00f3w oczywi\u015bcie wspiera\u0107 nie spos\u00f3b.<\/p>\n

Zasadniczo granic\u0105 poparcia ruch\u00f3w narodowych jest opresja innych narod\u00f3w, ale i stosunek danego ruchu do rywalizuj\u0105cych mocarstw imperialistycznych. W obu przypadkach negatywnym przyk\u0142adem jest Izrael. Antysemityzm by\u0142 i pozostaje jedn\u0105 z najpowszechniejszych form dyskryminacji, jednocze\u015bnie rasowej i narodowej, kt\u00f3ra przynios\u0142a w czasie II wojny \u015bwiatowej najstraszniejsze konsekwencje w postaci zorganizowanego przemys\u0142owo ludob\u00f3jstwa. Walka z antysemityzmem w \u017caden spos\u00f3b nie mog\u0142a oznacza\u0107 jednak poparcia dla projektu kolonizacji Palestyny kosztem jej arabskich mieszka\u0144c\u00f3w. Izrael nie by\u0142 wi\u0119c projektem wyzwolenia narodowego, ale kolejnej narodowej opresji. Jednocze\u015bnie projektem realizowanym w oparciu o wsparcie czo\u0142owych mocarstw imperialistycznych – najpierw Brytanii, p\u00f3\u017aniej USA do sp\u00f3\u0142ki z ZSRR, w ko\u0144cu USA na czele \u201e\u015bwiata zachodniego\u201d.<\/p>\n

Stosunek do rywalizuj\u0105cych imperializm\u00f3w<\/strong><\/p>\n

Ka\u017cdy ruch mieni\u0105cy si\u0119 narodowowyzwole\u0144czy musi by\u0107 bowiem rozpatrywany tak\u017ce w relacji do interes\u00f3w najwi\u0119kszych mocarstw. Wsp\u00f3\u0142czesny imperializm zwi\u0105zany jest z rywalizacj\u0105 geopolityczn\u0105 pa\u0144stw kapitalistycznych. Ruchy narodowowyzwole\u0144cze cz\u0119sto uderzaj\u0105 w interesy mocarstw, a os\u0142abiaj\u0105c najwi\u0119ksze pot\u0119gi pa\u0144stwowe os\u0142abiaj\u0105 sam kapitalizm. Ta sama machina represji, kt\u00f3ra jest u\u017cywana przeciw \u017cyj\u0105cym pod butem imperi\u00f3w narodom, u\u017cywana jest przez nie przeciw strajkuj\u0105cym pracownikom czy protestuj\u0105cym rolnikom. Sukces narodu d\u0105\u017c\u0105cego do niepodleg\u0142o\u015bci mo\u017ce by\u0107 oznak\u0105 s\u0142abni\u0119cia tej machiny, dodaj\u0105c si\u0142 wszystkim walcz\u0105cym w danym pa\u0144stwie z wyzyskiem i dyskryminacj\u0105.<\/p>\n

 <\/p>\n

Zdarza si\u0119 jednak, \u017ce narody d\u0105\u017c\u0105ce do niepodleg\u0142o\u015bci same staj\u0105 si\u0119 narz\u0119dziem rywalizacji mocarstw. W wypadku, gdy dany ruch umacnia jeden z rywalizuj\u0105cych imperializm\u00f3w bardziej ni\u017c os\u0142abia inny, popieranie go jest b\u0142\u0119dem. Alba\u0144czycy z Kosowa przez lata byli w Serbii obywatelami drugiej kategorii, kt\u00f3rym odmawiano prawa do samostanowienia. Obowi\u0105zkiem socja- list\u00f3w, szczeg\u00f3lnie w Serbii, by\u0142o tego prawa broni\u0107. Jednak gdy prawo to uzbrojone zosta\u0142o w bombardowania ze strony NATO w 1999 r. id\u0105c w parze z odwetowymi czystkami etnicznymi, nie by\u0142o to samostanowieniem, tylko brutalnym NATO-stanowieniem. Innym przyk\u0142adem jest obecna wojna na Ukrainie. Gdyby \u015bwiat sk\u0142ada\u0142 si\u0119 tylko z Ukrainy, obowi\u0105zkiem by\u0142oby popiera\u0107 prawo mieszka\u0144c\u00f3w Krymu czy wschodnich region\u00f3w do secesji. \u015awiat sk\u0142ada si\u0119 jednak tak\u017ce z Rosji, USA i pa\u0144stw Unii Europejskiej, kt\u00f3re w ten konflikt na r\u00f3\u017cne sposoby ingeruj\u0105. O ile sukces prozachodnich w\u0142adz Ukrainy by\u0142by jednocze\u015bnie triumfem imperializmu Zachodu, secesjoni\u015bci s\u0105 przed\u0142u\u017ceniem interes\u00f3w imperializmu rosyjskiego. W tym przypadku m\u00f3wienie o samostanowieniu by\u0142oby po prostu stani\u0119ciem po stronie jednego z rywalizuj\u0105cych imperializ\u00f3w.<\/p>\n

 <\/p>\n

Perspektywa socjalizmu \u015bwiatowego<\/strong><\/p>\n

Przy tym wszystkim nie mo\u017cemy zapomnie\u0107, \u017ce nawet popieraj\u0105c ruchy narodowowyzwole\u0144cze czy secesjoni- styczne, czynimy to zawsze jako internacjonali\u015bci.\u00a0 Jeste\u015bmy po stronie walcz\u0105cych o swoje prawa narod\u00f3w uciskanych nie z powodu ich narodowo\u015bci, ale z powodu ich ucisku. Wiemy, \u017ce ka\u017cdy patriotyzm, nawet ten obronny i wyzwole\u0144czy, jest ostatecznie ideologi\u0105 kapitalizmu. Dlatego nie jeste\u015bmy zdziwieni, gdy przyw\u00f3dcy ruch\u00f3w narodowych szukaj\u0105 sojuszy w\u015br\u00f3d w\u0142adc\u00f3w mocarstw. Nie jeste\u015bmy te\u017c zdziwieni, \u017ce powstanie nowego pa\u0144stwa nie rozwi\u0105zuje problem\u00f3w wyzysku, i gdy samo to pa\u0144stwo staje si\u0119 nowym o\u015brodkiem narodowej opresji.<\/p>\n

Naszym celem jest uwolnienie si\u0119 ze \u015bwiata kapitalistycznego wyzysku i zwi\u0105zanych z nim r\u00f3\u017cnych form dyskryminacji. Perspektyw\u0105 jest w\u0142a\u015bnie \u015bwiat, a nie ma\u0142y jego skrawek otoczony granicami. Dodajmy, \u017ce jest ni\u0105 \u015bwiat ponarodowy, w kt\u00f3rym to, co najlepsze ze wszystkich kultur uto\u017csamianych dzi\u015b z narodowymi, zasili jedn\u0105 kultur\u0119 ludzko\u015bci. To zjednoczenie, aby by\u0142o rzeczywiste, nie mo\u017ce by\u0107 oparte na aneksji i przymusie. W kapitalizmie, opartym na rywalizacji mocarstw i ideologii \u201einteresu narodowego\u201d, jest ono niemo\u017cliwe. Nasz stosunek do ruch\u00f3w na rzecz samostanowienia narodowego ostatecznie wynika z tego, na ile umacniaj\u0105 one pracownicz\u0105 walk\u0119 o rzeczywisty socjalizm w skali \u015bwiatowej.<\/p>\n

\u00a0Filip Ilkowski<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wrze\u015bniowe referendum niepodleg\u0142o\u015bciowe w Szkocji i kolejne, zaplanowane na listopad w Katalonii pokazuj\u0105, \u017ce kwestia d\u0105\u017ce\u0144 narod\u00f3w do niepodleg\u0142o\u015bci nale\u017cy nie tylko do przesz\u0142o\u015bci. Jako socjali\u015bci jeste\u015bmy internacjonalistami, przeciwnikami wszelkich granic mi\u0119dzy narodami. Jeste\u015bmy jednak te\u017c przeciwni wszelkiej dyskryminacji ze wzgl\u0119du na narodowo\u015b\u0107. Jak wi\u0119c odnosi\u0107 si\u0119 do \u017c\u0105da\u0144 tworzenia nowych pa\u0144stw? Narody nie istniej\u0105\u00a0od […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3260,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77,1],"tags":[],"class_list":["post-3257","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazeta-pazdziernik-2014","category-uncategorized"],"yoast_head":"\nNarody, nacjonalizm i ruchy narodowowyzwole\u0144cze - Pracownicza Demokracja<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3257\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Narody, nacjonalizm i ruchy narodowowyzwole\u0144cze - Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Wrze\u015bniowe referendum niepodleg\u0142o\u015bciowe w Szkocji i kolejne, zaplanowane na listopad w Katalonii pokazuj\u0105, \u017ce kwestia d\u0105\u017ce\u0144 narod\u00f3w do niepodleg\u0142o\u015bci nale\u017cy nie tylko do przesz\u0142o\u015bci. Jako socjali\u015bci jeste\u015bmy internacjonalistami, przeciwnikami wszelkich granic mi\u0119dzy narodami. Jeste\u015bmy jednak te\u017c przeciwni wszelkiej dyskryminacji ze wzgl\u0119du na narodowo\u015b\u0107. Jak wi\u0119c odnosi\u0107 si\u0119 do \u017c\u0105da\u0144 tworzenia nowych pa\u0144stw? Narody nie istniej\u0105\u00a0od […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3257\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2014-10-01T22:49:23+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2014-10-11T19:40:37+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/11.09.14.barcelona.zwolennicy.niepodleglosci.kataloni.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"800\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"531\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\".\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\".\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"16 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3257#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3257\"},\"author\":{\"name\":\".\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"headline\":\"Narody, nacjonalizm i ruchy narodowowyzwole\u0144cze\",\"datePublished\":\"2014-10-01T22:49:23+00:00\",\"dateModified\":\"2014-10-11T19:40:37+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3257\"},\"wordCount\":3127,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3257#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/11.09.14.barcelona.zwolennicy.niepodleglosci.kataloni.jpg\",\"articleSection\":[\"Gazeta - pa\u017adziernik 2014\",\"Uncategorized\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3257\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3257\",\"name\":\"Narody, nacjonalizm i ruchy narodowowyzwole\u0144cze - Pracownicza Demokracja\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3257#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3257#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/11.09.14.barcelona.zwolennicy.niepodleglosci.kataloni.jpg\",\"datePublished\":\"2014-10-01T22:49:23+00:00\",\"dateModified\":\"2014-10-11T19:40:37+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3257#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3257\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3257#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/11.09.14.barcelona.zwolennicy.niepodleglosci.kataloni.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/11.09.14.barcelona.zwolennicy.niepodleglosci.kataloni.jpg\",\"width\":800,\"height\":531,\"caption\":\"11.09.14 Barcelona. Zwolennicy niepodleg\u0142o\u015bci Katalonii.\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3257#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Narody, nacjonalizm i ruchy narodowowyzwole\u0144cze\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\",\"name\":\"Pracownicza Demokracja\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\",\"name\":\".\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Narody, nacjonalizm i ruchy narodowowyzwole\u0144cze - Pracownicza Demokracja","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3257","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Narody, nacjonalizm i ruchy narodowowyzwole\u0144cze - Pracownicza Demokracja","og_description":"Wrze\u015bniowe referendum niepodleg\u0142o\u015bciowe w Szkocji i kolejne, zaplanowane na listopad w Katalonii pokazuj\u0105, \u017ce kwestia d\u0105\u017ce\u0144 narod\u00f3w do niepodleg\u0142o\u015bci nale\u017cy nie tylko do przesz\u0142o\u015bci. Jako socjali\u015bci jeste\u015bmy internacjonalistami, przeciwnikami wszelkich granic mi\u0119dzy narodami. Jeste\u015bmy jednak te\u017c przeciwni wszelkiej dyskryminacji ze wzgl\u0119du na narodowo\u015b\u0107. Jak wi\u0119c odnosi\u0107 si\u0119 do \u017c\u0105da\u0144 tworzenia nowych pa\u0144stw? Narody nie istniej\u0105\u00a0od […]","og_url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3257","og_site_name":"Pracownicza Demokracja","article_published_time":"2014-10-01T22:49:23+00:00","article_modified_time":"2014-10-11T19:40:37+00:00","og_image":[{"width":800,"height":531,"url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/11.09.14.barcelona.zwolennicy.niepodleglosci.kataloni.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":".","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":".","Szacowany czas czytania":"16 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3257#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3257"},"author":{"name":".","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"headline":"Narody, nacjonalizm i ruchy narodowowyzwole\u0144cze","datePublished":"2014-10-01T22:49:23+00:00","dateModified":"2014-10-11T19:40:37+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3257"},"wordCount":3127,"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3257#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/11.09.14.barcelona.zwolennicy.niepodleglosci.kataloni.jpg","articleSection":["Gazeta - pa\u017adziernik 2014","Uncategorized"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3257","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3257","name":"Narody, nacjonalizm i ruchy narodowowyzwole\u0144cze - Pracownicza Demokracja","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3257#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3257#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/11.09.14.barcelona.zwolennicy.niepodleglosci.kataloni.jpg","datePublished":"2014-10-01T22:49:23+00:00","dateModified":"2014-10-11T19:40:37+00:00","author":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3257#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3257"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3257#primaryimage","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/11.09.14.barcelona.zwolennicy.niepodleglosci.kataloni.jpg","contentUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/11.09.14.barcelona.zwolennicy.niepodleglosci.kataloni.jpg","width":800,"height":531,"caption":"11.09.14 Barcelona. Zwolennicy niepodleg\u0142o\u015bci Katalonii."},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=3257#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Narody, nacjonalizm i ruchy narodowowyzwole\u0144cze"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/","name":"Pracownicza Demokracja","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8","name":".","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3257","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3257"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3257\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3262,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3257\/revisions\/3262"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3260"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3257"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3257"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3257"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}