{"id":2709,"date":"2014-01-01T23:46:01","date_gmt":"2014-01-01T22:46:01","guid":{"rendered":"http:\/\/pracowniczademokracja.home.pl\/autoinstalator\/wordpress\/?p=2709"},"modified":"2014-01-11T20:51:05","modified_gmt":"2014-01-11T19:51:05","slug":"chris-harman-zaciemnianie-marksa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2709","title":{"rendered":"Chris Harman: Zaciemnianie Marksa"},"content":{"rendered":"<div id=\"attachment_2710\" style=\"width: 259px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"http:\/\/pracowniczademokracja.home.pl\/autoinstalator\/wordpress\/?attachment_id=2710\" rel=\"attachment wp-att-2710\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-2710\" class=\"size-medium wp-image-2710\" alt=\"Mahinour El-Masry, cz\u0142onkini Rewolucyjnych Socjalist\u00f3w Egiptu, zosta\u0142a skazana na dwa lata wi\u0119zienia w styczniu za organizowanie protestu. Rewolucyjny marksizm ma inne cele ni\u017c akademicki.\" src=\"http:\/\/pracowniczademokracja.home.pl\/autoinstalator\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/Mahie-El-Massry.rew_.soc_.egiptu-249x300.jpg\" width=\"249\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/Mahie-El-Massry.rew_.soc_.egiptu-249x300.jpg 249w, https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/Mahie-El-Massry.rew_.soc_.egiptu-125x150.jpg 125w, https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/Mahie-El-Massry.rew_.soc_.egiptu.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 249px) 100vw, 249px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-2710\" class=\"wp-caption-text\">Mahinour El-Masry, cz\u0142onkini Rewolucyjnych Socjalist\u00f3w Egiptu, zosta\u0142a skazana na dwa lata wi\u0119zienia w styczniu za organizowanie protestu. Rewolucyjny marksizm ma inne cele ni\u017c akademicki.<\/p><\/div>\n<p align=\"JUSTIFY\"><span><b>Zastanawia\u0142em si\u0119 kiedy\u015b, dlaczego Fred Engels w\u0142o\u017cy\u0142 tyle wysi\u0142ku w napisanie czterystustronicowej ksi\u0105\u017cki pod tytu\u0142em <\/b><\/span><span><i><b>Anty-D\u00fchring. <\/b><\/i><\/span><span><b>Kogo dzisiaj interesuj\u0105 koncepcje D\u00fchringa?<\/b><\/span><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\"><span>Engelsa niepokoi\u0142o to, \u017ce profesor z uniwersytetu, odrzucaj\u0105cy podstawowe za\u0142o\u017cenie socjalizmu \u2013 \u017ce pracownicy mog\u0105 si\u0119 sami wyzwoli\u0107 \u2013 wywiera\u0142 mimo to wp\u0142yw na wielu intelektualist\u00f3w o socjalistycznych pogl\u0105dach, poniewa\u017c cieszy\u0142 si\u0119 uznaniem w \u015brodowis<\/span><span>ku akademickim.<\/span><\/p>\n<p lang=\"pl-PL\" align=\"JUSTIFY\"><span>Dzi\u015b lepiej rozumiem wysi\u0142ki Engelsa ni\u017c dawniej.<\/span><\/p>\n<p lang=\"pl-PL\" align=\"JUSTIFY\"><span>W ostatnich dziesi\u0119cioleciach rewolucyjni socjali\u015bci mieli do czynienia nie z jednym, ale z setkami D\u00fchring\u00f3w, kt\u00f3rzy podobnie jak ich nieoficjalny prototyp utrzymuj\u0105, \u017ce s\u0105 socjalistami, ale nie uznaj\u0105 zasady samoemancypacji klasy pracuj\u0105cej. W odr\u00f3\u017cnieniu od niego maj\u0105 czelno\u015b\u0107 nazywa\u0107 si\u0119 marksistami.<\/span><\/p>\n<p lang=\"pl-PL\" align=\"JUSTIFY\"><span>Jeszcze mniej wi\u0119cej 20 lat temu bardzo ma\u0142o naukowc\u00f3w, przynajmniej w krajach angloj\u0119zycznych, podawa\u0142o si\u0119 za marksist\u00f3w [ten tekst zosta\u0142 napisany w 1989 r. \u2013 Red.]. Jednak\u017ce od tamtej pory wyr\u00f3s\u0142 ca\u0142y akademicki przemys\u0142, kt\u00f3ry twierdzi, \u017ce jest marksistowski. Sprawuje kontrol\u0119 nad profesur\u0105 i starszymi wyk\u0142adowcami, nad ca\u0142ymi wydzia\u0142ami socjologii i nauk politycznych, funduszami na badania i stypendiami dla wizytuj\u0105cych profesor\u00f3w. W jego gestii jest wiele czasopism naukowych.<\/span><\/p>\n<p lang=\"pl-PL\" align=\"JUSTIFY\"><span>Niemal wszystkie wydzia\u0142y humanistyczne na dzisiejszych uniwersytetach i politechnikach maj\u0105 kilka typowych cech.<\/span><\/p>\n<p lang=\"pl-PL\" align=\"JUSTIFY\"><span>Po pierwsze, prawie ca\u0142kowity brak zwi\u0105zku mi\u0119dzy wywodami naukowymi a ich praktycznymi implikacjami, je\u015bli nie liczy\u0107 okazyjnego doradzania rz\u0105dom, co maj\u0105 robi\u0107. By zrobi\u0107 karier\u0119 akademick\u0105, mo\u017cna stosowa\u0107 dowoln\u0105 metodologi\u0119, jaka si\u0119 komu podoba \u2013 weberowsk\u0105, poststrukturalistyczn\u0105 albo jak\u0105\u015b odmian\u0119 marksistowskiej. Nie mo\u017cna si\u0119 jednak zaj\u0105\u0107 tworzeniem partii rewolucyjnej albo dostarczaniem jej podbudowy teoretycznej.<\/span><\/p>\n<p lang=\"pl-PL\" align=\"JUSTIFY\">\n<p lang=\"pl-PL\" align=\"JUSTIFY\"><b>Poz\u00f3r<\/b><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\"><span>Po drugie, co wynika z powy\u017cszego, istnieje poz\u00f3r wsp\u00f3lnego uk\u0142adu odniesienia. Mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce przedm\u00f3wca na naukowym sympozjum jest niekonsekwentny albo nie uporz\u0105dkowa\u0142 jak nale\u017cy przedstawianych przez siebie fakt\u00f3w, ale nie wolno mu zarzuci\u0107, \u017ce <\/span><span>stoi po przeciwnej stronie barykady.<\/span><\/p>\n<p lang=\"pl-PL\" align=\"JUSTIFY\"><span>Po trzecie, umy\u015blnie kultywuje si\u0119 niejasny j\u0119zyk i zawi\u0142y styl. Odnosz\u0105cy sukcesy naukowcy to przewa\u017cnie tacy, kt\u00f3rzy potrafi\u0105 przekona\u0107 dysponent\u00f3w mianowa\u0144 i awans\u00f3w, \u017ce ich koncepcje s\u0105 trudne i powa\u017cne. A jak lepiej to zrobi\u0107, ni\u017c prezentuj\u0105c jak\u0105\u015b banaln\u0105 ide\u0119 w zwodniczym opakowaniu d\u0142ugich s\u0142\u00f3w, najlepiej greckiego pochodzenia.<\/span><\/p>\n<p lang=\"pl-PL\" align=\"JUSTIFY\"><span>Po czwarte, nast\u0105pi\u0142o skrajne rozdrobnienie dyscyplin naukowych. Im ich wi\u0119cej, tym wi\u0119cej katedr dla profesor\u00f3w, tak wi\u0119c im w\u0119\u017csza jest nauczana lub badana dziedzina, tym lepiej. Dlatego mno\u017c\u0105 si\u0119 antropolodzy spo\u0142eczni nie maj\u0105cy poj\u0119cia o archeologii, ekonomi\u015bci, kt\u00f3rzy nigdy nie przyjrzeli si\u0119 dzia\u0142aniu ani jednego przedsi\u0119biorstwa i socjolodzy nie znaj\u0105cy najbardziej podstawowych fakt\u00f3w z historii gospodarczej.<\/span><\/p>\n<p lang=\"pl-PL\" align=\"JUSTIFY\">\n<p lang=\"pl-PL\" align=\"JUSTIFY\"><b>Rozbrat z praktyk\u0105<\/b><\/p>\n<p lang=\"pl-PL\" align=\"JUSTIFY\"><span>Wszystko to skazi\u0142o akademicki marksizm. Rozbrat z praktyk\u0105 oznacza, \u017ce ludzie o ca\u0142kiem sprzecznych pogl\u0105dach na konkretne aktualne kwestie mog\u0105 cytowa\u0107 nawzajem swoje teorie, jak gdyby \u0142\u0105czy\u0142 ich wsp\u00f3lny punkt wyj\u015bcia.<\/span><\/p>\n<p lang=\"pl-PL\" align=\"JUSTIFY\"><span>Dosz\u0142o na przyk\u0142ad do tego, \u017ce Ellen Wood, uto\u017csamiaj\u0105ca przysz\u0142o\u015b\u0107 socjalizmu z dobrostanem Zwi\u0105zku Radzieckiego, mo\u017ce by\u0107 przez Boba Brennera, kt\u00f3ry uwa\u017ca Gorbaczowa za przyw\u00f3dc\u0119 pod\u0142ej, wyzyskuj\u0105cej, biurokratyczno-kolektywistycznej klasy rz\u0105dz\u0105cej, cytowana jako bezstronna poszukiwaczka prawdy. Andrew Collier, kojarzony niegdy\u015b z rewolucyjno-socjalistycznymi pogl\u0105d- ami niniejszego \u201eReview\u201d mo\u017ce w swojej nowej ksi\u0105\u017cce potwierdza\u0107 absolutn\u0105 s\u0142uszno\u015b\u0107 koncepcji Louisa Althussera \u2013 sfor- mu\u0142owanych pierwotnie po to, by z punktu widzenia zwolennika chi\u0144skiego re\u017cimu uzasadni\u0107 sprzeciw wobec pogl\u0105du o \u201ehumanistycznych\u201d, emancypacyjnych tre\u015bciach marksizmu.<\/span><\/p>\n<p lang=\"pl-PL\" align=\"JUSTIFY\">\n<p lang=\"pl-PL\" align=\"JUSTIFY\"><b>Zawi\u0142o\u015b\u0107<\/b><\/p>\n<p lang=\"pl-PL\" align=\"JUSTIFY\"><span>Co si\u0119 za\u015b tyczy zawi\u0142o\u015bci j\u0119zyka, bardzo \u0142atwo zrobi\u0107 z wi\u0119kszo\u015bci\u0105 akademickich marksist\u00f3w to, co C. Wright Mills uczyni\u0142 kiedy\u015b z g\u0142\u00f3wnym rzecznikiem konserwatywnej socjologii, Talcottem Parsonsem, sprowadzaj\u0105c trzy strony g\u0119stego tekstu do dw\u00f3ch prostych zda\u0144 wyra\u017caj\u0105cych banalne my\u015bli. <\/span><\/p>\n<p lang=\"pl-PL\" align=\"JUSTIFY\"><span>Rozdrobnienie \u017cycia akademickiego znajduje odbicie w rozdrobnieniu akademickiego marksizmu: pojawiaj\u0105 si\u0119 czasopisma naukowe z pokrewnych dyscyplin zamykaj\u0105ce si\u0119 we w\u0142asnych kr\u0119gach, a \u201especjali\u015bci\u201d z jednej dziedziny wykazuj\u0105 si\u0119 cz\u0119sto ca\u0142kowit\u0105 ignorancj\u0105 odkry\u0107 z pokrewnych dziedzin.<\/span><\/p>\n<p lang=\"pl-PL\" align=\"JUSTIFY\"><span>No i jest jeszcze sprawa mody. Wystarczy spojrze\u0107 na uczelnianych filozof\u00f3w marksistowskich. W po\u0142owie lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych wszyscy byli pod wp\u0142ywem egzystencjalizmu i fenomenologii, do tego stopnia, \u017ce nie potrafili napisa\u0107 s\u0142owa wk\u0142adka nie wstawiaj\u0105c \u0142\u0105cznika po literze \u201ew\u201d. P\u00f3\u017aniej z dnia na dzie\u0144 nawr\u00f3cili si\u0119 na teori\u0119 Althussera, ka\u017cdy tekst okraszali takimi s\u0142owami, jak \u201enaddeterminacja\u201d, \u201ekondensacja\u201d, \u201enieobecna obecno\u015b\u0107\u201d, a oponentom zarzucali \u201ehumanizm\u201d i \u201ehistorycyzm\u201d.<\/span><\/p>\n<p lang=\"pl-PL\" align=\"JUSTIFY\">\n<p lang=\"pl-PL\" align=\"JUSTIFY\"><b>Baza i nadbudowa<\/b><\/p>\n<p lang=\"pl-PL\" align=\"JUSTIFY\"><span>Wkr\u00f3tce jednak Althusser wyszed\u0142 z mody, a hitem sta\u0142 si\u0119 postalthusseryzm, \u201edekonstruuj\u0105cy\u201d \u201epodmiot\u201d do takiego stopnia, \u017ce jednostki przesta\u0142y w og\u00f3le istnie\u0107. W ostatnich latach historia zatoczy\u0142a ko\u0142o \u2013 \u201emarksizm analityczny\u201d przywr\u00f3ci\u0142 jednostk\u0119 w taki sam mniej wi\u0119cej spos\u00f3b, jak \u0107wier\u0107 wieku temu uczyni\u0142 to marksizm egzystencjalistyczny \u2013 i tak samo przekre\u015bli\u0142 szans\u0119 na zrozumienie wp\u0142ywu czynnik\u00f3w materialnych na ludzkie dzia\u0142anie przy u\u017cyciu starej, dobrej pary poj\u0119\u0107: bazy i nadbudowy.<\/span><\/p>\n<p lang=\"pl-PL\" align=\"JUSTIFY\"><span>Nie oznacza to bynajmniej, \u017ce w akademickim marksizmie nie ma nic godnego uwagi. Podobnie jak w przypadku akademickiej historii lub ekonomii, w stosach ch\u0142amu znajdzie si\u0119 od czasu do czasu grudka z\u0142ota, kt\u00f3rej nie mo\u017ce zignorowa\u0107 \u017caden prawdziwy marksista. Co wi\u0119cej, nawet gdy mamy do czynienia z bzdurami, trzeba czasami zdoby\u0107 si\u0119 na wysi\u0142ek i dowie\u015b\u0107, \u017ce to bzdury \u2013 tak jak Engels zrobi\u0142 z D\u00fchringiem.<\/span><\/p>\n<p lang=\"pl-PL\" align=\"JUSTIFY\"><span>Ale zanim si\u0119 tego podejmiemy, trzeba zrozumie\u0107, \u017ce rewolucyjny marksizm wychodzi z innych za\u0142o\u017ce\u0144 i ma inne cele ni\u017c akademicki, a jednego z drugim nie nale\u017cy myli\u0107.<\/span><\/p>\n<p lang=\"pl-PL\" align=\"JUSTIFY\">\n<p lang=\"pl-PL\" align=\"JUSTIFY\"><span><i>Niniejszy artyku\u0142 zosta\u0142 po raz pierwszy opublikowany w \u201eSocialist Worker Review\u201d (lipiec\/sierpie\u0144 1989)<\/i><\/span><\/p>\n<p lang=\"pl-PL\" style=\"text-align: right;\" align=\"JUSTIFY\">\u00a0<b>T\u0142umaczy\u0142a Hanna Jankowska<\/b><\/p>\n<p lang=\"en-GB\" align=\"JUSTIFY\">\n<p lang=\"en-GB\" align=\"JUSTIFY\">\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zastanawia\u0142em si\u0119 kiedy\u015b, dlaczego Fred Engels w\u0142o\u017cy\u0142 tyle wysi\u0142ku w napisanie czterystustronicowej ksi\u0105\u017cki pod tytu\u0142em Anty-D\u00fchring. Kogo dzisiaj interesuj\u0105 koncepcje D\u00fchringa? Engelsa niepokoi\u0142o to, \u017ce profesor z uniwersytetu, odrzucaj\u0105cy podstawowe za\u0142o\u017cenie socjalizmu \u2013 \u017ce pracownicy mog\u0105 si\u0119 sami wyzwoli\u0107 \u2013 wywiera\u0142 mimo to wp\u0142yw na wielu intelektualist\u00f3w o socjalistycznych pogl\u0105dach, poniewa\u017c cieszy\u0142 si\u0119 uznaniem w [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2710,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[68],"tags":[],"class_list":["post-2709","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazeta-styczen-2014"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Chris Harman: Zaciemnianie Marksa  - Pracownicza Demokracja<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2709\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Chris Harman: Zaciemnianie Marksa  - Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Zastanawia\u0142em si\u0119 kiedy\u015b, dlaczego Fred Engels w\u0142o\u017cy\u0142 tyle wysi\u0142ku w napisanie czterystustronicowej ksi\u0105\u017cki pod tytu\u0142em Anty-D\u00fchring. Kogo dzisiaj interesuj\u0105 koncepcje D\u00fchringa? Engelsa niepokoi\u0142o to, \u017ce profesor z uniwersytetu, odrzucaj\u0105cy podstawowe za\u0142o\u017cenie socjalizmu \u2013 \u017ce pracownicy mog\u0105 si\u0119 sami wyzwoli\u0107 \u2013 wywiera\u0142 mimo to wp\u0142yw na wielu intelektualist\u00f3w o socjalistycznych pogl\u0105dach, poniewa\u017c cieszy\u0142 si\u0119 uznaniem w [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2709\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2014-01-01T22:46:01+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2014-01-11T19:51:05+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/Mahie-El-Massry.rew_.soc_.egiptu.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"300\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"361\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\".\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\".\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"5 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2709#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2709\"},\"author\":{\"name\":\".\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"headline\":\"Chris Harman: Zaciemnianie Marksa\",\"datePublished\":\"2014-01-01T22:46:01+00:00\",\"dateModified\":\"2014-01-11T19:51:05+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2709\"},\"wordCount\":1018,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2709#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/Mahie-El-Massry.rew_.soc_.egiptu.jpg\",\"articleSection\":[\"Gazeta - stycze\u0144 2014\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2709\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2709\",\"name\":\"Chris Harman: Zaciemnianie Marksa - Pracownicza Demokracja\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2709#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2709#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/Mahie-El-Massry.rew_.soc_.egiptu.jpg\",\"datePublished\":\"2014-01-01T22:46:01+00:00\",\"dateModified\":\"2014-01-11T19:51:05+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2709#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2709\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2709#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/Mahie-El-Massry.rew_.soc_.egiptu.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/Mahie-El-Massry.rew_.soc_.egiptu.jpg\",\"width\":300,\"height\":361,\"caption\":\"Mahinour El-Masry, cz\u0142onkini Rewolucyjnych Socjalist\u00f3w Egiptu, zosta\u0142a skazana na dwa lata wi\u0119zienia w styczniu za organizowanie protestu. Rewolucyjny marksizm ma inne cele ni\u017c akademicki.\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2709#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Chris Harman: Zaciemnianie Marksa\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\",\"name\":\"Pracownicza Demokracja\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\",\"name\":\".\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Chris Harman: Zaciemnianie Marksa  - Pracownicza Demokracja","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2709","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Chris Harman: Zaciemnianie Marksa  - Pracownicza Demokracja","og_description":"Zastanawia\u0142em si\u0119 kiedy\u015b, dlaczego Fred Engels w\u0142o\u017cy\u0142 tyle wysi\u0142ku w napisanie czterystustronicowej ksi\u0105\u017cki pod tytu\u0142em Anty-D\u00fchring. Kogo dzisiaj interesuj\u0105 koncepcje D\u00fchringa? Engelsa niepokoi\u0142o to, \u017ce profesor z uniwersytetu, odrzucaj\u0105cy podstawowe za\u0142o\u017cenie socjalizmu \u2013 \u017ce pracownicy mog\u0105 si\u0119 sami wyzwoli\u0107 \u2013 wywiera\u0142 mimo to wp\u0142yw na wielu intelektualist\u00f3w o socjalistycznych pogl\u0105dach, poniewa\u017c cieszy\u0142 si\u0119 uznaniem w [&hellip;]","og_url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2709","og_site_name":"Pracownicza Demokracja","article_published_time":"2014-01-01T22:46:01+00:00","article_modified_time":"2014-01-11T19:51:05+00:00","og_image":[{"width":300,"height":361,"url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/Mahie-El-Massry.rew_.soc_.egiptu.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":".","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":".","Szacowany czas czytania":"5 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2709#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2709"},"author":{"name":".","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"headline":"Chris Harman: Zaciemnianie Marksa","datePublished":"2014-01-01T22:46:01+00:00","dateModified":"2014-01-11T19:51:05+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2709"},"wordCount":1018,"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2709#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/Mahie-El-Massry.rew_.soc_.egiptu.jpg","articleSection":["Gazeta - stycze\u0144 2014"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2709","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2709","name":"Chris Harman: Zaciemnianie Marksa - Pracownicza Demokracja","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2709#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2709#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/Mahie-El-Massry.rew_.soc_.egiptu.jpg","datePublished":"2014-01-01T22:46:01+00:00","dateModified":"2014-01-11T19:51:05+00:00","author":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2709#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2709"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2709#primaryimage","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/Mahie-El-Massry.rew_.soc_.egiptu.jpg","contentUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/Mahie-El-Massry.rew_.soc_.egiptu.jpg","width":300,"height":361,"caption":"Mahinour El-Masry, cz\u0142onkini Rewolucyjnych Socjalist\u00f3w Egiptu, zosta\u0142a skazana na dwa lata wi\u0119zienia w styczniu za organizowanie protestu. Rewolucyjny marksizm ma inne cele ni\u017c akademicki."},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2709#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Chris Harman: Zaciemnianie Marksa"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/","name":"Pracownicza Demokracja","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8","name":".","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2709","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2709"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2709\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2712,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2709\/revisions\/2712"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2710"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2709"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2709"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2709"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}