{"id":2706,"date":"2014-01-01T23:25:04","date_gmt":"2014-01-01T22:25:04","guid":{"rendered":"http:\/\/pracowniczademokracja.home.pl\/autoinstalator\/wordpress\/?p=2706"},"modified":"2014-01-11T20:09:34","modified_gmt":"2014-01-11T19:09:34","slug":"nelson-mandela-1918-2013-gigant-walki-z-apartheidem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2706","title":{"rendered":"Nelson Mandela 1918-2013 – Gigant walki z apartheidem"},"content":{"rendered":"
\"Mandela<\/a>

Mandela opuszcza wi\u0119zienie.<\/p><\/div>\n

Nelson Mandela by\u0142 gigantem walki przeciwko rasizmowi i najs\u0142ynniejszym wi\u0119\u017aniem \u015bwiata. By\u0142 symbolem sprzeciwu wobec niesprawied<\/b><\/span>\u00a0 liwo\u015bci i natchnieniem dla wielkiego ruchu oporu i solidarno\u015bci. Jego \u017cycie oraz realia dzisiejszej Po\u0142udniowej Afryki prowokuj\u0105 do postawienia pyta\u0144 o to, w jaki spos\u00f3b mo\u017cemy doprowadzi\u0107 do rzeczywistej zmiany. <\/b><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Odwa\u017cny sprzeciw wobec ohydnego re\u017cimu opartego na apartheidzie w latach 50-tych i 60-tych w Po\u0142udniowej Afryce, przyni\u00f3s\u0142 Mandeli rozg\u0142os i wiod\u0105c\u0105 pozycj\u0119 w Afryka\u0144skim Kongresie Narodowym (AKN). Tym samym sta\u0142 si\u0119 on celem brutalnych represji ze strony pa\u0144stwa. W 1964 r. Mandela zosta\u0142 skazany na do\u017cywotnie wi\u0119zienie. Od tego czasu pozostawa\u0142 zamkni\u0119ty w wi\u0119zieniach apartheidu a\u017c do tego elektryzuj\u0105cego dnia, 11 lutego 1990 r., kiedy to na oczach milion\u00f3w telewidz\u00f3w wyszed\u0142 z zak\u0142adu karnego Victor-Ver<\/span>ster w Paarl, niedaleko Kapsztadu.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Przez pierwsze 18 lat swego uwi\u0119zienia Mandela by\u0142 skazany na ci\u0119\u017ckie roboty w kamienio\u0142omach. Raz na 6 miesi\u0119cy pozwalano mu na napisanie i otrzymanie jednego listu. Raz w roku m\u00f3g\u0142 skorzysta\u0107 z widzenia \u2013 przez 30 minut.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Rodzina Mandeli r\u00f3wnie\u017c wiele wycierpia\u0142a. Jego \u017cona Winnie nieustannie by\u0142a przedmiotem licznych zakaz\u00f3w s\u0105dowych, kt\u00f3re powa\u017cnie ogranicza\u0142y jej miejsce zamieszkania i pracy. Nie mog\u0142a te\u017c rozmawia\u0107 z wi\u0119cej ni\u017c jedn\u0105 osob\u0105. W ko\u0144cu zosta\u0142a zamkni\u0119ta w areszcie domowym. Winnie nieustannie musia\u0142a zmaga\u0107 si\u0119 z brutalno\u015bci\u0105 policji i jej taktyk\u0105 zastraszania. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Nelson Mandela sta\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnym symbolem walki z apartheidem. Na ca\u0142ym \u015bwiecie has\u0142o: \u201eUwolni\u0107 Nelsona Mandel\u0119\u201d sta\u0142o si\u0119 \u017c\u0105daniem kampanii, w kt\u00f3re zaanga\u017cowa\u0142y si\u0119 miliony. Ludzie, kt\u00f3rzy zazwyczaj mieli s\u0142abe poj\u0119cie o polityce mi\u0119dzynarodowej, zajmowali bardzo zdecydowane stanowisko w sprawie apartheidu. Rozumieli \u017ce czarni stanowi\u0105 ogromn\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w RPA, i \u017ce apartheid jest systemem dyskryminacji rasowej, pozbawiaj\u0105cym czarnych wszystkich praw, w tym prawa g\u0142osu w wyborach. Mandela walczy\u0142 z tym systemem i za t\u0119 walk\u0119 zosta\u0142 uwi\u0119ziony. Dlatego w\u0142a\u015bnie chcieli\u015bmy dla niego wolno\u015bci. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Nie wszyscy widzieli sprawy w ten spos\u00f3b. Cz\u0142onkowie Federacji Konserwatywnych Student\u00f3w (m\u0142odzie\u017c\u00f3wka brytyjskiej Partii Konserwatywnej \u2013 przypis t\u0142umacza) nosili odznaki z has\u0142em \u201ePowiesi\u0107 Nelsona Mandel\u0119\u201d. Margaret Thatcher za\u015b opisywa\u0142a AKN jako \u201etypow\u0105 organizacj\u0119 terrorystyczn\u0105\u201d. USA, kt\u00f3re poprzez CIA prawdopodobnie dostarczy\u0142y informacji umo\u017cliwiaj\u0105cych aresztowanie Mandeli, umie\u015bci\u0142y jego nazwisko na li\u015bcie terroryst\u00f3w. Tym samym a\u017c do 2008 roku Mandela mia\u0142 zakaz wjazdu do USA.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Ci w\u0142adcy zapewniali swe poparcie dla wysoce intratnych rz\u0105d\u00f3w aparheidu. Cierpienia czarnej ludno\u015bci nie mia\u0142y najmniejszego wp\u0142ywu na ich polityczne kalkulacje. Kiedy wi\u0119c czytacie ho\u0142dy sk\u0142adane Mandeli przez r\u00f3\u017cne gazety i \u201e\u015bwiatowych przyw\u00f3dc\u00f3w\u201d pami\u0119tajcie, \u017ce ich poprzednicy pragn\u0119li kiedy\u015b, by Mandela zosta\u0142 unicestwiony. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\u017bycie Mandeli odzwierciedla koleje losu AKN. Urodzi\u0142 si\u0119 on w 1918 roku, gdy w\u0142adza bia\u0142ych, oparta na brytyjskim kolonializmie i holenderskim osadnictwie, coraz bardziej si\u0119 umacnia\u0142a. Nie-biali nie mogli ju\u017c zasiada\u0107 w parlamencie, a mo\u017cliwo\u015b\u0107 posiadania ziemi przez czarnych by\u0142a dopuszczona jedynie na 10% powierzchni kraju. AKN by\u0142 s\u0142ab\u0105 i do\u015b\u0107 konserwatywn\u0105 organizacj\u0105 lobbingow\u0105, \u017cebrz\u0105c\u0105 o koncesje u kolonizator\u00f3w. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Mandela by\u0142 jednym z nielicznych czarnych, kt\u00f3rzy mieli szans\u0119 skorzysta\u0107 z edukacji. W szkole posz\u0142o mu na tyle dobrze, \u017ce m\u00f3g\u0142 dosta\u0107 si\u0119 na uniwersytet \u2013 cho\u0107 oczywi\u015bcie by\u0142a to uczelnia znacznie gorsza od tych, do kt\u00f3rych ucz\u0119szczali biali. Tutaj Mandela sta\u0142 si\u0119 jednym z grona m\u0142odych ludzi, kt\u00f3rzy cho\u0107 w ograniczony spos\u00f3b realnie wp\u0142ywali na radykalizacj\u0119 AKN. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Wielu czarnych mieszka\u0144c\u00f3w RPA walczy\u0142o z faszyzmem w czasie II Wojny \u015awiatowej \u2013 rzekomo w imi\u0119 wolno\u015bci. Nie byli wi\u0119c zbyt szcz\u0119\u015bliwi, gdy po sko\u0144czonej walce wr\u00f3cili do kraju, kt\u00f3ry przygotowywa\u0142 si\u0119 do wprowadzenia systemu apartheidu, opartego na znacznie ostrzejszej segregacji rasowej. Mia\u0142 on zapewni\u0107 si\u0142\u0119 robocz\u0105 dla kopal\u0144 i fabryk poprzez pozbawienie czarnych \u015brodk\u00f3w utrzymania z wyj\u0105tkiem pracy zarobkowej. <\/span>Utworzono r\u00f3wnie\u017c etniczne \u201erezerwaty\u201d (?homelands?),<\/span> maj\u0105ce zapewni\u0107 reprodukcj\u0119 i utrzymanie czarnej si\u0142y roboczej bez obci\u0105\u017cania kosztami wielkiego kapita\u0142u i pa\u0144stwa. <\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Istot\u0105 apartheidu by\u0142 zysk. Jednak system stworzy\u0142 r\u00f3wnie\u017c czarn\u0105 klas\u0119 pracuj\u0105c\u0105, kt\u00f3ra pewnego dnia, w dalekiej przysz\u0142o\u015bci, mia\u0142a go zniszczy\u0107. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Strajk g\u00f3rnik\u00f3w w 1946 r. by\u0142 wa\u017cnym do\u015bwiadczeniem dla m\u0142odych ludzi, takich jak Mandela. Zapanowa\u0142 nowy nastr\u00f3j i AKN musia\u0142 zrobi\u0107 co\u015b wi\u0119cej ni\u017c s\u0142a\u0107 kolejne petycje. W latach 50-tych Mandela wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w ca\u0142ej serii masowych kampanii oporu, kt\u00f3ry wynios\u0142y go do rangi g\u0142\u00f3wnych postaci AKN rozpoznawalnych w ca\u0142ym kraju. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Potem nadesz\u0142a masakra w Sharpeville z 1960 r. Policja otworzy\u0142a ogie\u0144 do czarnych demonstrant\u00f3w, zabijaj\u0105c 69 os\u00f3b. W prote\u015bcie czarna ludno\u015b\u0107 wszcz\u0119\u0142a powstanie, na kt\u00f3re pa\u0144stwo odpowiedzia\u0142o aresztowaniem 18 000 os\u00f3b i zakazem dzia\u0142alno\u015bci AKN. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Mandela przyzna\u0142 niech\u0119tnie, \u017ce droga pokojowej walki zosta\u0142a zablokowana. Wzi\u0105\u0142 na siebie zadanie zorganizowania akcji zbrojnych, kt\u00f3re mia\u0142y na celu zniszczenie urz\u0119d\u00f3w pa\u0144stwowych i kluczowych instalacji przemys\u0142owych. Wkr\u00f3tce Mandela zosta\u0142 aresztowany. Gdy odsiadywa\u0142 pi\u0119cioletni wyrok za drobne przest\u0119pstwo zosta\u0142 r\u00f3wnie\u017c oskar\u017cony w trakcie znacznie wi\u0119kszego procesu i skazany za sabota\u017c. O ma\u0142y w\u0142os unikn\u0105\u0142 stryczka, jednak otrzyma\u0142 wyrok do\u017cywotniego wi\u0119zienia. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Gdy Mandela przyby\u0142 do wi\u0119zienia na wyspie Robben, AKN w wielu rejonach RPA zosta\u0142 praktycznie unicestwiony i musia\u0142 szuka\u0107 schronienia w s\u0105siednich krajach. W ci\u0105gu lat 60-tych, gdy Mandela pracowa\u0142 w pal\u0105cym \u017carze i o\u015blepiaj\u0105cym blasku wapiennych kamie- nio\u0142om\u00f3w, system apartheidu zapewnia\u0142 ogro- mne zyski swym krajowym i zagranicznym mocodawcom. \u017baden szef ani rz\u0105d nie przejmowa\u0142 si\u0119 tym, \u017ce te pieni\u0105dze pochodzi\u0142y z krwi i tortur. W samej Po\u0142udniowej Afryce trudno by\u0142o dostrzec jakiekolwiek oznaki opozycji. <\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Potem przysz\u0142y lata 70-te. Czarni robotnicy, niezb\u0119dni dla sukcesu systemu apartheidu, zacz\u0119li si\u0119 organizowa\u0107 w nastawione bojowo zwi\u0105zki zawodowe. Poczynaj\u0105c od roku 1973 rozpocz\u0119li oni akcj\u0119 strajkow\u0105 \u2013 czasami zako\u0144czon\u0105 sukcesem, umacniaj\u0105c jednocze\u015bnie stabiln\u0105 organizacj\u0119 zwi\u0105zkow\u0105. Nast\u0119pnie w 1976 r. bohaterscy uczniowie z Soweto wszcz\u0119li bunt przeciwko systemowi edukacji apartheidu, kt\u00f3ry wydawa\u0142 17 razy wi\u0119cej pieni\u0119dzy na nauczanie dziecka bia\u0142ego ni\u017c na nauczanie dziecka czarnego. Czarnych uczono jedynie podstaw matematyki, gdy\u017c byli potrzebni jedynie do najgorszych prac. Strajki, bunt w Soweto oraz kl\u0119ska po\u0142udniowoafryka\u0144skiej armii w Angoli ogromnie wzmocni\u0142y ruch przeciwko apartheidowi. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

AKN nie by\u0142 si\u0142\u0105 wiod\u0105c\u0105 w \u017cadnej z tych kampanii. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 m\u0142odych ludzi zaanga\u017cowanych w te zmagania pozostawa\u0142a pod wp\u0142ywem idei \u201eCzarnej \u015awiadomo\u015bci\u201d, za\u015b strajkuj\u0105cy robotnicy sk\u0142aniali si\u0119 ku wojuj\u0105cemu syndykalizmowi. Jednak w atmosferze, kt\u00f3ra zapanowa\u0142a po powstaniu w Soweto, AKN – dzi\u0119ki swym mi\u0119dzynarodowym powi\u0105zaniom i og\u00f3lnym zasadom \u2013 by\u0142 najlepiej uplasowany do obj\u0119cia wiod\u0105cej roli w ruchu. Gdy ros\u0142o jego znaczenie, uwaga coraz bardziej skupia\u0142a si\u0119 na jego uwi\u0119zionym, odwa\u017cnym przyw\u00f3dcy \u2013 Nelsonie Mandeli. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Po roku 1976 pa\u0144stwo apartheidu nigdy ju\u017c nie odzyska\u0142o pe\u0142nej kontroli nad sytuacj\u0105. Wybucha\u0142y kolejne fale strajk\u00f3w i powsta\u0144. Cz\u0119\u015b\u0107 kapita\u0142u zacz\u0119\u0142a si\u0119 obawia\u0107, \u017ce ten system nie by\u0142 ju\u017c najlepszym sposobem na zarabianie pieni\u0119dzy. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

W 1982 r. 100 tys. robotnik\u00f3w wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 w pierwszym otwarcie politycznym strajku w dziejach apartheidu, protestuj\u0105c przeciw \u015bmierci dzia\u0142acza zwi\u0105zkowego w policyjnym areszcie. W tym samym roku Mandela zosta\u0142 przeniesiony z wyspy Robben do wi\u0119zienia Pollsmoor. Rz\u0105d zacz\u0105\u0142 sondowa\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 rozm\u00f3w z AKN, a w 1985 r. minister w rz\u0105dzie apartheidu spotka\u0142 si\u0119 z Mandel\u0105 w wi\u0119zieniu. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Rz\u0105d o\u015bwiadczy\u0142 wtedy, \u017ce Mandela mo\u017ce zosta\u0107 uwolniony, je\u015bli wyrzeknie si\u0119 przemocy. Jednak Mandela odrzuci\u0142 ten warunek dop\u00f3ki nie zostanie cofni\u0119ty zakaz dzia\u0142alno\u015bci AKN i innych organizacji dzia\u0142aj\u0105cych przeciw apartheidowi, co otworzy\u0142oby drog\u0119 do przyznania prawa g\u0142osu dla wszystkich mieszka\u0144c\u00f3w. Musia\u0142o up\u0142yn\u0105\u0107 kolejnych pi\u0119\u0107 lat masowych strajk\u00f3w i miejskich powsta\u0144, wielkich cierpie\u0144 czarnej ludno\u015bci i tysi\u0119cy zabitych, by rz\u0105d w ko\u0144cu si\u0119 ugi\u0105\u0142. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Nie b\u0119d\u0105c w stanie powstrzyma\u0107 oporu i obawiaj\u0105c si\u0119 rewolucji, pa\u0144stwo apartheidu pod wodz\u0105 nowego prezydenta De Klerka postanowi\u0142o wykona\u0107 odwa\u017cny ruch, gdy jeszcze mia\u0142o przygniataj\u0105c\u0105 przewag\u0119 wojskow\u0105. Cofni\u0119to zakaz dzia\u0142alno\u015bci AKN, wypuszczono z wi\u0119zienia Mandel\u0119 i zaakceptowano nieuchronno\u015b\u0107 fundamentalnych zmian politycznych. Jednak re\u017cim wci\u0105\u017c mia\u0142 nadziej\u0119, \u017ce uda mu si\u0119 na\u0142o\u017cy\u0107 powa\u017cne ograniczenia na w\u0142adz\u0119 nowego, czarnosk\u00f3rego rz\u0105du. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Gdy Mandela wychodzi\u0142 na wolno\u015b\u0107 wi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 \u015bwiata wiwatowa\u0142a, \u015bmia\u0142a si\u0119 i p\u0142aka\u0142a z rado\u015bci. Antyrasi\u015bci wygrali \u2013 lecz to by\u0142 dopiero pocz\u0105tek. Rozmowy na temat rozmontowania apartheidu przeci\u0105ga\u0142y si\u0119, gdy\u017c bia\u0142y re\u017cim pr\u00f3bowa\u0142 odzyska\u0107 przy stole negocjacyjnym to, co straci\u0142 na ulicach i w zak\u0142adach pracy. Z punktu widzenia AKN Mandela doskonale balansowa\u0142 na cienkiej linie negocjacji. Z jednej strony upiera\u0142 si\u0119 przy potrzebie przyznania czarnej wi\u0119kszo\u015bci pe\u0142ni praw politycznych i nie zgadza\u0142 si\u0119 na prawo weta dla bia\u0142ych. Z drugiej za\u015b pr\u00f3bowa\u0142 ob\u0142askawi\u0107 wielki biznes obiecuj\u0105c, \u017ce b\u0119dzie mile widziany w nowej Po\u0142udniowej Afryce, i \u017ce b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 w niej osi\u0105ga\u0107 zyski. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

W kwietniu 1993 r. cz\u0142onek bia\u0142ej skrajnie prawicowej organizacji zastrzeli\u0142 Chrisa Hani \u2013 komunist\u0119 i jednego z najpopularniejszych przyw\u00f3dc\u00f3w AKN. Po\u0142udniowa Afryka eksplodowa\u0142a. Mandela by\u0142 jedyn\u0105 osob\u0105, kt\u00f3ra mog\u0142a zapanowa\u0107 nad t\u0105 burz\u0105. Za\u017c\u0105da\u0142 on ca\u0142kowitego zniesienia apartheidu, lecz jednocze\u015bnie przekierowa\u0142 proces, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 doprowadzi\u0107 do znacznie g\u0142\u0119bszej zmiany. Wielki biznes stan\u0105\u0142 murem za Mandel\u0105, stawiaj\u0105c na szczero\u015b\u0107 jego obietnic, co do obrony zysk\u00f3w. Tak czy inaczej by\u0142 to lepszy wariant ni\u017c rewolucja. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

W 1994 r. AKN wygra\u0142 wybory i Mandela obj\u0105\u0142 urz\u0105d prezydenta. Wczesnym rankiem w dzie\u0144 wybor\u00f3w sta\u0142em przed komisj\u0105 wyborcz\u0105 w ma\u0142ym miasteczku nieopodal Johannesburga. Obserwowa\u0142em, jak formuj\u0105 si\u0119 ogromne kolejki ludzi, kt\u00f3rzy przyszli zag\u0142osowa\u0107 za zmian\u0105, by po\u0142o\u017cy\u0107 kres brudnemu systemowi apartheidu, by odda\u0107 g\u0142os na Mandel\u0119. Mandela nie by\u0142 jedynie podziwiany czy szanowany. On by\u0142 kochany przez miliony czarnych za swe ciep\u0142o, m\u0105dro\u015b\u0107, cz\u0142owiecze\u0144stwo i sw\u0105 nieugi\u0119t\u0105 wol\u0119. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Gdy AKN obj\u0105\u0142 w\u0142adz\u0119 ludzie spodziewali si\u0119 szybkich zmian, jednak mia\u0142o spotka\u0107 ich rozczarowanie. Oczywi\u015bcie zbudowano pewn\u0105 liczb\u0119 nowych dom\u00f3w, szk\u00f3\u0142 i szpitali, do niekt\u00f3rych miejsc doprowadzono elektryczno\u015b\u0107. Przede wszystkim czarni mieli teraz pe\u0142ni\u0119 praw politycznych i cieszyli si\u0119 formaln\u0105 r\u00f3wno\u015bci\u0105. Zasz\u0142a zmiana, lecz nie wystarczaj\u0105co g\u0142\u0119boka. Mandela zaakceptowa\u0142 plan Mi\u0119dzynarodowego Funduszu Waluto- wego, kt\u00f3ry jak zwykle zawiera\u0142 neoliberalne \u017c\u0105dania. W\u0105ska mniejszo\u015b\u0107 czarnych dorobi\u0142a si\u0119 fantastycznych bogactw, bogaci biali utrzymali sw\u0105 w\u0142adz\u0119 nad gospodark\u0105, za\u015b ogromna wi\u0119kszo\u015b\u0107 pozosta\u0142a biedna. Strajki i masakra g\u00f3rnik\u00f3w w kopalni Marikana w sierpniu 2012 ukaza\u0142y trwaj\u0105cy op\u00f3r robotnik\u00f3w oraz niezmienn\u0105 brutalno\u015b\u0107 po\u0142udniowoafryka\u0144skiego pa\u0144stwa. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Mandela nigdy nie by\u0142 socjalist\u0105. Zanim zosta\u0142 uwi\u0119ziony, przedstawi\u0142 sw\u0105 jasn\u0105 wizj\u0119 Po\u0142udniowej Afryki. Wed\u0142ug niego mia\u0142o to by\u0107 miejsce ciesz\u0105ce si\u0119 wi\u0119ksz\u0105 wolno\u015bci\u0105 i r\u00f3wno\u015bci\u0105, jednak pod wzgl\u0119dem gospodarczym mia\u0142o ono \u201eotworzy\u0107 nowe pola dla rozwoju dostatniej, nie-europejskiej klasy bur\u017cuazji\u201d. Tej wizji pozosta\u0142 wierny. Jego bohaterska walka przeciwko apartheidowi nie uwzgl\u0119dnia\u0142a zmagania o eliminacj\u0119 kapitalizmu, kt\u00f3ry apartheid zrodzi\u0142. A to w\u0142a\u015bnie kapitalizm utrzymuje czarn\u0105 ludno\u015b\u0107 RPA w n\u0119dzy. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Kiedy Mandela ust\u0105pi\u0142 z urz\u0119du w 1999 r. rozczarowanie z powodu braku zmian by\u0142o ju\u017c powszechne. Mandela by\u0142 dla wielu zbyt popularn\u0105 postaci\u0105, by by\u0107 obci\u0105\u017canym win\u0105, lecz AKN nie m\u00f3g\u0142 ju\u017c uchroni\u0107 si\u0119 od krytyki. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Mandela bardzo ostro wypowiada\u0142 si\u0119 przeciwko wojnie w Iraku, przeciwko imperializmowi Georga Busha i Tony Blaira, \u017c\u0105da\u0142 zdecydowanych dzia\u0142a\u0144 przeciwko AIDS. Jednak RPA jest dzi\u015b drugim na \u015bwiecie krajem pod wzgl\u0119dem nier\u00f3wno\u015bci spo\u0142ecznych. Dwie trzecie populacji \u017cyje poni\u017cej poziomu ub\u00f3stwa. Bezrobocie wedle oficjalnych statystyk jest na poziomie 25%, lecz w rzeczywisto\u015bci jest prawdopodobnie dwa razy wi\u0119ksze. Strajki i bunty w miastach powr\u00f3ci\u0142y na nowo. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

We wrze\u015bniu 1993 r. Mandela wyg\u0142osi\u0142 wa\u017cne przem\u00f3wienie do dzia\u0142aczy zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych. Zada\u0142 w nim pytanie: \u201eIle\u017c razy ruch wyzwole\u0144czy wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z robotnikami, a nast\u0119pnie w chwili zwyci\u0119stwa zdradzi\u0142 robotnik\u00f3w? \u015awiat zna wiele takich przyk\u0142ad\u00f3w.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Mo\u017cecie wygra\u0107 tylko wtedy, gdy robotnicy wzmocni\u0105 sw\u0105 organizacj\u0119 przed i po wyzwoleniu. Je\u015bli os\u0142abicie swoj\u0105 czujno\u015b\u0107, oka\u017ce si\u0119, \u017ce wasze po\u015bwi\u0119cenie posz\u0142o na marne.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Wspieracie AKN tak d\u0142ugo, jak d\u0142ugo zapewnia on dobra. Je\u015bli rz\u0105d AKN przestanie zapewnia\u0107 dobra, musicie zrobi\u0107 z nim to samo, co zrobili\u015bcie z re\u017cimem apartheidu.?<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Raz jeszcze Mandela odwa\u017cnie powiedzia\u0142 prawd\u0119. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Pozostajemy w \u017ca\u0142obie po jego \u015bmierci. Pami\u0119tamy o jego wielkiej ofierze. Walka trwa.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Charlie Kimber<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

T\u0142umaczy\u0142 Jacek Szyma\u0144ski<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nelson Mandela by\u0142 gigantem walki przeciwko rasizmowi i najs\u0142ynniejszym wi\u0119\u017aniem \u015bwiata. By\u0142 symbolem sprzeciwu wobec niesprawied\u00a0 liwo\u015bci i natchnieniem dla wielkiego ruchu oporu i solidarno\u015bci. Jego \u017cycie oraz realia dzisiejszej Po\u0142udniowej Afryki prowokuj\u0105 do postawienia pyta\u0144 o to, w jaki spos\u00f3b mo\u017cemy doprowadzi\u0107 do rzeczywistej zmiany. Odwa\u017cny sprzeciw wobec ohydnego re\u017cimu opartego na apartheidzie w […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2707,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[68],"tags":[],"class_list":["post-2706","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazeta-styczen-2014"],"yoast_head":"\nNelson Mandela 1918-2013 - Gigant walki z apartheidem - Pracownicza Demokracja<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2706\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Nelson Mandela 1918-2013 - Gigant walki z apartheidem - Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Nelson Mandela by\u0142 gigantem walki przeciwko rasizmowi i najs\u0142ynniejszym wi\u0119\u017aniem \u015bwiata. By\u0142 symbolem sprzeciwu wobec niesprawied\u00a0 liwo\u015bci i natchnieniem dla wielkiego ruchu oporu i solidarno\u015bci. Jego \u017cycie oraz realia dzisiejszej Po\u0142udniowej Afryki prowokuj\u0105 do postawienia pyta\u0144 o to, w jaki spos\u00f3b mo\u017cemy doprowadzi\u0107 do rzeczywistej zmiany. Odwa\u017cny sprzeciw wobec ohydnego re\u017cimu opartego na apartheidzie w […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2706\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2014-01-01T22:25:04+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2014-01-11T19:09:34+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/mandela.opuszcza.wi\u0119zienie.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1033\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"582\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\".\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\".\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"11 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2706#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2706\"},\"author\":{\"name\":\".\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"headline\":\"Nelson Mandela 1918-2013 – Gigant walki z apartheidem\",\"datePublished\":\"2014-01-01T22:25:04+00:00\",\"dateModified\":\"2014-01-11T19:09:34+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2706\"},\"wordCount\":2275,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2706#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/mandela.opuszcza.wi\u0119zienie.jpg\",\"articleSection\":[\"Gazeta - stycze\u0144 2014\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2706\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2706\",\"name\":\"Nelson Mandela 1918-2013 - Gigant walki z apartheidem - Pracownicza Demokracja\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2706#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2706#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/mandela.opuszcza.wi\u0119zienie.jpg\",\"datePublished\":\"2014-01-01T22:25:04+00:00\",\"dateModified\":\"2014-01-11T19:09:34+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2706#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2706\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2706#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/mandela.opuszcza.wi\u0119zienie.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/mandela.opuszcza.wi\u0119zienie.jpg\",\"width\":1033,\"height\":582,\"caption\":\"Mandela opuszcza wi\u0119zienie.\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2706#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Nelson Mandela 1918-2013 – Gigant walki z apartheidem\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\",\"name\":\"Pracownicza Demokracja\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\",\"name\":\".\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Nelson Mandela 1918-2013 - Gigant walki z apartheidem - Pracownicza Demokracja","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2706","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Nelson Mandela 1918-2013 - Gigant walki z apartheidem - Pracownicza Demokracja","og_description":"Nelson Mandela by\u0142 gigantem walki przeciwko rasizmowi i najs\u0142ynniejszym wi\u0119\u017aniem \u015bwiata. By\u0142 symbolem sprzeciwu wobec niesprawied\u00a0 liwo\u015bci i natchnieniem dla wielkiego ruchu oporu i solidarno\u015bci. Jego \u017cycie oraz realia dzisiejszej Po\u0142udniowej Afryki prowokuj\u0105 do postawienia pyta\u0144 o to, w jaki spos\u00f3b mo\u017cemy doprowadzi\u0107 do rzeczywistej zmiany. Odwa\u017cny sprzeciw wobec ohydnego re\u017cimu opartego na apartheidzie w […]","og_url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2706","og_site_name":"Pracownicza Demokracja","article_published_time":"2014-01-01T22:25:04+00:00","article_modified_time":"2014-01-11T19:09:34+00:00","og_image":[{"width":1033,"height":582,"url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/mandela.opuszcza.wi\u0119zienie.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":".","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":".","Szacowany czas czytania":"11 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2706#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2706"},"author":{"name":".","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"headline":"Nelson Mandela 1918-2013 – Gigant walki z apartheidem","datePublished":"2014-01-01T22:25:04+00:00","dateModified":"2014-01-11T19:09:34+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2706"},"wordCount":2275,"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2706#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/mandela.opuszcza.wi\u0119zienie.jpg","articleSection":["Gazeta - stycze\u0144 2014"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2706","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2706","name":"Nelson Mandela 1918-2013 - Gigant walki z apartheidem - Pracownicza Demokracja","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2706#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2706#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/mandela.opuszcza.wi\u0119zienie.jpg","datePublished":"2014-01-01T22:25:04+00:00","dateModified":"2014-01-11T19:09:34+00:00","author":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2706#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2706"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2706#primaryimage","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/mandela.opuszcza.wi\u0119zienie.jpg","contentUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/mandela.opuszcza.wi\u0119zienie.jpg","width":1033,"height":582,"caption":"Mandela opuszcza wi\u0119zienie."},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2706#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Nelson Mandela 1918-2013 – Gigant walki z apartheidem"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/","name":"Pracownicza Demokracja","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8","name":".","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2706","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2706"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2706\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2708,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2706\/revisions\/2708"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2707"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2706"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2706"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2706"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}