{"id":2163,"date":"2013-05-01T23:45:46","date_gmt":"2013-05-01T22:45:46","guid":{"rendered":"http:\/\/pracowniczademokracja.home.pl\/autoinstalator\/wordpress\/?p=2163"},"modified":"2013-05-14T22:00:46","modified_gmt":"2013-05-14T21:00:46","slug":"klasy-spoleczne-w-dzisiejszym-kapitalizmie-nasza-klasa-i-ich-klasa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2163","title":{"rendered":"Klasy spo\u0142eczne w dzisiejszym kapitalizmie – Nasza klasa i ich klasa"},"content":{"rendered":"
\"Pracownicy<\/a>

Pracownicy call center – powstaj\u0105 nowe grupy pracownik\u00f3w.<\/p><\/div>\n

Zapewne \u017cadne z poj\u0119\u0107 nie jest silniej kojarzone z Marksem ni\u017c klasa, \u017cadne z poj\u0119\u0107 nie by\u0142o te\u017c tak mylnie interpretowane. Nieporozumienie wok\u00f3\u0142 klasy wyst\u0119puje na ka\u017cdym poziomie: medialnym, w codziennym \u017cyciu i w \u015bwiecie akademickim.<\/b><\/span><\/p>\n

\u00a0Pochodzenie spo\u0142eczne<\/b><\/p>\n

Jedno z najpowszechniej spotykanych nieporozumie\u0144 dotyczy twierdzenia, \u017ce klasa wi\u0105\u017ce si\u0119 przede wszystkim z pochodzeniem spo\u0142ecznym, to kwestia przyrodzonej pozycji spo\u0142ecznej i dziedzicznych przywilej\u00f3w i upo\u015bledze\u0144. Jest to zasadniczo spu\u015bcizna walk bur\u017cuazji z feudalizmem, kt\u00f3ra walczy\u0142a o r\u00f3wno\u015b\u0107; (praw i szans) w opozycji do dziedzicznych przywilej\u00f3w i w\u0142adzy feudalnej arystokracji.<\/span><\/p>\n

To w\u0142a\u015bnie ten pogl\u0105d prowadzi do ca\u0142kowicie b\u0142\u0119dnego za\u0142o\u017cenia, \u017ce klasa zanika lub staje si\u0119 mniej istotna we wsp\u00f3\u0142czesnym spo\u0142ecze\u0144stwie (albo \u017ce Ameryka, poniewa\u017c nie by\u0142o w niej okresu feudalizmu i nie wykszta\u0142ci\u0142a si\u0119 arystokracja, jest w jaki\u015b spos\u00f3b spo\u0142ecze\u0144stwem bezklasowym).<\/span><\/p>\n

Oczywi\u015bcie prawd\u0105 jest, \u017ce dziedziczne przywileje i bogactwo nadal odgrywaj\u0105 istotn\u0105 role w nowoczesnym kapitalizmie, ale nie jest to centralna kwestia ani dla teorii marksistowskiej, ani w samej praktyce spo\u0142ecznej. Istotna jest aktualna pozycja spo\u0142eczna, nie pochodzenie. Dziecko rodzic\u00f3w z klasy robotniczej, kt\u00f3re zostaje mened\u017cerem albo szefem, zachowuje si\u0119 jak mened\u017cer czy szef, nie jak robotnik. Czarny ch\u0142opiec, kt\u00f3ry dorasta i zostaje prezydentem Stan\u00f3w Zjednoczonych, zachowuje si\u0119 jak reprezentant ameryka\u0144skiego imperializmu, nie przedstawiciel czarnej spo\u0142eczno\u015bci.<\/span><\/p>\n

Doch\u00f3d i styl \u017cycia<\/b><\/span><\/p>\n

Kolejne szeroko spotykane b\u0142\u0119dne twierdzenie m\u00f3wi, \u017ce klasa odnosi si\u0119 przede wszystkim do dochodu i\/lub stylu \u017cycia. Oczywi\u015bcie klasa jest wa\u017cnym czynnikiem determinuj\u0105cym doch\u00f3d i styl \u017cycia, ale ani doch\u00f3d, ani styl \u017cycia nie determinuj\u0105 klasy.<\/span><\/p>\n

Nier\u00f3wno\u015bci pod wzgl\u0119dem bogactwa i stylu \u017cycia, jakkolwiek szeroko rozpowszechnione, tworz\u0105 jednak kontinuum od g\u00f3ry do do\u0142u i dlatego nie mog\u0105 dostarcza\u0107 sp\u00f3jnej analizy struktury klasowej. Na podstawie dochodu i stylu \u017cycia mo\u017cna doj\u015b\u0107 do wniosku, \u017ce jest pi\u0119\u0107, dziesi\u0119\u0107, pi\u0119tna\u015bcie klas lub nie ma \u017cadnej i w ka\u017cdym wypadku by\u0142oby to arbitralne. Ponadto jednostki mog\u0105 mie\u0107 te same dochody, a nale\u017ce\u0107 do r\u00f3\u017cnych klas, np. wykwalifikowany robotnik i w\u0142a\u015bciciel ma\u0142ego sklepiku, albo mog\u0105 przynale\u017ce\u0107 do tej samej klasy, ale prowadzi\u0107 diametralnie r\u00f3\u017cny styl \u017cycia, np. g\u00f3rnicy i piel\u0119gniarki (obie grupy nale\u017c\u0105ce do klasy pracowniczej).<\/span><\/p>\n

W socjologii, dziedzinie odpowiedzialnej za poj\u0119cie klasy, jest ona definiowana zazwyczaj w kategoriach r\u00f3\u017cnych szans \u017cyciowych (mo\u017cliwo\u015bci nabywania d\u00f3br i us\u0142ug, osi\u0105gania sukces\u00f3w w kszta\u0142ceniu, znalezienia dobrej pracy, prowadzenia zdrowego i d\u0142ugiego \u017cycia itd.) a marksistowska teoria klas jest przedstawiona z grubsza w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b: dla Marksa, jak powiadaj\u0105, klas\u0119 okre\u015bla \u201estosunek do \u015brodk\u00f3w produkcji\u201d, co prowadzi do dwuklasowego modelu spo\u0142ecze\u0144stwa sk\u0142adaj\u0105cego si\u0119 z posiadaczy – kapitalist\u00f3w lub bur\u017cuazji i pozbawionej w\u0142asno\u015bci klasy pracowniczej lub proletariatu. <\/i><\/span><\/p>\n

\u00a0\"1<\/a><\/p>\n

\n
1 Maja w Hiszpanii. 50 tys. protestowa\u0142o w Madrycie, ponad milion w ca\u0142ym kraju.<\/dd>\n<\/dl>\n

Max Weber<\/b><\/span><\/p>\n

Jest w tym troch\u0119 prawdy, ale jest to pewne uproszczenie; aby analizowa\u0107 wsp\u00f3\u0142czesne spo\u0142ecze\u0144stwo potrzebny jest bardziej z\u0142o\u017cony model, i takiego dostarcza na Max Weber i dzisiejsi spadkobiercy jego my\u015bli.<\/i><\/span><\/p>\n

Dla Webera klasa to nie tylko kwestia posiadania lub braku w\u0142asno\u015bci, ale pozycji na rynku pracy. Pomi\u0119dzy kapitalistami a pracownikami fizycznymi istnieje jeszcze klasa \u015brednia opieraj\u0105ca si\u0119 na umiej\u0119tno\u015bciach intelektualnych i wysokim wykszta\u0142ceniu, kt\u00f3re wnosi na rynek pracy. Gdy kapitalizm staje si\u0119 coraz bardziej technologicznie zaawansowany, klasa ta powi\u0119ksza si\u0119, a klasa robotnik\u00f3w maleje. Polaryzacja klasowa nie nast\u0119puje. Jest tak\u017ce wiele innych podzia\u0142\u00f3w w spo\u0142ecze\u0144stwie opartych na \u201estatusie\u201d (spo\u0142ecznym szacunku lub presti\u017cu) – wsp\u00f3\u0142cze\u015bni webery\u015bci wymieniliby zapewne p\u0142e\u0107 i pochodzenie etniczne – kt\u00f3re przebiegaj\u0105 na wskro\u015b klasy i cz\u0119sto s\u0105 o wiele wa\u017cniejsze w samookre\u015bleniu to\u017csamo\u015bci ni\u017c klasa, a kt\u00f3re Marks i marksi\u015bci zaniedbali.<\/i><\/span><\/p>\n

Jest to fa\u0142szywe pod wieloma wzgl\u0119dami uj\u0119cie teorii klasy Marksa – Marks nie proponowa\u0142 dwuklasowego modelu i by\u0142 znakomicie \u015bwiadomy istnienia warstw po\u015brednich, tzw. klasy \u015bredniej, po\u015bwi\u0119ci\u0142 te\u017c o wiele wi\u0119cej uwagi problemom p\u0142ci i rasy ni\u017c Weber – ale nie jest to kwestia najwa\u017cniejsza.<\/span><\/p>\n

Wyzysk<\/b><\/span><\/p>\n

Kluczowe jest natomiast to, \u017ce j\u0105drem marksistowskiej teorii klasy nie s\u0105 nier\u00f3wne \u017cyciowe szanse (jakkolwiek istotne) ale wyzysk, osi\u0105ganie warto\u015bci dodatkowej. To fakt codziennego wyzysku, konflikt interes\u00f3w wbudowany w relacje spo\u0142eczne w systemie kapitalistycznym prowadzi do powstania antagonistycznych klas – kapitalist\u00f3w i pracownik\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Kapitali\u015bci to ci, kt\u00f3rych przetrwanie (jako kapitalist\u00f3w) uzale\u017cnione jest od zysk\u00f3w, kt\u00f3rzy korzystaj\u0105 na warto\u015bci dodatkowej uzyskiwanej z pracy pracownik\u00f3w najemnych. Pracownicy to ci, kt\u00f3rych przetrwanie zale\u017cy od wynagrodze\u0144, kt\u00f3re otrzymuj\u0105 sprzedaj\u0105c swoj\u0105 si\u0142\u0119 robocz\u0105 kapitalistom. Relacja ta utrzymuje jednych i drugich w nieustannym stanie walki. <\/span><\/p>\n

To czy kapitalista odziedziczy\u0142, czy sam zgromadzi\u0142 sw\u00f3j kapita\u0142, czy chodzi\u0142 do elitarnej szko\u0142y, czy wychowywa\u0142 si\u0119 na osiedlu komunalnym albo czy robotnik otrzymuje wysokie czy niskie wynagrodzenie, pracuje w biurze, szkole czy w fabryce, czy w pracy u\u017cywa si\u0142y fizycznej czy umys\u0142owej – nie zmienia to zasadniczego konfliktu interes\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Konflikt interes\u00f3w, kt\u00f3ry ma swoje \u017ar\u00f3d\u0142o w punkcie produkcji rozszerza si\u0119, jak alienacja, kt\u00f3rej towarzyszy, na spo\u0142ecze\u0144stwo oparte na tej produkcji. Staje si\u0119 konfliktem interes\u00f3w, konfliktem klasowym, pojawia si\u0119 w ka\u017cdej sferze dzia\u0142ania pa\u0144stwa i polityki, od opodatkowania do s\u0142u\u017cby zdrowia, do przest\u0119pstw i karania, polityki zagranicznej, wydatk\u00f3w na zbrojenia, wojny i ochrony \u015brodowiska.<\/span><\/p>\n

Ani Weber, ani socjologiczni kontynuatorzy jego my\u015bli, ani dziennikarze i komentatorzy medialni w og\u00f3le tego nie poj\u0119li i w rezultacie ich krytyka Marksa jest ca\u0142kowicie nietrafna.<\/span><\/p>\n

Klasy \u015brednie<\/b><\/span><\/p>\n

Klasy \u015brednie, kt\u00f3rym po\u015bwi\u0119caj\u0105 du\u017co uwagi, z pewno\u015bci\u0105 istniej\u0105, ale ich pozycja nie jest zdeterminowana ani przez ich status, ani styl \u017cycia (aby powt\u00f3rzy\u0107: status i styl \u017cycia s\u0105 konsekwencjami, nie przyczynami pozycji klasowej), ale przez jej rol\u0119 w procesie wyzyskiwania i w konflikcie klasowym.<\/span><\/p>\n

Pomi\u0119dzy klas\u0105 kapitalist\u00f3w i klas\u0105 pracownicz\u0105 znajduj\u0105 si\u0119 dwie spore grupy spo\u0142eczne. Pierwsz\u0105 stanowi\u0105 w\u0142a\u015bciciele ma\u0142ych firm, klasyczna drobna bur\u017cuazja – kt\u00f3rej typowym przedstawicielem jest drobny sklepikarz. Ta warstwa jest uciskana przez wielki biznes, a nawet do pewnego stopnia wyzyskiwana (za po\u015brednictwem kapita\u0142u finansowego i bank\u00f3w), ale jest tak\u017ce i przede wszystkim wyzyskiwaczem pracownik\u00f3w najemnych.<\/span><\/p>\n

Druga grupa sk\u0142ada si\u0119 z mened\u017cer\u00f3w, kt\u00f3rzy s\u0105 tak\u017ce op\u0142acani przez pracodawc\u00f3w, ale ich funkcja polega na nadzorowaniu pozyskiwania warto\u015bci dodatkowej z pracownik\u00f3w.<\/span><\/p>\n

?Klasa \u015brednia\u201d nie jest w rzeczywisto\u015bci oddzieln\u0105 klas\u0105, jest to raczej hierarchiczna struktura po\u015brednich warstw, kt\u00f3rych spo\u0142eczna rola \u0142\u0105czy (w r\u00f3\u017cnych proporcjach, na r\u00f3\u017cnych szczeblach) elementy w\u0142a\u015bciwe warunkom klasy kapitalist\u00f3w i warunkom klasy pracowniczej.<\/span><\/p>\n

Na swoim szczycie klasa \u015brednia przeistacza si\u0119 w klas\u0119 panuj\u0105c\u0105 (mened\u017cerowie wy\u017cszego szczebla w korporacjach, wy\u017csi rang\u0105 urz\u0119dnicy pa\u0144stwowi, komisarze policji jako przyk\u0142ady), jej niziny natomiast przeistaczaj\u0105 si\u0119 w klas\u0119 pracownicz\u0105 (samozatrudnieni hydraulicy, malarze, dekoratorzy czy kierownicy). W walce kapitalist\u00f3w i klasy pracowniczej klasa \u015brednia waha si\u0119 mi\u0119dzy tymi dwoma biegunami, w zale\u017cno\u015bci od tego, w kt\u00f3r\u0105 stron\u0119 silniej grawituje.<\/span><\/p>\n

W normalnych czasach, kiedy klasa panuj\u0105ca siedzi pewnie w siodle i dominuje nad ca\u0142ym spo\u0142ecze\u0144stwem, klasa \u015brednia – w przewa\u017caj\u0105cej wi\u0119kszo\u015bci – akceptuje, chocia\u017c niech\u0119tnie przyw\u00f3dztwo i zwierzchno\u015b\u0107 wy\u017cszej bur\u017cuazji.<\/span><\/p>\n

Kryzys spo\u0142eczny<\/b><\/span><\/p>\n

Kiedy u\u015bcisk klasy panuj\u0105cej s\u0142abnie albo wchodzi ona w kryzys, fragmenty klasy \u015bredniej, szczeg\u00f3lnie z ni\u017cszych warstw, mo\u017cna przeci\u0105gn\u0105\u0107 na stron\u0119 klasy pracowniczej pod warunkiem, \u017ce klasa pracownicza wydaje si\u0119 zdolna rozwi\u0105za\u0107 sytuacj\u0119 kryzysu spo\u0142ecznego. Je\u015bli klasa pracownicza nie jest zdolna wykona\u0107 to zadanie, klasa \u015brednia mo\u017ce odp\u0142yn\u0105\u0107 daleko w prawo i sta\u0107 si\u0119 spo\u0142ecznym zapleczem faszyzmu.<\/span><\/p>\n

R\u00f3\u017cne rozumienie klasy w perspektywach marksistowskiej i w weberowskiej lub \u201ezdroworozs\u0105dkowej\u201d prowadz\u0105 do zgo\u0142a odmiennych wizerunk\u00f3w struktury klasy we wsp\u00f3\u0142czesnym kapitalizmie. <\/span><\/p>\n

Marx podkre\u015bla\u0142, \u017ce \u201ew tej samej mierze, w jakiej rozwija si\u0119 bur\u017cuazja, tj. kapita\u0142, rozwija si\u0119 proletariat, klasa nowoczesnych robotnik\u00f3w,\u201d i \u017ce \u201eRuch proletariacki jest samodzielnym ruchem olbrzymiej wi\u0119kszo\u015bci w interesie olbrzymiej wi\u0119kszo\u015bci\u201d. [K.Marx and F.Engels,\u00a0Manifest komunistyczny<\/i>]<\/span><\/p>\n

W opozycji do tego uj\u0119cia w Weberowskiej\/zdroworozs\u0105dkowej wizji rozw\u00f3j kapitalizmu prowadzi do redukcji proletariatu w proporcji do reszty spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/span><\/p>\n

Kwestii nie da si\u0119 rozstrzygn\u0105\u0107, po prostu licz\u0105c g\u0142owy, poniewa\u017c jest to de facto sp\u00f3r o to, kt\u00f3re g\u0142owy liczy\u0107. Dla weberyst\u00f3w proletariat sk\u0142ada si\u0119 tylko z pracownik\u00f3w \u201eprzemys\u0142owych\u201d, robotnik\u00f3w \u201efizycznych\u201d (terminy te s\u0105 same w sobie problematyczne – czy stenotypista nie pracuje przy u\u017cyciu swoich d\u0142oni? Czy elektryk nie u\u017cywa swojego umys\u0142u?), kt\u00f3rych liczba rzeczywi\u015bcie kurczy si\u0119 w rozwini\u0119tych, kapitalistycznych krajach, podczas gdy \u201ebia\u0142e ko\u0142nierzyki\u201d czy \u201eniefizyczni\u201d pracownicy, postrzegani jako klasa \u015brednia, rosn\u0105 w liczb\u0119. <\/span><\/p>\n

\u00a0\"1<\/a><\/p>\n

\n
1 Maja, Ateny. W Grecji odby\u0142 si\u0119 kolejny strajk generalny.<\/dd>\n<\/dl>\n

Bia\u0142e ko\u0142nierzyki<\/b><\/span><\/p>\n

Jednak\u017ce z marksistowskiego punktu widzenia wi\u0119kszo\u015b\u0107, chocia\u017c nie wszyscy, z \u201ebia\u0142ych ko\u0142nierzyk\u00f3w\u201d (nauczyciele, pracownicy socjalni, urz\u0119dnicy, stenotypi\u015bci, sekretarki, ekspedienci, piel\u0119gniarki itd.) \u017cyje ze sprzeda\u017cy swojej si\u0142y roboczej i jest wyzyskiwana przez kapitalist\u00f3w. <\/span><\/p>\n

Wyzysk niekt\u00f3rych bia\u0142ych ko\u0142nierzyk\u00f3w, takich jak nauczycieli i pracownik\u00f3w s\u0142u\u017cby zdrowia w sektorze publicznym nie jest tak \u0142atwy do zauwa\u017cenia jak ten, kt\u00f3ry dotyczy pracownik\u00f3w, kt\u00f3rzy wytwarzaj\u0105 dobra w prywatnym przemy\u015ble. W rzeczywisto\u015bci jednak produkuj\u0105 oni i reprodukuj\u0105 towar, jakim jest si\u0142a robocza, dla pa\u0144stwa kapitalistycznego, tj. klasy kapitalistycznej i systemu kapitalistycznego jako ca\u0142o\u015bci, i jak innym pracownikom p\u0142aci im si\u0119 mniej ni\u017c wynosi warto\u015b\u0107 tego, co produkuj\u0105.<\/span><\/p>\n

Stanowi\u0105 zatem cz\u0119\u015b\u0107 klasy pracowniczej i w praktyce dzia\u0142aj\u0105 jako taka: PCS (Professional Civil Servants – s\u0142u\u017cba cywilna) i NUT (National Union of Teachers – zwi\u0105zek zawodowy nauczycieli) znajduj\u0105 si\u0119 na czele ostatnich walk o prawa emerytalne w Wielkiej Brytanii, podczas gdy nauczyciele i poborcy podatkowi odgrywaj\u0105 wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w Rewolucji Egipskiej.<\/span><\/p>\n

Gdy ju\u017c to zrozumiemy, stanie si\u0119 oczywiste, \u017ce klasa pracownicza lub proletariat nadal stanowi ogromn\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 populacji w rozwini\u0119tych pa\u0144stwach kapitalistycznych, w przybli\u017ceniu 70% lub wi\u0119cej i zmierza ku wi\u0119kszo\u015bci na ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/span><\/p>\n

Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce podczas gdy wi\u0119kszo\u015b\u0107 bur\u017cuazyjnych pogl\u0105d\u00f3w na klas\u0119 podzia\u0142 mi\u0119dzy klas\u0105 pracownicz\u0105 a klas\u0105 \u015bredni\u0105 traktuje jako podzia\u0142 mi\u0119dzy profesjami) np. g\u00f3rnicy i nauczyciele), dla marksist\u00f3w linia podzia\u0142u przebiega wewn\u0105trz<\/span> grup zawodowych.<\/span><\/p>\n

W ten spos\u00f3b wi\u0119kszo\u015b\u0107 nauczycieli to pracownicy, ale dyrektorzy szk\u00f3\u0142 s\u0105 mened\u017cerami, wi\u0119kszo\u015b\u0107 pracownik\u00f3w socjalnych jest pracownikami, ale (w Brytanii) mened\u017cerowie zespo\u0142\u00f3w i ci ponad nimi staj\u0105 si\u0119 klas\u0105 \u015bredni\u0105. W s\u0142u\u017cbie cywilnej urz\u0119dnicy ni\u017cszego szczebla stanowi\u0105 klas\u0119 pracownicz\u0105, ale tak naprawd\u0119 urz\u0119dnicy na najwy\u017cszych stanowiskach mog\u0105 by\u0107 ju\u017c zaliczeni do klasy rz\u0105dz\u0105cej.<\/span><\/p>\n

Co ciekawe, o ile akademiccy socjologowie ignoruj\u0105 lub nie w\u0142\u0105czaj\u0105 do rozwa\u017ca\u0144 tych rozr\u00f3\u017cnie\u0144, pracownicy, zw\u0142aszcza zwi\u0105zkowcy, kt\u00f3rzy wykonuj\u0105 te zawody, s\u0105 na nie szczeg\u00f3lnie wyczuleni.<\/span><\/p>\n

Rewolucyjna rola<\/b><\/span><\/p>\n

Jednak\u017ce dla Marksa najwa\u017cniejszym sk\u0142adnikiem jego teorii klas by\u0142o rozpoznanie rewolucyjnej roli klasy pracowniczej. Wp\u0142ywaj\u0105 na to trzy czynniki: po pierwsze konflikt interes\u00f3w klasy pracowniczej z klas\u0105 kapitalist\u00f3w (co ju\u017c zarysowa\u0142em), po drugie jej si\u0142a, po trzecie jej zdolno\u015b\u0107 do formowania spo\u0142ecze\u0144stwa bezklasowego.<\/span><\/p>\n

Si\u0142a klasy pracowniczej pochodzi st\u0105d, \u017ce jej praca stanowi g\u0142\u00f3wn\u0105 si\u0142\u0119 wytw\u00f3rcz\u0105 bogactwa i zysk\u00f3w w spo\u0142ecze\u0144stwie, z zale\u017cno\u015bci wszystkich system\u00f3w transportu, produkcji energii, komunikacji i wszystkich operacji pa\u0144stwowych od jej pracy i z koncentracji klasy pracowniczej w ogromnej liczbie w zak\u0142adach pracy i miastach. Ta si\u0142a daje klasie pracowniczej zdolno\u015b\u0107 pokonania bur\u017cuazji i jej pa\u0144stwa.<\/span><\/p>\n

Jej zdolno\u015b\u0107 do utworzenia spo\u0142ecze\u0144stwa bezklasowego tkwi w immanentnie kolektywnej naturze jej walki (od najmniejszego lokalnego sporu do najszerszego strajku generalnego i powstania), wynika z faktu, \u017ce mo\u017ce ona przej\u0105\u0107 \u015brodki produkcji tylko kolektywnie i z jej potencja\u0142u, odr\u00f3\u017cniaj\u0105cego j\u0105 od wszelkich innych klas w historii, do stania si\u0119 jednocze\u015bnie klas\u0105 produkuj\u0105c\u0105 i rz\u0105dz\u0105c\u0105 i w ten spos\u00f3b likwiduj\u0105c\u0105 podstaw\u0119 klasowych podzia\u0142\u00f3w.<\/span><\/p>\n

John Molyneux<\/b><\/span><\/p>\n

T\u0142umaczy\u0142a Katarzyna Blum<\/b><\/span><\/p>\n

Artyku\u0142 stanowi fragment ksi\u0105\u017cki Johna Molyneux pt.The Point is to Change it! <\/i>An Introduction to Marxist Philosophy (Idzie o to, aby go zmieni\u0107. Wst\u0119p do filozofii marksistowskiej).<\/i><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zapewne \u017cadne z poj\u0119\u0107 nie jest silniej kojarzone z Marksem ni\u017c klasa, \u017cadne z poj\u0119\u0107 nie by\u0142o te\u017c tak mylnie interpretowane. Nieporozumienie wok\u00f3\u0142 klasy wyst\u0119puje na ka\u017cdym poziomie: medialnym, w codziennym \u017cyciu i w \u015bwiecie akademickim. \u00a0Pochodzenie spo\u0142eczne Jedno z najpowszechniej spotykanych nieporozumie\u0144 dotyczy twierdzenia, \u017ce klasa wi\u0105\u017ce si\u0119 przede wszystkim z pochodzeniem spo\u0142ecznym, to […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2164,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[61],"tags":[],"class_list":["post-2163","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazeta-maj-2013"],"yoast_head":"\nKlasy spo\u0142eczne w dzisiejszym kapitalizmie - Nasza klasa i ich klasa - Pracownicza Demokracja<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2163\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Klasy spo\u0142eczne w dzisiejszym kapitalizmie - Nasza klasa i ich klasa - Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Zapewne \u017cadne z poj\u0119\u0107 nie jest silniej kojarzone z Marksem ni\u017c klasa, \u017cadne z poj\u0119\u0107 nie by\u0142o te\u017c tak mylnie interpretowane. Nieporozumienie wok\u00f3\u0142 klasy wyst\u0119puje na ka\u017cdym poziomie: medialnym, w codziennym \u017cyciu i w \u015bwiecie akademickim. \u00a0Pochodzenie spo\u0142eczne Jedno z najpowszechniej spotykanych nieporozumie\u0144 dotyczy twierdzenia, \u017ce klasa wi\u0105\u017ce si\u0119 przede wszystkim z pochodzeniem spo\u0142ecznym, to […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2163\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2013-05-01T22:45:46+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2013-05-14T21:00:46+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/bv.call_.center.strajk.19.04.2013.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"600\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"400\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\".\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\".\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"11 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2163#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2163\"},\"author\":{\"name\":\".\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"headline\":\"Klasy spo\u0142eczne w dzisiejszym kapitalizmie – Nasza klasa i ich klasa\",\"datePublished\":\"2013-05-01T22:45:46+00:00\",\"dateModified\":\"2013-05-14T21:00:46+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2163\"},\"wordCount\":2245,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2163#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/bv.call_.center.strajk.19.04.2013.jpg\",\"articleSection\":[\"Gazeta - maj 2013\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2163\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2163\",\"name\":\"Klasy spo\u0142eczne w dzisiejszym kapitalizmie - Nasza klasa i ich klasa - Pracownicza Demokracja\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2163#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2163#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/bv.call_.center.strajk.19.04.2013.jpg\",\"datePublished\":\"2013-05-01T22:45:46+00:00\",\"dateModified\":\"2013-05-14T21:00:46+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2163#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2163\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2163#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/bv.call_.center.strajk.19.04.2013.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/bv.call_.center.strajk.19.04.2013.jpg\",\"width\":600,\"height\":400,\"caption\":\"Pracownicy call center - powstaj\u0105 nowe grupy pracownik\u00f3w.\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2163#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Klasy spo\u0142eczne w dzisiejszym kapitalizmie – Nasza klasa i ich klasa\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\",\"name\":\"Pracownicza Demokracja\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\",\"name\":\".\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Klasy spo\u0142eczne w dzisiejszym kapitalizmie - Nasza klasa i ich klasa - Pracownicza Demokracja","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2163","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Klasy spo\u0142eczne w dzisiejszym kapitalizmie - Nasza klasa i ich klasa - Pracownicza Demokracja","og_description":"Zapewne \u017cadne z poj\u0119\u0107 nie jest silniej kojarzone z Marksem ni\u017c klasa, \u017cadne z poj\u0119\u0107 nie by\u0142o te\u017c tak mylnie interpretowane. Nieporozumienie wok\u00f3\u0142 klasy wyst\u0119puje na ka\u017cdym poziomie: medialnym, w codziennym \u017cyciu i w \u015bwiecie akademickim. \u00a0Pochodzenie spo\u0142eczne Jedno z najpowszechniej spotykanych nieporozumie\u0144 dotyczy twierdzenia, \u017ce klasa wi\u0105\u017ce si\u0119 przede wszystkim z pochodzeniem spo\u0142ecznym, to […]","og_url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2163","og_site_name":"Pracownicza Demokracja","article_published_time":"2013-05-01T22:45:46+00:00","article_modified_time":"2013-05-14T21:00:46+00:00","og_image":[{"width":600,"height":400,"url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/bv.call_.center.strajk.19.04.2013.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":".","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":".","Szacowany czas czytania":"11 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2163#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2163"},"author":{"name":".","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"headline":"Klasy spo\u0142eczne w dzisiejszym kapitalizmie – Nasza klasa i ich klasa","datePublished":"2013-05-01T22:45:46+00:00","dateModified":"2013-05-14T21:00:46+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2163"},"wordCount":2245,"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2163#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/bv.call_.center.strajk.19.04.2013.jpg","articleSection":["Gazeta - maj 2013"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2163","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2163","name":"Klasy spo\u0142eczne w dzisiejszym kapitalizmie - Nasza klasa i ich klasa - Pracownicza Demokracja","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2163#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2163#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/bv.call_.center.strajk.19.04.2013.jpg","datePublished":"2013-05-01T22:45:46+00:00","dateModified":"2013-05-14T21:00:46+00:00","author":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2163#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2163"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2163#primaryimage","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/bv.call_.center.strajk.19.04.2013.jpg","contentUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/bv.call_.center.strajk.19.04.2013.jpg","width":600,"height":400,"caption":"Pracownicy call center - powstaj\u0105 nowe grupy pracownik\u00f3w."},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=2163#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Klasy spo\u0142eczne w dzisiejszym kapitalizmie – Nasza klasa i ich klasa"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/","name":"Pracownicza Demokracja","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8","name":".","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2163","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2163"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2163\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2169,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2163\/revisions\/2169"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2164"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2163"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2163"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2163"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}