{"id":12036,"date":"2026-10-01T23:15:00","date_gmt":"2026-10-01T21:15:00","guid":{"rendered":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=12036"},"modified":"2026-10-16T03:02:08","modified_gmt":"2026-10-16T01:02:08","slug":"lalkomania","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=12036","title":{"rendered":"Lalkomania"},"content":{"rendered":"
\n
\"Sandra
Sandra Drzymalska jako Izabela \u0141\u0119cka i Tomasz Schuchardt jako Stanis\u0142aw Wokulski.<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Przez ostatnie tygodnie przez Polsk\u0119 przetacza si\u0119 fala \u201elalkomanii\u201d. Niemal ka\u017cdy ma co\u015b do powiedzenia na temat najnowszej netfliksowej ekranizacji powie\u015bci Boles\u0142awa Prusa.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Atmosfera by\u0142a ju\u017c podkr\u0119cana na d\u0142ugo zanim udost\u0119pniono sze\u015bcioodcinkowy serial w po\u0142owie wrze\u015bnia. Nie powinno dziwi\u0107, \u017ce korporacja motywowana wynikami ogl\u0105dalno\u015bci wzi\u0119\u0142a si\u0119 w\u0142a\u015bnie za ekranizacj\u0119 klasyki literatury.<\/p>\n\n\n\n

Doda\u0107 nale\u017cy, \u017ce Lalka<\/em> by\u0142a ju\u017c wcze\u015bniej adaptowana \u2013 najbardziej znane i udane wersje to filmowa z 1968 (z bardzo dobrymi kreacjami stworzonymi przez Beat\u0119 Tyszkiewicz i z Mariusza Dmochowskiego) i serialowa z 1977 roku (z Jerzym Kamasem i Ma\u0142gorzat\u0105 Braunek).<\/p>\n\n\n\n

Lalka<\/em> Boles\u0142awa Prusa to z pewno\u015bci\u0105 jedna z najlepszych polskich powie\u015bci. \u015amia\u0142o mo\u017cna j\u0105 zestawi\u0107 z innymi dziewi\u0119tnastowiecznymi dzie\u0142ami Balzaka, To\u0142stoja czy Zoli. Prusowi, podobnie jak powy\u017cszym autorom, uda\u0142o si\u0119 pokaza\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwo w niezwykle kluczowym momencie rozwoju kapitalizmu.<\/p>\n\n\n\n

Fabu\u0142a ksi\u0105\u017cki zbudowana jest wok\u00f3\u0142 relacji pomi\u0119dzy pr\u00f3\u017cn\u0105 arystokratk\u0105 Izabel\u0105 \u0141\u0119ck\u0105 i ambitnym kapitalist\u0105 Stanis\u0142awem Wokulskim. Lalka<\/em> to oczywi\u015bcie o wiele wi\u0119cej ni\u017c romans. Prusowi poprzez wielowarstwow\u0105 narracj\u0119 uda\u0142o si\u0119 przed\u00ad- stawi\u0107 zacofan\u0105 i reakcyjn\u0105 klas\u0119 arystokrat\u00f3w, warstwy biedoty, dorobkiewicz\u00f3w, mniejszo\u015bci \u017cydowskiej (i stosunku Polak\u00f3w do niej), a tak\u017ce naukowc\u00f3w i wizjoner\u00f3w drugiej po\u0142owy dziewi\u0119tnastego wieku.<\/p>\n\n\n\n

Adaptacj\u0105 filmowa nigdy nie mo\u017ce by\u0107 wiern\u0105 wersj\u0105 ksi\u0105\u017cki, w\u0142a\u015bnie przez t\u0119 wielow\u0105tkowo\u015b\u0107. Filmowcy zawsze stoj\u0105 przed wyborem: na kt\u00f3rej cz\u0119\u015bci fabu\u0142y si\u0119 skupi\u0107, a kt\u00f3r\u0105 pomin\u0105\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Tw\u00f3rcy netfliksowej Lalki<\/em> poszli jeszcze inna drog\u0105. Serial \u0142\u0105cz\u0105 z powie\u015bci\u0105 tylko imiona bohater\u00f3w. Ich rys charakterologiczny, a nawet ci\u0105g wydarze\u0144, w kt\u00f3rych uczestnicz\u0105, jest alternatywn\u0105 lalkow\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105. Nie chodzi tutaj nawet o wulgaryzmy, kt\u00f3rymi przepe\u0142nione s\u0105 dialogi w netfliksowej Lalce<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Powie\u015b\u0107 Prusa jest tylko kanw\u0105 albo raczej pretekstem do wyprodukowania dramatu kostiumowego pe\u0142nego scen erotycznych, eksplozji i strzelanin. Niekt\u00f3re w\u0105tki serialu w spos\u00f3b niezamierzony s\u0105 wr\u0119cz absurdalne i groteskowe. \u0141\u0119cka (Sandra Drzymalska) przedstawiona jest jako feministka (emancypantka), a posta\u0107 jej ojca Tomasza \u0141\u0119ckiego (Jacek Braciak), przypomina raczej kreacj\u0119 tego samego aktora z Drog\u00f3wki <\/em>Wojciecha Smarzowskiego (starszego posterunkowego Jerzego Trybusa, kt\u00f3ry nadu\u017cywa\u0142 alkoholu podczas s\u0142u\u017cby).<\/p>\n\n\n\n

Trudno nie odnie\u015b\u0107 wra\u017cenia, \u017ce serialowa \u201eLalka\u201d to wsp\u00f3\u0142czesny serial obyczajowy, w kt\u00f3rym aktorzy graj\u0105 w dziewi\u0119tnastowiecznych kostiumach. Tym bardziej trudno w nim szuka\u0107 obrazu przemian politycznych, ekonomicznych i obyczajowych, kt\u00f3re dokonywa\u0142y si\u0119 na ziemiach polskich podczas zabor\u00f3w i kt\u00f3re tak \u015bwietnie rozumia\u0142 i opisa\u0142 Prus.<\/p>\n\n\n\n

Droga produkcja, plany zdj\u0119ciowe i sama gra aktorska w \u017cadnym wypadku nie robi\u0105 takiego wra\u017cenia jak wspomniane ekranizacje z lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych i siedemdziesi\u0105tych. Oczywistym jest, \u017ce serial Netflixa powsta\u0142 wy\u0142\u0105cznie z powod\u00f3w komercyjnych, a nie artystycznych.<\/p>\n\n\n\n

Lalkomania b\u0119dzie trwa\u0142a dalej \u2013 jakby by\u0142o ma\u0142o tego, pod koniec wrze\u015bnia do kin wchodzi d\u0142ugometra\u017cowy film Lalka<\/em> (z Marcinem Doroci\u0144skim i Markiem Konradem w rolach g\u0142\u00f3wnych). Tymczasem najlepiej zatopi\u0107 si\u0119 (by\u0107 mo\u017ce po raz kolejny) w powie\u015bci Prusa i zapomnie\u0107 o wsp\u00f3\u0142czesnych adaptacjach.<\/p>\n\n\n\n

Maciej Bancarzewski<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Lalka dost\u0119pna na platformie Netflix od 16 wrze\u015bnia.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Scenariusz i re\u017cyseria:<\/em>
Pawe\u0142 Ma\u015blona.<\/em><\/p>\n\n\n\n

W rolach g\u0142\u00f3wnych: <\/em>
Tomasz Schuchardt, Sandra Drzymalska, Jacek Braciak i Dariusz Chojnacki.<\/em><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Przez ostatnie tygodnie przez Polsk\u0119 przetacza si\u0119 fala \u201elalkomanii\u201d. Niemal ka\u017cdy ma co\u015b do powiedzenia na temat najnowszej netfliksowej ekranizacji powie\u015bci Boles\u0142awa Prusa. Atmosfera by\u0142a ju\u017c podkr\u0119cana na d\u0142ugo zanim udost\u0119pniono sze\u015bcioodcinkowy serial w po\u0142owie wrze\u015bnia. Nie powinno dziwi\u0107, \u017ce korporacja motywowana wynikami ogl\u0105dalno\u015bci wzi\u0119\u0142a si\u0119 w\u0142a\u015bnie za ekranizacj\u0119 klasyki literatury. Doda\u0107 nale\u017cy, \u017ce Lalka […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12037,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[372,375],"tags":[97],"class_list":["post-12036","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazeta-pazdziernik-2026","category-gazeta-pazdziernik-2026-2cd","tag-featured"],"yoast_head":"\nLalkomania - Pracownicza Demokracja<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=12036\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Lalkomania - Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Przez ostatnie tygodnie przez Polsk\u0119 przetacza si\u0119 fala \u201elalkomanii\u201d. Niemal ka\u017cdy ma co\u015b do powiedzenia na temat najnowszej netfliksowej ekranizacji powie\u015bci Boles\u0142awa Prusa. Atmosfera by\u0142a ju\u017c podkr\u0119cana na d\u0142ugo zanim udost\u0119pniono sze\u015bcioodcinkowy serial w po\u0142owie wrze\u015bnia. Nie powinno dziwi\u0107, \u017ce korporacja motywowana wynikami ogl\u0105dalno\u015bci wzi\u0119\u0142a si\u0119 w\u0142a\u015bnie za ekranizacj\u0119 klasyki literatury. Doda\u0107 nale\u017cy, \u017ce Lalka […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=12036\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-10-01T21:15:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-10-16T01:02:08+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/lalka.2026.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"892\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"503\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\".\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\".\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"4 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=12036#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=12036\"},\"author\":{\"name\":\".\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"headline\":\"Lalkomania\",\"datePublished\":\"2026-10-01T21:15:00+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-16T01:02:08+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=12036\"},\"wordCount\":587,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=12036#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/lalka.2026.jpg\",\"keywords\":[\"Featured\"],\"articleSection\":[\"Gazeta - pa\u017adziernik 2026\",\"Gazeta - pa\u017adziernik 2026 - 2cd.\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=12036\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=12036\",\"name\":\"Lalkomania - Pracownicza Demokracja\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=12036#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=12036#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/lalka.2026.jpg\",\"datePublished\":\"2026-10-01T21:15:00+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-16T01:02:08+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=12036#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=12036\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=12036#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/lalka.2026.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/lalka.2026.jpg\",\"width\":892,\"height\":503},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=12036#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Lalkomania\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\",\"name\":\"Pracownicza Demokracja\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\",\"name\":\".\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Lalkomania - Pracownicza Demokracja","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=12036","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Lalkomania - Pracownicza Demokracja","og_description":"Przez ostatnie tygodnie przez Polsk\u0119 przetacza si\u0119 fala \u201elalkomanii\u201d. Niemal ka\u017cdy ma co\u015b do powiedzenia na temat najnowszej netfliksowej ekranizacji powie\u015bci Boles\u0142awa Prusa. Atmosfera by\u0142a ju\u017c podkr\u0119cana na d\u0142ugo zanim udost\u0119pniono sze\u015bcioodcinkowy serial w po\u0142owie wrze\u015bnia. Nie powinno dziwi\u0107, \u017ce korporacja motywowana wynikami ogl\u0105dalno\u015bci wzi\u0119\u0142a si\u0119 w\u0142a\u015bnie za ekranizacj\u0119 klasyki literatury. Doda\u0107 nale\u017cy, \u017ce Lalka […]","og_url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=12036","og_site_name":"Pracownicza Demokracja","article_published_time":"2026-10-01T21:15:00+00:00","article_modified_time":"2026-10-16T01:02:08+00:00","og_image":[{"width":892,"height":503,"url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/lalka.2026.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":".","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":".","Szacowany czas czytania":"4 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=12036#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=12036"},"author":{"name":".","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"headline":"Lalkomania","datePublished":"2026-10-01T21:15:00+00:00","dateModified":"2026-10-16T01:02:08+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=12036"},"wordCount":587,"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=12036#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/lalka.2026.jpg","keywords":["Featured"],"articleSection":["Gazeta - pa\u017adziernik 2026","Gazeta - pa\u017adziernik 2026 - 2cd."],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=12036","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=12036","name":"Lalkomania - Pracownicza Demokracja","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=12036#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=12036#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/lalka.2026.jpg","datePublished":"2026-10-01T21:15:00+00:00","dateModified":"2026-10-16T01:02:08+00:00","author":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=12036#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=12036"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=12036#primaryimage","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/lalka.2026.jpg","contentUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/lalka.2026.jpg","width":892,"height":503},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=12036#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Lalkomania"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/","name":"Pracownicza Demokracja","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8","name":".","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12036","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12036"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12036\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12038,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12036\/revisions\/12038"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12037"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12036"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12036"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12036"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}