{"id":11891,"date":"2026-07-01T23:20:00","date_gmt":"2026-07-01T21:20:00","guid":{"rendered":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11891"},"modified":"2026-07-16T02:16:56","modified_gmt":"2026-07-16T00:16:56","slug":"powstanie-w-soweto-poczatek-konca-apartheidu-w-rpa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11891","title":{"rendered":"Powstanie w Soweto: pocz\u0105tek ko\u0144ca apartheidu w RPA"},"content":{"rendered":"
\n
\"Umieraj\u0105cy
Umieraj\u0105cy 12-letni Hector Pieterson<\/em>.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

W\u0142adcy apartheidowskiego pa\u0144stwa w RPA uwa\u017cali, \u017ce trzymaj\u0105 czarn\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 kraju pod \u015bcis\u0142\u0105 kontrol\u0105. Jednak latem 1976 roku uczniowie dali im srog\u0105 nauczk\u0119. Camilla Royle opisuje t\u0119 walk\u0119 i rozmawia z kluczowym weteranem tych wydarze\u0144<\/em><\/p>\n\n\n\n

16 czerwca 1976 roku tysi\u0105ce dzieci i nastolatk\u00f3w wyruszy\u0142o na marsz \u2013 znak sprzeciwu wobec re\u017cimu apartheidu w RPA. Bunt uczni\u00f3w stanowi\u0142 punkt zwrotny w walce o wyzwolenie<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Po raz pierwszy od lat da\u0142 ludziom poczucie, \u017ce pa\u0144stwo mo\u017ce zosta\u0107 pokonane.<\/p>\n\n\n\n

Okrutny system segregacji rasowej przyznawa\u0142 bia\u0142ym prawa i w\u0142adz\u0119, a odmawia\u0142 je tym, kt\u00f3rych uznawa\u0142 za \u201enie-bia\u0142ych\u201d. Apartheid by\u0142 utrzymywany przez silnie zmilitaryzowane pa\u0144stwo, zmanipulowane prawo i s\u0105dy \u2013 wszystko w interesie zysk\u00f3w po\u0142udniowoafryka\u0144skiej klasy rz\u0105dz\u0105cej.<\/p>\n\n\n\n

Bezpo\u015brednim powodem protest\u00f3w by\u0142o zaostrzenie przepis\u00f3w nakazuj\u0105cych, aby lekcje dla czarnych uczni\u00f3w by\u0142y prowadzone w j\u0119zyku u\u017cywanym przez bia\u0142ych \u2013 afrikaans.<\/p>\n\n\n\n

RPA w latach 70. XX wieku by\u0142a krajem przechodz\u0105cym proces uprzemys\u0142owienia. Kopalnie i fabryki dzia\u0142a\u0142y dzi\u0119ki wyzyskowi czarnych pracownik\u00f3w, kt\u00f3rzy zazwyczaj otrzymywali jedn\u0105 czwart\u0105 stawki bia\u0142ych pracownik\u00f3w w tej samej bran\u017cy.<\/p>\n\n\n\n

Osiedle Soweto, po\u0142o\u017cone 16 kilometr\u00f3w od najwi\u0119kszego miasta RPA, Johannesburga, zamieszkiwa\u0142o oko\u0142o miliona czarnych mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Mniej ni\u017c jedna czwarta ich dom\u00f3w mia\u0142a pr\u0105d, a tylko po\u0142owa posiada\u0142a bie\u017c\u0105c\u0105 wod\u0119. Stopa bezrobocia wynosi\u0142a oko\u0142o 54 procent. Ci, kt\u00f3rzy pracowali, codziennie odbywali uci\u0105\u017cliw\u0105 podr\u00f3\u017c do miasta, gdzie prawo wymaga\u0142o od nich noszenia przy sobie dokument\u00f3w potwierdzaj\u0105cych prawo pobytu.<\/p>\n\n\n\n

Edukacja by\u0142a zorganizowana wed\u0142ug rasistowskich zasad. Hendrik Verwoerd, by\u0142y premier RPA, pyta\u0142: \u201eJaki jest po\u017cytek z uczenia dziecka Bantu (czarnosk\u00f3rego Afrykanina) matematyki, skoro nie mo\u017ce jej wykorzysta\u0107 w praktyce?\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Edukacja mia\u0142a przygotowywa\u0107 uczni\u00f3w do zaspokajania potrzeb bia\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa, w tym jego zapotrzebowania na pracownik\u00f3w m\u00f3wi\u0105cych w afrikaans.<\/p>\n\n\n\n

Rebelia 16 czerwca zaskoczy\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w RPA. W prasie zosta\u0142a zbagatelizowana jako zamieszki. Przyw\u00f3dcy apartheidu zak\u0142adali, \u017ce m\u0142odych czarnosk\u00f3rych ludzi sta\u0107 co najwy\u017cej na spontaniczne wybuchy gniewu.<\/p>\n\n\n\n

Ruch ten wy\u0142oni\u0142 si\u0119 jednak z wielu lat politycznej organizacji. Coraz wi\u0119ksz\u0105 popularno\u015b\u0107 zdobywa\u0142 Ruch Czarnej \u015awiadomo\u015bci (Black Consciousness Movement), kierowany przez Steve\u2019a Biko. Promowa\u0142 on idee czarnej dumy i przyw\u00f3dztwa.<\/p>\n\n\n\n

W 1973 roku w Durbanie dosz\u0142o do ogromnego i udanego strajku czarnosk\u00f3rych pracownik\u00f3w. Ponadto fala antykolonialnych walk w Afryce w latach 60-tych dodatkowo umocni\u0142a wiar\u0119 w siebie w\u015br\u00f3d czarnych Po\u0142udniowoafryka\u0144czyk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

W 1969 roku radykalni studenci zorganizowali na uniwersytetach Po\u0142udniowoafryka\u0144sk\u0105 Organizacj\u0119 Student\u00f3w (SASO) oraz Po\u0142udniowo- afryka\u0144ski Ruch Student\u00f3w (SASM) w szko\u0142ach.<\/p>\n\n\n\n

Protesty w szko\u0142ach narasta\u0142y od pocz\u0105tku roku szkolnego 1976 w po\u0142owie stycznia. Do po\u0142owy maja protesty nasili\u0142y si\u0119. Uczniowie Phefeni Junior Secondary School rozpocz\u0119li bojkot zaj\u0119\u0107. Oko\u0142o 1600 uczni\u00f3w przy\u0142\u0105czy\u0142o si\u0119 do akcji w ge\u015bcie solidarno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Protest 16 czerwca zosta\u0142 zorganizowany podczas spotkania przedstawicieli uczni\u00f3w z ca\u0142ego Soweto w centrum spo\u0142eczno\u015bciowym w weekend poprzedzaj\u0105cy wydarzenia.<\/p>\n\n\n\n

W\u015br\u00f3d przyw\u00f3dc\u00f3w ruchu znale\u017ali si\u0119 Seth Mazibuko, maj\u0105cy w\u00f3wczas 16 lat, oraz 19-letni Tsietsi Mashinini.<\/p>\n\n\n\n

Dziewcz\u0119ta i m\u0142ode kobiety r\u00f3wnie\u017c odegra\u0142y kluczow\u0105 rol\u0119. W 2016 roku Thabisa \u2013 uczennica, kt\u00f3ra bra\u0142a udzia\u0142 w powstaniu \u2013 powiedzia\u0142a: \u201eRankiem 16 czerwca by\u0142am dzieckiem, trzynastoletnim dzieckiem, a wieczorem by\u0142am ju\u017c doros\u0142a. Pod koniec miesi\u0105ca by\u0142am aktywistk\u0105 i towarzyszk\u0105.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Tego dnia protest spotka\u0142 si\u0119 z brutaln\u0105 przemoc\u0105 \u2013 policja otworzy\u0142a ogie\u0144 do maszeruj\u0105cych, zabijaj\u0105c 176 os\u00f3b, w przewa\u017caj\u0105cej wi\u0119kszo\u015bci dzieci.<\/p>\n\n\n\n

Zdj\u0119cie fotoreportera Sama Nzimy, przedstawiaj\u0105ce umieraj\u0105cego 12-letniego Hectora Pietersona niesionego na r\u0119kach przez Mbuyis\u0119 Makhubo, wry\u0142o si\u0119 w pami\u0119\u0107 ludzi na ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/p>\n\n\n\n

Protestuj\u0105cy w Soweto stawiali op\u00f3r, ciskaj\u0105c kamieniami w policjant\u00f3w. Ruch rozprzestrzeni\u0142 si\u0119 po ca\u0142ym kraju \u2013 do innych osiedli na obrze\u017cach Johannesburga i do kolejnych miast.<\/p>\n\n\n\n

Do lipca pa\u0144stwo zosta\u0142o zmuszone do wycofania si\u0119 z polityki nauczania w j\u0119zyku afrikaans, kt\u00f3ra by\u0142a bezpo\u015bredni\u0105 przyczyn\u0105 protest\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Nie st\u0142umi\u0142o to jednak \u017c\u0105da\u0144 wyzwolenia. Przeciwnie \u2013 powstanie szkolne w Soweto przekszta\u0142ci\u0142o si\u0119 w ruch antyapartheidowski na skal\u0119 niespotykan\u0105 od czasu masakry w Sharpeville w 1960 roku.<\/p>\n\n\n\n

Rodzice sprzeciwiali si\u0119 narzuconej przez pa\u0144stwo polityce dotycz\u0105cej j\u0119zyka afrikaans, ale wielu obawia\u0142o si\u0119 podj\u0105\u0107 dzia\u0142ania. Teraz spotykali si\u0119 z uczniami, okazuj\u0105c im solidarno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

SASM rozumia\u0142o si\u0142\u0119 strajku pracownik\u00f3w. Zaapelowa\u0142o do rodzic\u00f3w i innych pracownik\u00f3w o opuszczenie miejsc pracy.<\/p>\n\n\n\n

4 sierpnia 20 000 pracownik\u00f3w i uczni\u00f3w przemaszerowa\u0142o autostrad\u0105 Soweto. Nast\u0119pnie, od 23 sierpnia, rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 trzydniowy strajk.<\/p>\n\n\n\n

Tego dnia w pracy nie stawi\u0142o si\u0119 co najmniej 75 procent czarnosk\u00f3rej si\u0142y roboczej Johannesburga \u2013 by\u0142 to najwi\u0119kszy strajk w tym mie\u015bcie od lat 60-tych XX wieku.<\/p>\n\n\n\n

Dosz\u0142o jednak do star\u0107 mi\u0119dzy m\u0142odzie\u017c\u0105 a pracownikami mieszkaj\u0105cymi w hostelach. Uczniowie pocz\u0105tkowo uznali mieszka\u0144c\u00f3w hostel\u00f3w za \u0142amistrajk\u00f3w i skonfrontowali si\u0119 z nimi. Ci odpowiedzieli, brutalnie atakuj\u0105c m\u0142odych ludzi. Jednak SASM podj\u0105\u0142 pr\u00f3b\u0119 nawi\u0105zania kontaktu z mieszka\u0144cami hostel\u00f3w, wydaj\u0105c broszur\u0119, w kt\u00f3rej uznawa\u0142 wsp\u00f3lne krzywdy obu grup. To przyci\u0105gn\u0119\u0142o cz\u0119\u015b\u0107 pracownik\u00f3w do ruchu i wzmocni\u0142o strajki.<\/p>\n\n\n\n

W kolejnych latach wielu m\u0142odych aktywist\u00f3w z Soweto nadal anga\u017cowa\u0142o si\u0119 w organizowanie dzia\u0142a\u0144 przeciwko apartheidowi. Wielu z nich do\u0142\u0105czy\u0142o do bojowego ruchu zwi\u0105zkowego.<\/p>\n\n\n\n

W latach 80-tych masowe strajki i powstania w osiedlach stworzy\u0142y si\u0142\u0119, kt\u00f3ra w ko\u0144cu po\u0142o\u017cy\u0142a kres apartheidowi.<\/p>\n\n\n\n

T\u0142umaczy\u0142 Marek Uchan<\/strong><\/p>\n\n\n\n

M\u00f3wi by\u0142y ucze\u0144 w Soweto<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Oupa Ngwenya jest pisarzem i aktywist\u0105, kt\u00f3ry w czasie powstania szkolnego w 1976 roku by\u0142 uczniem w Soweto. Opowiedzia\u0142 o prote\u015bcie, kt\u00f3ry na zawsze zmieni\u0142 RPA:<\/em>

\u201eW 1976 roku by\u0142em 19-letnim uczniem zapisanym do szko\u0142y z internatem w KwaZulu-Natal. Zosta\u0142em jednak wyrzucony w ci\u0105gu tygodnia.

Gdyby mnie nie wyrzucono, by\u0142bym w internacie i nie wiedzia\u0142bym, o co chodzi protestuj\u0105cym. Zamiast tego by\u0142em w samym \u015brodku wydarze\u0144.

Zapisa\u0142em si\u0119 do Naledi High School, jednej ze szk\u00f3\u0142, kt\u00f3re odegra\u0142y kluczow\u0105 rol\u0119 w powstaniu uczniowskim w 1976 roku.

Do 1976 roku Ruch Czarnej \u015awiadomo\u015bci ogarn\u0105\u0142 ca\u0142y kraj. Niezale\u017cnie od tego, czy afrikaans zosta\u0142by narzucony, czy nie, co\u015b innego sk\u0142oni\u0142oby nas do reakcji w taki w\u0142a\u015bnie spos\u00f3b.

Byli\u015bmy m\u0142odzi. Ale byli\u015bmy stanowczy w tym, czego chcemy, a czego nie chcemy. Protest 16 czerwca zacz\u0105\u0142 si\u0119 jak ka\u017cdy inny dzie\u0144. Gdyby re\u017cim zareagowa\u0142 w spos\u00f3b \u015bwiadcz\u0105cy o tym, \u017ce \u201eto s\u0105 dzieci, maj\u0105 uzasadnione postulaty i krzywdy\u201d, prawdopodobnie tego dnia wszystko zako\u0144\u00ad- czy\u0142oby si\u0119 to niewinnie.

Ale wiecie, jak zachowuj\u0105 si\u0119 re\u017cimy represyjne. Ich pierwszym zmartwieniem jest spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzy\u00ad- narodowa. Nie patrz\u0105 na zasadno\u015b\u0107 krzywd, kt\u00f3re maj\u0105 przed sob\u0105.

Ich naturaln\u0105 reakcj\u0105 jest zastosowanie maksymalnych represji. Jednak wrz\u0105ca para w tym garnku nie da\u0142a si\u0119 st\u0142umi\u0107 \u017cadnym naciskiem.

Stopie\u0144 organizacji i spontanicznych akcji solidarno\u015bciowych z reszty kraju pokazuje, \u017ce to, co czu\u0142o Soweto, by\u0142o odczuwalne na skal\u0119 og\u00f3lnokrajow\u0105.

Strach ogarn\u0105\u0142 ca\u0142y kraj. Ludzie byli banowani (forma przymusowej izolacji politycznej). Przyw\u00f3dcy ANC \u2013 Afryka\u0144skiego Kongresu Narodowego \u2013 przebywali na emigracji.

My\u015bl\u0119, \u017ce re\u017cim wierzy\u0142 w\u00f3wczas, \u017ce ma wszystko pod kontrol\u0105. Nadszed\u0142 czas, aby wprowadzi\u0107 w \u017cycie to, co uwa\u017cali za ostateczn\u0105 bro\u0144 kulturow\u0105 za po\u015brednictwem j\u0119zyka.

I wtedy wszystko si\u0119 rozpad\u0142o. Wraz z wybuchem powstania w 1976 roku ruch wyzwole\u0144czy na emigracji od\u017cy\u0142 na nowo.

Gdy tylko ANC zda\u0142 sobie spraw\u0119, \u017ce protesty nabieraj\u0105 rozp\u0119du, zacz\u0105\u0142 twierdzi\u0107, \u017ce to oni za nimi stoj\u0105. M\u00f3wili: \u201eTo my, dzia\u0142amy z podziemia\u201d.

Dla nas nie by\u0142o to wielkim problemem, poniewa\u017c pow\u00f3d naszej walki by\u0142 zwi\u0105zany z przyczynami, dla kt\u00f3rych ci ludzie przebywali na emigracji. Uwa\u017cali\u015bmy, \u017ce naszym obowi\u0105zkiem jest zapewni\u0107 warunki, aby mogli wr\u00f3ci\u0107 do wolnego kraju.

Zdali\u015bmy sobie spraw\u0119, \u017ce sam system edukacji nam nie pomo\u017ce. Nie ma mo\u017cliwo\u015bci, aby system przeznaczony do ucisku przygotowa\u0142 nas do \u017cycia w otwartym spo\u0142ecze\u0144stwie wolnym od opresji.

Coraz bardziej u\u015bwiadamiali\u015bmy sobie, \u017ce nie ma odwrotu. Przenie\u015bli\u015bmy walk\u0119 z sal lekcyjnych na ulice. Postanowili\u015bmy pomaszerowa\u0107 do miasta.

Zrozumieli\u015bmy, \u017ce sprawy, z kt\u00f3rymi si\u0119 mierzymy, wykraczaj\u0105 poza edukacj\u0119 i nauczanie j\u0119zyka. Sta\u0142o si\u0119 to ruchem wyzwole\u0144czym nas samych. Zorganizowali\u015bmy tzw. bojkot konsumencki \u2013 przestali\u015bmy kupowa\u0107 towary w mie\u015bcie. Nast\u0119pnie zorganizowano strajk polegaj\u0105cy na pozostaniu w domu (stayaway).

Reakcj\u0105 re\u017cimu by\u0142a pr\u00f3ba sk\u0142\u00f3cenia uczni\u00f3w z pracownikami. Dochodzi\u0142o do tego, \u017ce nie-strajkuj\u0105cy pracownicy byli nastawiani przeciwko uczniom.

Mieli\u015bmy do czynienia z podzia\u0142em na mieszka\u0144c\u00f3w osiedli kontra mieszka\u0144cy hostel\u00f3w. Gdy tylko uciskani powstaj\u0105, re\u017cimy zawsze wracaj\u0105 do polityki \u201edziel i rz\u0105d\u017a\u201d.

Niszczyli\u015bmy sale piwne. Alkohol by\u0142 w\u00f3wczas postrzegany jako spos\u00f3b na ot\u0119pienie zmys\u0142\u00f3w pracownik\u00f3w. Wszystko, co sta\u0142o si\u0119 symbolem re\u017cimu lub apartheidu, aktywnie niszczyli\u015bmy.<\/p>\n\n\n

\n
\"16.06.1976
16.06.1976 Soweto. Pocz\u0105tek powstania.<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Nie palili\u015bmy przychodni. Nie palili\u015bmy bibliotek. Palili\u015bmy to, co naszym zdaniem by\u0142o szkodliwe dla \u015bwiadomo\u015bci ludzi.

Nast\u0119pnie re\u017cim zamkn\u0105\u0142 szko\u0142y. W 1977 roku zosta\u0142y ponownie otwarte, ale pod warunkiem ponownego z\u0142o\u017cenia poda\u0144 przez uczni\u00f3w.

By\u0142em jednym z tych, kt\u00f3rym odm\u00f3wiono ponownego przyj\u0119cia, poniewa\u017c zostali\u015bmy uznani za element niepo\u017c\u0105dany.

Niekt\u00f3rzy z nas uko\u0144czyli ostatni\u0105 klas\u0119 liceum drog\u0105 korespondencyjn\u0105 z University College London.

Nie mieli\u015bmy przed sob\u0105 nauczycieli. Uczyli\u015bmy si\u0119 sami. Widzicie wi\u0119c, kim byli\u015bmy jako uczniowie. Nie sprzeciwiali\u015bmy si\u0119 edukacji. Sprzeciwiali\u015bmy si\u0119 edukacji, kt\u00f3ra przygotowuje nas do przyj\u0119cia podrz\u0119dnej roli w spo\u0142ecze\u0144stwie.

Moja obecna ocena jest taka, \u017ce ANC nigdy nie by\u0142 ruchem wyzwole\u0144czym. Gdyby by\u0142, nie s\u0105dz\u0119, aby zachowywa\u0142 si\u0119 w taki spos\u00f3b, w jaki zachowywa\u0142 si\u0119 po doj\u015bciu do w\u0142adzy w 1994 roku.

O ile rozumiem, jedynie pr\u00f3bowa\u0142 znale\u017a\u0107 sobie miejsce w systemie. Wyzwolenie oznacza\u0142oby gruntowne oczyszczenie systemu i ustanowienie nowego.

Teraz Donald Trump twierdzi, \u017ce w RPA ma miejsce ludob\u00f3jstwo na bia\u0142ych. Na podstawie tego przekonania nada\u0142 Afrykanerom priorytetowy status uchod\u017ac\u00f3w w USA, podpisuj\u0105c stosowne rozporz\u0105dzenie wykonawcze.

W RPA, gdzie nie ma \u017cadnego ludob\u00f3jstwa, m\u00f3wi si\u0119 o \u201eludob\u00f3jstwie bia\u0142ych\u201d. W Palestynie za\u015b, gdzie ludob\u00f3jstwo ma miejsce, jest ono negowane.

My\u015bl\u0119, \u017ce najbardziej frustruj\u0105ce jest to, \u017ce ludzie tak ci\u0119\u017cko walczyli i tak wiele po\u015bwi\u0119cili, a mimo to efekty nie by\u0142y wsp\u00f3\u0142mierne do ich wyrzecze\u0144.

System, kt\u00f3remu w\u00f3wczas si\u0119 sprzeciwiali\u015bmy, dzi\u015b sami podtrzymujemy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W\u0142adcy apartheidowskiego pa\u0144stwa w RPA uwa\u017cali, \u017ce trzymaj\u0105 czarn\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 kraju pod \u015bcis\u0142\u0105 kontrol\u0105. Jednak latem 1976 roku uczniowie dali im srog\u0105 nauczk\u0119. Camilla Royle opisuje t\u0119 walk\u0119 i rozmawia z kluczowym weteranem tych wydarze\u0144 16 czerwca 1976 roku tysi\u0105ce dzieci i nastolatk\u00f3w wyruszy\u0142o na marsz \u2013 znak sprzeciwu wobec re\u017cimu apartheidu w RPA. Bunt […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11892,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[366,367],"tags":[97],"class_list":["post-11891","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazeta-lipiec-sierpien-2026","category-gazeta-lipiec-sierpien-2026-cd","tag-featured"],"yoast_head":"\nPowstanie w Soweto: pocz\u0105tek ko\u0144ca apartheidu w RPA - Pracownicza Demokracja<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11891\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Powstanie w Soweto: pocz\u0105tek ko\u0144ca apartheidu w RPA - Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"W\u0142adcy apartheidowskiego pa\u0144stwa w RPA uwa\u017cali, \u017ce trzymaj\u0105 czarn\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 kraju pod \u015bcis\u0142\u0105 kontrol\u0105. Jednak latem 1976 roku uczniowie dali im srog\u0105 nauczk\u0119. Camilla Royle opisuje t\u0119 walk\u0119 i rozmawia z kluczowym weteranem tych wydarze\u0144 16 czerwca 1976 roku tysi\u0105ce dzieci i nastolatk\u00f3w wyruszy\u0142o na marsz \u2013 znak sprzeciwu wobec re\u017cimu apartheidu w RPA. Bunt […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11891\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-07-01T21:20:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-07-16T00:16:56+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Mbuyisa_Makhubu_niesie_Hector_Pieterson_Soweto_powwtnie.16.06.1976.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1000\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1327\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\".\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\".\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11891#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11891\"},\"author\":{\"name\":\".\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"headline\":\"Powstanie w Soweto: pocz\u0105tek ko\u0144ca apartheidu w RPA\",\"datePublished\":\"2026-07-01T21:20:00+00:00\",\"dateModified\":\"2026-07-16T00:16:56+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11891\"},\"wordCount\":1898,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11891#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Mbuyisa_Makhubu_niesie_Hector_Pieterson_Soweto_powwtnie.16.06.1976.jpg\",\"keywords\":[\"Featured\"],\"articleSection\":[\"Gazeta - lipiec-sierpie\u0144 2026\",\"Gazeta - lipiec-sierpie\u0144 2026 - cd.\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11891\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11891\",\"name\":\"Powstanie w Soweto: pocz\u0105tek ko\u0144ca apartheidu w RPA - Pracownicza Demokracja\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11891#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11891#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Mbuyisa_Makhubu_niesie_Hector_Pieterson_Soweto_powwtnie.16.06.1976.jpg\",\"datePublished\":\"2026-07-01T21:20:00+00:00\",\"dateModified\":\"2026-07-16T00:16:56+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11891#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11891\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11891#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Mbuyisa_Makhubu_niesie_Hector_Pieterson_Soweto_powwtnie.16.06.1976.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Mbuyisa_Makhubu_niesie_Hector_Pieterson_Soweto_powwtnie.16.06.1976.jpg\",\"width\":1000,\"height\":1327},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11891#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Powstanie w Soweto: pocz\u0105tek ko\u0144ca apartheidu w RPA\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\",\"name\":\"Pracownicza Demokracja\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\",\"name\":\".\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Powstanie w Soweto: pocz\u0105tek ko\u0144ca apartheidu w RPA - Pracownicza Demokracja","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11891","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Powstanie w Soweto: pocz\u0105tek ko\u0144ca apartheidu w RPA - Pracownicza Demokracja","og_description":"W\u0142adcy apartheidowskiego pa\u0144stwa w RPA uwa\u017cali, \u017ce trzymaj\u0105 czarn\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 kraju pod \u015bcis\u0142\u0105 kontrol\u0105. Jednak latem 1976 roku uczniowie dali im srog\u0105 nauczk\u0119. Camilla Royle opisuje t\u0119 walk\u0119 i rozmawia z kluczowym weteranem tych wydarze\u0144 16 czerwca 1976 roku tysi\u0105ce dzieci i nastolatk\u00f3w wyruszy\u0142o na marsz \u2013 znak sprzeciwu wobec re\u017cimu apartheidu w RPA. Bunt […]","og_url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11891","og_site_name":"Pracownicza Demokracja","article_published_time":"2026-07-01T21:20:00+00:00","article_modified_time":"2026-07-16T00:16:56+00:00","og_image":[{"width":1000,"height":1327,"url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Mbuyisa_Makhubu_niesie_Hector_Pieterson_Soweto_powwtnie.16.06.1976.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":".","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":".","Szacowany czas czytania":"10 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11891#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11891"},"author":{"name":".","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"headline":"Powstanie w Soweto: pocz\u0105tek ko\u0144ca apartheidu w RPA","datePublished":"2026-07-01T21:20:00+00:00","dateModified":"2026-07-16T00:16:56+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11891"},"wordCount":1898,"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11891#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Mbuyisa_Makhubu_niesie_Hector_Pieterson_Soweto_powwtnie.16.06.1976.jpg","keywords":["Featured"],"articleSection":["Gazeta - lipiec-sierpie\u0144 2026","Gazeta - lipiec-sierpie\u0144 2026 - cd."],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11891","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11891","name":"Powstanie w Soweto: pocz\u0105tek ko\u0144ca apartheidu w RPA - Pracownicza Demokracja","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11891#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11891#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Mbuyisa_Makhubu_niesie_Hector_Pieterson_Soweto_powwtnie.16.06.1976.jpg","datePublished":"2026-07-01T21:20:00+00:00","dateModified":"2026-07-16T00:16:56+00:00","author":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11891#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11891"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11891#primaryimage","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Mbuyisa_Makhubu_niesie_Hector_Pieterson_Soweto_powwtnie.16.06.1976.jpg","contentUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Mbuyisa_Makhubu_niesie_Hector_Pieterson_Soweto_powwtnie.16.06.1976.jpg","width":1000,"height":1327},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11891#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Powstanie w Soweto: pocz\u0105tek ko\u0144ca apartheidu w RPA"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/","name":"Pracownicza Demokracja","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8","name":".","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11891","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11891"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11891\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11894,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11891\/revisions\/11894"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11892"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11891"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11891"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11891"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}