{"id":11878,"date":"2026-07-01T23:25:00","date_gmt":"2026-07-01T21:25:00","guid":{"rendered":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11878"},"modified":"2026-07-15T01:39:06","modified_gmt":"2026-07-14T23:39:06","slug":"czy-techno-oligarchowie-to-nowi-feudalni-baronowie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11878","title":{"rendered":"Czy techno-oligarchowie to nowi feudalni baronowie?"},"content":{"rendered":"
\n
\"Fabryka
Fabryka Foxconnu w chi\u0144skim mie\u015bcie Shenzhen.<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Nawet niekt\u00f3rzy socjali\u015bci uwa\u017caj\u0105, \u017ce techno-oligarchowie dokonuj\u0105 przeobra\u017cenia systemu zgodnie z potrzebami ich umacniaj\u0105cej si\u0119 w\u0142adzy. Jednak, jak twierdzi Joseph Choonara, trwaj\u0105cy \u201eboom\u201d w dziedzinie zaawansowanych technologii jest klasycznym przejawem logiki kapitalizmu<\/em><\/p>\n\n\n\n

Termin \u201etechnofeudalizm\u201d jest powszechnie u\u017cywany na lewicy do opisu funkcjonowania wielkich firm technologicznych, kt\u00f3re staraj\u0105 si\u0119 zdominowa\u0107 ka\u017cdy aspekt naszego \u017cycia.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ludzie lewicy, tacy jak by\u0142y minister finans\u00f3w Grecji Janis Warufakis i francuski ekonomista C\u00e9dric Durand, twierdz\u0105, \u017ce ten nowy system wypiera kapitalizm. Teore\u00adtyczka polityki Jodi Dean u\u017cywa w podobnym znaczeniu poj\u0119cia \u201eneo\u00adfeudalizmu\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Trudno zaprzeczy\u0107, \u017ce techno-oligarchowie, ustawieni wraz z Elonem Muskiem w kolejce do z\u0142o\u017cenia ho\u0142du Donaldowi Trumpowi podczas inauguracji jego prezy\u00addentury w 2025 r., przypominali feudalnych baron\u00f3w zgromadzonych na dworze kr\u00f3la.<\/p>\n\n\n\n

S\u0105 przedstawicielami firm oska\u00adr\u017canych o kradzie\u017c kreatywnego dorobku ludzko\u015bci, odsprzedawanego nam z powrotem w postaci narz\u0119dzi generatywnej sztucznej inteligencji, a tak\u017ce o gromadzenie danych na temat naszej aktywno\u015bci online w celu maksymalizacji swoich zysk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Jednak wyra\u017cenie \u201etechno\u00adfeu\u00addalizm\u201d wprowadza zamieszanie, co mo\u017ce utrudnia\u0107 zrozumienie poten\u00adcjalnych sposob\u00f3w walki z systemem, kt\u00f3ry nas uciska.<\/p>\n\n\n\n

W swoich pismach Karol Marks rozr\u00f3\u017cnia\u0142 sposoby produkcji feudalny i kapitalistyczny. Oba uwa\u017ca\u0142 za takie, w kt\u00f3rych panuje wyzysk.<\/p>\n\n\n\n

Feudalizm polega\u0142 na zaw\u0142asz\u00adczeniu nieodp\u0142atnej pracy ch\u0142op\u00f3w, kt\u00f3rzy byli zwi\u0105zani z ziemi\u0105 pana feudalnego. Pan wykorzystywa\u0142 przemoc lub gro\u017ab\u0119 jej u\u017cycia, aby wyegzekwowa\u0107 swoje prawo do konfiskaty cz\u0119\u015bci plon\u00f3w lub aby zmusi\u0107 ch\u0142opa do wykonania prac w swoim maj\u0105tku.<\/p>\n\n\n\n

Kapitalizm funkcjonuje inaczej. Ch\u0142op feudalny m\u00f3g\u0142 posiada\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 sprz\u0119tu niezb\u0119dnego do uprawy ziemi lub mie\u0107 dost\u0119p do ziemi wsp\u00f3lnej. Tymczasem w kapitalizmie pracow\u00adnicy mog\u0105 uzyska\u0107 dost\u0119p do najwa\u017cniejszych \u015brodk\u00f3w produkcji tylko poprzez oddanie swojej si\u0142y roboczej w zamian za wynagrodzenie.<\/p>\n\n\n\n

Dotyczy to zar\u00f3wno wsp\u00f3\u0142\u00adczesnych \u201eoboz\u00f3w pracy\u201d, np. magazyn\u00f3w Amazona czy gigan\u00adtycznych fabryk smartfon\u00f3w firmy Foxconn w Chinach, jak i zak\u0142ad\u00f3w tekstylnych z czas\u00f3w rewolucji przemys\u0142owej.<\/p>\n\n\n\n

W feudalizmie wyzysk by\u0142 jawny i wspierany si\u0142\u0105. W kapitalizmie jest ukryty za wyp\u0142at\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Praca dodatkowa<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dzie\u0144 pracy dzieli si\u0119 na czas, w kt\u00f3rym pracownik generuje warto\u015b\u0107 niezb\u0119dn\u0105 do pokrycia jego wyna\u00adgrodzenia, oraz pozosta\u0142y czas, w kt\u00f3rym jego \u201epraca dodatkowa\u201d wytwarza now\u0105 warto\u015b\u0107 dla kapitalisty, stanowi\u0105c podstaw\u0119 jego zysk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Wsp\u00f3\u0142czesna klasa panuj\u0105ca nadal stosuje si\u0142\u0119 tam, gdzie jej w\u0142asno\u015b\u0107 lub zyski s\u0105 powa\u017cnie zagro\u017cone, ale zazwyczaj wystarcza zdecydowany nacisk ekonomiczny. Zasadniczo gospodarstwo ch\u0142opskie mog\u0142o by\u0107 samowystarczalne, natomiast pracownicy s\u0105 zdani na rynek, na kt\u00f3rym musz\u0105 kupowa\u0107 wszystko, czego potrzebuj\u0105 do \u017cycia. To zwykle wystarcza, by zmusi\u0107 ich do poszukiwania pracy zarobkowej.<\/p>\n\n\n\n

Nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce w feudalizmie \u017cycie wi\u0119kszo\u015bci ch\u0142op\u00f3w by\u0142o brutalne. Jednak zdaniem Marksa w spo\u0142ecze\u0144stwie feudalnym pan \u201eogranicza\u0142 si\u0119 do mniej lub bardziej okrojonego zestawu potrzeb\u201d, a \u201ez samego charakteru produkcji\u201d nie wynika\u0142o \u201enieograniczone zapotrze\u00adbowanie na prac\u0119 dodatkow\u0105\u201d do wymuszenia na ch\u0142opach.<\/p>\n\n\n\n

Kapitalizm przeciwnie \u2013 przejawia nieograniczone zapotrzebowanie na prac\u0119 dodatkow\u0105. Kapitali\u015bci zazwyczaj konkuruj\u0105 ze sob\u0105, a najskuteczniejszym sposobem na zdobycie przewagi konkurencyjnej jest zjawisko, kt\u00f3re Marks nazwa\u0142 \u201eakumulacj\u0105 kapita\u0142u\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Polega ono na tym, \u017ce kapitali\u015bci reinwestuj\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 zysk\u00f3w pocho\u00addz\u0105cych z pracy pracownik\u00f3w z powrotem w produkcj\u0119. Warunkami utrzymania konkurencyjno\u015bci s\u0105 wykorzystanie najwydajniejszych \u015brodk\u00f3w produkcji, automatyzacja zada\u0144 wykonywanych przez pracow\u00adnik\u00f3w oraz zwi\u0119kszanie skali produkcji.<\/p>\n\n\n\n

Ci, kt\u00f3rzy rezygnuj\u0105 z nie\u00adzb\u0119d\u00adnych inwestycji, zostaj\u0105 zepchni\u0119ci na margines. Oznacza to, \u017ce konku\u00adrencyjna akumulacja kapita\u0142u jest kwesti\u0105 przymusu \u2013 zmusza ona kapitalist\u00f3w do podejmowania dzia\u0142a\u0144 typowych dla kapitalist\u00f3w. Jest ona r\u00f3wnie\u017c jednym z powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych firmy z czasem si\u0119 rozrastaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Giganci z bran\u017cy nowoczesnych technologii nie s\u0105 zaprzeczeniem kapitalizmu, lecz jego najbardziej rozwini\u0119t\u0105 form\u0105. Firmy takie jak Meta, Alphabet czy Amazon nie dzia\u0142aj\u0105 jak feuda\u0142owie, lecz jak \u017c\u0105dne zysku przedsi\u0119biorstwa kapita\u00adlis\u00adtyczne.<\/p>\n\n\n\n

Alphabet<\/strong><\/p>\n\n\n\n

We\u017amy na przyk\u0142ad koncern Alphabet \u2013 sp\u00f3\u0142k\u0119-matk\u0119 Google. Jego podstawowym przedmiotem dzia\u0142alno\u015bci jest staromodna sprzeda\u017c reklam innym firmom. Znaczna cz\u0119\u015b\u0107 szerszej infrastruktury przedsi\u0119\u00ad\u00adbiorstwa, w tym s\u0142ynna wyszukiwarka, s\u0142u\u017cy w\u0142a\u015bnie temu celowi. Wymaga to jednak ogromnej mobilizacji si\u0142y roboczej i kapita\u0142u trwa\u0142ego.<\/p>\n\n\n\n

Firma Alphabet zatrudnia niemal 200 000 os\u00f3b oraz jest w\u0142a\u015bcicielem nieruchomo\u015bci, zak\u0142ad\u00f3w i sprz\u0119tu o warto\u015bci prawie 250 miliard\u00f3w dolar\u00f3w \u2013 s\u0105 to warto\u015bci, przy kt\u00f3rych bledn\u0105 potentaci bran\u017cy motory\u00adzacyjnej, tacy jak Ford czy General Motors.<\/p>\n\n\n\n

Inwestycje te s\u0105 o wiele wa\u017cniej\u00adsze ni\u017c tzw. \u201eaktywa niematerialne\u201d, takie jak patenty, a ich znaczenie ro\u015bnie w miar\u0119, jak te przed\u00adsi\u0119biorstwa dojrzewaj\u0105. Robi\u0105 one to, co musi robi\u0107 ka\u017cdy kapitalista \u2013 inwestuj\u0105 w nowe technologie oraz zatrudniaj\u0105 si\u0142\u0119 robocz\u0105, aby konkurowa\u0107 z rywalami.<\/p>\n\n\n\n

I tak koncern Alphabet faktycznie mierzy si\u0119 z siln\u0105 konkurencj\u0105. Jego udzia\u0142 w rynku reklamy cyfrowej spad\u0142 z 31,5% w 2016 r. do 27,5% w 2023 r. na rzecz konkurent\u00f3w, takich jak Meta czy chi\u0144ska firma Alibaba.<\/p>\n\n\n\n

Podobne uwagi mo\u017cna poczyni\u0107 w odniesieniu do firmy Amazon. Dw\u00f3ch marksistowskich autor\u00f3w, Stephen Maher i Scott Aquanno, opublikowa\u0142o niedawno znakomite studium, w kt\u00f3rym podwa\u017caj\u0105 oni przyj\u0119ty pogl\u0105d, \u017ce firma Amazon jest monopolist\u0105, a zatem realizowane przez ni\u0105 na ogromn\u0105 skal\u0119 inwestycje ukierunkowane na wzrost produktywno\u015bci nale\u017cy traktowa\u0107 jako \u201eparadoks\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Amazon<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Autorzy wykazuj\u0105, \u017ce koncern Amazon toczy zaci\u0119t\u0105 walk\u0119 z konkurentami, w tym w sektorze handlu detalicznego oraz w obszarze us\u0142ug przetwarzania w chmurze \u2013 dw\u00f3ch g\u0142\u00f3wnych \u017ar\u00f3d\u0142ach zysk\u00f3w firmy. Wi\u0105\u017ce si\u0119 z tym r\u00f3wnie\u017c gro\u017aba wej\u015bcia na rynki najwi\u0119kszych firm, kt\u00f3re w ka\u017cdej chwili mog\u0105 zmobilizowa\u0107 ogromne zasoby kapita\u0142u w\u0142asnego lub po\u017cyczonego.<\/p>\n\n\n\n

Generatywna sztuczna inteli\u00adgen\u00adcja to po prostu najnowsza ods\u0142ona starcia tego rodzaju firm.<\/p>\n\n\n\n

Dziennikarz \u201eFinancial Times\u201d Robin Harding w artykule z grudnia ubieg\u0142ego roku opisa\u0142, jak giganci technologiczni pompuj\u0105 biliony dolar\u00f3w w sztuczn\u0105 inteligencj\u0119. \u201eOchrona tych niezwykle cennych firm jest z pewno\u015bci\u0105 warta wydania fortuny w ramach wykupu polisy ubezpieczeniowej, nawet je\u015bli osta\u00adtecznie sztuczna inteligencja nie stworzy zbyt wiele nowej warto\u015bci\u201d.<\/p>\n\n\n\n

W zdaniu tym ujawnia si\u0119 inna istotna w\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107 kapitalizmu \u2013 decyzje, kt\u00f3re mog\u0105 wydawa\u0107 si\u0119 racjonalne z perspektywy jednej firmy, s\u0105 zupe\u0142nie nieracjonalne z punktu widzenia ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

Najwi\u0119ksi inwestorzy \u2013 Meta, Alphabet, Microsoft i Amazon \u2013 spodziewaj\u0105 si\u0119 drastycznego spadku przychod\u00f3w w stosunku do zain\u00adwestowanych \u015brodk\u00f3w. Mimo to czuj\u0105 przymus inwestowania, aby unie\u00admo\u017cliwi\u0107 rywalom uzyskanie nad sob\u0105 przewagi.<\/p>\n\n\n\n

Po drodze wyrz\u0105dz\u0105 ogromne szkody spo\u0142eczne.<\/p>\n\n\n\n

Inny dziennikarz \u201eFinancial Times\u201d Robert Armstrong wyrazi\u0142 to dosadnie w kwietniu tego roku: \u201eFirmom AI i ich modelom przy\u00ad\u015bwieca jeden pod\u00adstawowy cel: maksymalizacja zysk\u00f3w dla akcjo\u00adnariuszy w granicach okre\u015blonych przez prawo. Gdy prawo zysku staje w sprzeczno\u015bci z wewn\u0119trznymi zasadami firmy, zysk zawsze bierze g\u00f3r\u0119\u201d.<\/p>\n\n\n

\n
\"Podczas
Podczas inauguracji Trumpa w 2025 r. techno-oligarchowie na dworze \u201ekr\u00f3la\u201d: Mark Zuckerberg (Meta), Jeff Bezos (Amazon), Sundar Pichai (Google) i Elon Musk (Tesla, SpaceX).<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Ba\u0144ka spekulacyjna<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Fala inwestycji przybiera obec\u00adnie skrajnie dysfunkcyjne formy. Przez lata giganci technologiczni po prostu reinwestowali swoje ogrom\u00adne zyski w produkcj\u0119. Obecnie jednak, w miar\u0119 zaostrzania si\u0119 konkurencji, zaci\u0105gaj\u0105 coraz wi\u0119ksze d\u0142ugi.<\/p>\n\n\n\n

Gdy ba\u0144ka spekulacyjna na rynku sztucznej inteligencji p\u0119knie, powi\u0105zania mi\u0119dzy gigantami tech\u00adnologicznymi a sektorem finans\u00ad- owym najprawdopodobniej spowo\u00adduj\u0105 rozlanie si\u0119 kryzysu na ca\u0142\u0105 gospodark\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Jest to szczeg\u00f3lnie niebez\u00adpieczne w sytuacji, w kt\u00f3rej wojna z Iranem spowodowa\u0142a wzrost cen w\u0119glo\u00adwodor\u00f3w potrzebnych ener\u00adgo\u00ad- \u00adch\u0142onnym centrom danych, co sk\u0142ania banki centralne do pod\u00adnoszenia st\u00f3p procentowych w celu ograniczenia inflacji.<\/p>\n\n\n\n

Podobnie jak we wcze\u015bniejszych fazach rozwoju kapitalizmu nowa technologia b\u0119dzie nap\u0119dza\u0107 kryzysy gospodarcze, ekologiczne i spo\u00ad\u0142eczne. Jak uj\u0105\u0142 to Armstrong: \u201eSztuczna inteligencja jest nowo\u015bci\u0105, kapitalizm nie\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Na szcz\u0119\u015bcie ta sama dynamika, kt\u00f3ra czyni kapitalizm tak de\u00adstruk\u00adcyjnym, otwiera r\u00f3wnie\u017c mo\u017cliwo\u015b\u0107 budowy socjalizmu. Si\u0142y wytw\u00f3rcze rozwija\u0142y si\u0119 ospale w okresie feudalizmu, co utrzymywa\u0142o w \u015bwiecie stan wzgl\u0119dnego niedoboru.<\/p>\n\n\n\n

Natomiast kapitalizm rozwin\u0105\u0142 si\u0142y wytw\u00f3rcze w takiej skali, \u017ce mo\u017cemy sobie \u0142atwo wyobrazi\u0107 zarz\u0105dzanie nimi w demokratyczny i zr\u00f3wno\u00adwa\u017cony spos\u00f3b w celu zaspokojenia ludzkich potrzeb.<\/p>\n\n\n\n

Kapitalizm sprawi\u0142 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce ka\u017cda istotna sfera \u017cycia spo\u0142ecznego wymaga wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania na masow\u0105 skal\u0119 klasy pracowniczej \u2013 tej samej, kt\u00f3ra dzi\u0119ki swojej kolektywnej walce jest w stanie rzuci\u0107 wyzwanie systemowi i go obali\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Gdyby teoretycy technofeudalizmu mieli racj\u0119 i mieliby\u015bmy do czynienia z cofni\u0119ciem si\u0119 do jakiej\u015b formy feu\u00addalizmu, ta droga by\u0142aby zamkni\u0119ta. R\u00f3wnie dobrze mogliby\u015bmy zrezyg\u00adnowa\u0107 z socjalizmu i mie\u0107 nadziej\u0119, \u017ce w pewnym momencie kapitalizm si\u0119 odrodzi.<\/p>\n\n\n\n

Taki pesymizm jest ca\u0142kowicie nieuzasadniony.<\/p>\n\n\n\n

Sektor technologiczny wch\u0142o\u00adn\u0105\u0142 ogromn\u0105 liczb\u0119 pracownik\u00f3w, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych s\u0105 osoby buduj\u0105ce centra danych, sprzedaj\u0105ce reklamy, za\u00adtrudnione w fabrykach uk\u0142ad\u00f3w scalonych lub smart\u00adfon\u00f3w, pracu\u00adj\u0105ce w magazynach czy centrach logistycznych Amazona, wydoby\u00adwaj\u0105ce metale ziem rzadkich lub w\u0119glowodory oraz wykonuj\u0105ce wiele innych prac.<\/p>\n\n\n\n

Stanowi\u0105 one cz\u0119\u015b\u0107 ju\u017c prawie dwumiliardowej i stale rosn\u0105cej globalnej armii pracownik\u00f3w najemnych.<\/p>\n\n\n\n

W\u0142a\u015bnie to jest \u017ar\u00f3d\u0142em na\u00addziei, \u017ce mo\u017cemy obali\u0107 system wyzysku i ucisku, kt\u00f3rego brutalny trzon stanowi\u0105 obecnie giganci technologiczni.<\/p>\n\n\n\n

T\u0142umaczy\u0142 \u0141ukasz Wiewi\u00f3r<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nawet niekt\u00f3rzy socjali\u015bci uwa\u017caj\u0105, \u017ce techno-oligarchowie dokonuj\u0105 przeobra\u017cenia systemu zgodnie z potrzebami ich umacniaj\u0105cej si\u0119 w\u0142adzy. Jednak, jak twierdzi Joseph Choonara, trwaj\u0105cy \u201eboom\u201d w dziedzinie zaawansowanych technologii jest klasycznym przejawem logiki kapitalizmu Termin \u201etechnofeudalizm\u201d jest powszechnie u\u017cywany na lewicy do opisu funkcjonowania wielkich firm technologicznych, kt\u00f3re staraj\u0105 si\u0119 zdominowa\u0107 ka\u017cdy aspekt naszego \u017cycia. Ludzie lewicy, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11879,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[366,367],"tags":[97],"class_list":["post-11878","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazeta-lipiec-sierpien-2026","category-gazeta-lipiec-sierpien-2026-cd","tag-featured"],"yoast_head":"\nCzy techno-oligarchowie to nowi feudalni baronowie? - Pracownicza Demokracja<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11878\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Czy techno-oligarchowie to nowi feudalni baronowie? - Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Nawet niekt\u00f3rzy socjali\u015bci uwa\u017caj\u0105, \u017ce techno-oligarchowie dokonuj\u0105 przeobra\u017cenia systemu zgodnie z potrzebami ich umacniaj\u0105cej si\u0119 w\u0142adzy. Jednak, jak twierdzi Joseph Choonara, trwaj\u0105cy \u201eboom\u201d w dziedzinie zaawansowanych technologii jest klasycznym przejawem logiki kapitalizmu Termin \u201etechnofeudalizm\u201d jest powszechnie u\u017cywany na lewicy do opisu funkcjonowania wielkich firm technologicznych, kt\u00f3re staraj\u0105 si\u0119 zdominowa\u0107 ka\u017cdy aspekt naszego \u017cycia. Ludzie lewicy, […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11878\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-07-01T21:25:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-07-14T23:39:06+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Foxconn-fabryka-Shenzhen.Chiny_.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"460\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"276\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\".\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\".\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"9 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11878#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11878\"},\"author\":{\"name\":\".\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"headline\":\"Czy techno-oligarchowie to nowi feudalni baronowie?\",\"datePublished\":\"2026-07-01T21:25:00+00:00\",\"dateModified\":\"2026-07-14T23:39:06+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11878\"},\"wordCount\":1665,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11878#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Foxconn-fabryka-Shenzhen.Chiny_.jpg\",\"keywords\":[\"Featured\"],\"articleSection\":[\"Gazeta - lipiec-sierpie\u0144 2026\",\"Gazeta - lipiec-sierpie\u0144 2026 - cd.\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11878\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11878\",\"name\":\"Czy techno-oligarchowie to nowi feudalni baronowie? - Pracownicza Demokracja\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11878#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11878#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Foxconn-fabryka-Shenzhen.Chiny_.jpg\",\"datePublished\":\"2026-07-01T21:25:00+00:00\",\"dateModified\":\"2026-07-14T23:39:06+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11878#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11878\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11878#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Foxconn-fabryka-Shenzhen.Chiny_.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Foxconn-fabryka-Shenzhen.Chiny_.jpg\",\"width\":460,\"height\":276},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11878#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Czy techno-oligarchowie to nowi feudalni baronowie?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\",\"name\":\"Pracownicza Demokracja\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\",\"name\":\".\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Czy techno-oligarchowie to nowi feudalni baronowie? - Pracownicza Demokracja","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11878","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Czy techno-oligarchowie to nowi feudalni baronowie? - Pracownicza Demokracja","og_description":"Nawet niekt\u00f3rzy socjali\u015bci uwa\u017caj\u0105, \u017ce techno-oligarchowie dokonuj\u0105 przeobra\u017cenia systemu zgodnie z potrzebami ich umacniaj\u0105cej si\u0119 w\u0142adzy. Jednak, jak twierdzi Joseph Choonara, trwaj\u0105cy \u201eboom\u201d w dziedzinie zaawansowanych technologii jest klasycznym przejawem logiki kapitalizmu Termin \u201etechnofeudalizm\u201d jest powszechnie u\u017cywany na lewicy do opisu funkcjonowania wielkich firm technologicznych, kt\u00f3re staraj\u0105 si\u0119 zdominowa\u0107 ka\u017cdy aspekt naszego \u017cycia. Ludzie lewicy, […]","og_url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11878","og_site_name":"Pracownicza Demokracja","article_published_time":"2026-07-01T21:25:00+00:00","article_modified_time":"2026-07-14T23:39:06+00:00","og_image":[{"width":460,"height":276,"url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Foxconn-fabryka-Shenzhen.Chiny_.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":".","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":".","Szacowany czas czytania":"9 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11878#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11878"},"author":{"name":".","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"headline":"Czy techno-oligarchowie to nowi feudalni baronowie?","datePublished":"2026-07-01T21:25:00+00:00","dateModified":"2026-07-14T23:39:06+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11878"},"wordCount":1665,"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11878#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Foxconn-fabryka-Shenzhen.Chiny_.jpg","keywords":["Featured"],"articleSection":["Gazeta - lipiec-sierpie\u0144 2026","Gazeta - lipiec-sierpie\u0144 2026 - cd."],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11878","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11878","name":"Czy techno-oligarchowie to nowi feudalni baronowie? - Pracownicza Demokracja","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11878#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11878#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Foxconn-fabryka-Shenzhen.Chiny_.jpg","datePublished":"2026-07-01T21:25:00+00:00","dateModified":"2026-07-14T23:39:06+00:00","author":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11878#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11878"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11878#primaryimage","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Foxconn-fabryka-Shenzhen.Chiny_.jpg","contentUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Foxconn-fabryka-Shenzhen.Chiny_.jpg","width":460,"height":276},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11878#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Czy techno-oligarchowie to nowi feudalni baronowie?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/","name":"Pracownicza Demokracja","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8","name":".","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11878","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11878"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11878\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11881,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11878\/revisions\/11881"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11879"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11878"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11878"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11878"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}