{"id":11828,"date":"2026-06-01T23:25:00","date_gmt":"2026-06-01T21:25:00","guid":{"rendered":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11828"},"modified":"2026-06-15T18:01:57","modified_gmt":"2026-06-15T16:01:57","slug":"marksizm-i-sztuka-co-sprawia-ze-dzielo-sztuki-jest-wielkie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11828","title":{"rendered":"Marksizm i sztuka \u2013 co sprawia, \u017ce dzie\u0142o sztuki jest wielkie?"},"content":{"rendered":"
\n
\"Malowid\u0142a
Malowid\u0142a naskalne w jaskini El Castillo w Hiszpanii pochodz\u0105 sprzed ponad 40 000 lat. W najwcze\u015bniejszych spo\u0142eczno\u015bciach ludzkich sztuka by\u0142a sposobem podejmowania pr\u00f3b zrozumienia \u015bwiata przyrody.<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Sztuka nie wyra\u017ca jedynie wiecznych prawd niezale\u017cnych od zmieniaj\u0105cego si\u0119 \u015bwiata. Sztuka jest kszta\u0142towana przez spo\u0142ecze\u0144stwo<\/em><\/p>\n\n\n\n

Co czyni obraz, rze\u017ab\u0119, piosenk\u0119 lub wiersz wielkim dzie\u0142em?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sztuk\u0119 nale\u017cy ocenia\u0107 przede wszystkim wed\u0142ug jej w\u0142asnych kryteri\u00f3w \u2013 oryginalno\u015bci, kunsztu, oddzia\u0142ywania oraz zdolno\u015bci do nawi\u0105zania kontaktu z odbiorcami.<\/p>\n\n\n\n

Sztuki nie nale\u017cy ocenia\u0107 na podstawie pogl\u0105d\u00f3w politycznych danego artysty. Jednym z ulubionych pisarzy Karola Marksa by\u0142 Honor\u00e9 de Balzac. Balzac by\u0142 konserwatyst\u0105, lecz jego powie\u015bci ukazywa\u0142y nie\u00ad- uchronny upadek \u015bwiata salon\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Sztuka nie powinna by\u0107 czysto wykorzystywana do rea\u00adli\u00adzacji programu politycznego. Jak napisa\u0142 Lew Trocki: \u201eSztuka nie tylko nie szuka nakaz\u00f3w, ale z samej swojej istoty nie mo\u017ce ich tolerowa\u0107\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Socjali\u015bci ceni\u0105 jednak sztuk\u0119 zaanga\u017cowan\u0105 politycznie, kt\u00f3ra wywodzi si\u0119 ze sprzeczno\u015bci spo\u0142ecznych i je ujawnia.<\/p>\n\n\n\n

W swojej ksi\u0105\u017cce Karol Marks i literatura \u015bwiatowa<\/em> Siegbert Salomon Prawer opisuje, w jaki spos\u00f3b Marks postrzega\u0142 wszystkie dziedziny sztuki jako cz\u0119\u015b\u0107 powszechnej kreatywno\u015bci. To w\u0142a\u015bnie poprzez t\u0119 aktywno\u015b\u0107 ludzie przekszta\u0142caj\u0105 i tworz\u0105 sw\u00f3j \u015bwiat oraz samych siebie.<\/p>\n\n\n\n

Tw\u00f3rcza ekspresja stanowi nieod\u0142\u0105czn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 ludzkiej natury.<\/p>\n\n\n\n

We wczesnych spo\u0142eczno\u015bciach sztuka by\u0142a sposobem na zrozumienie \u015bwiata przyrody. Malowid\u0142a naskalne wci\u0105\u017c nas poruszaj\u0105, mimo \u017ce \u015bwiat, w kt\u00f3rym \u017cyjemy, tak bardzo si\u0119 zmieni\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Sztuka wyra\u017ca to, co ludzkie \u2013 pi\u0119kno, mi\u0142o\u015b\u0107, strat\u0119, pragnienie czy strach.<\/p>\n\n\n\n

Sztuka nie s\u0142u\u017cy jedynie wyra\u017caniu ponadczasowych prawd, niezale\u017cnych od zmieniaj\u0105cego si\u0119 \u015bwiata. Jest kszta\u0142towana przez spo\u0142ecze\u0144stwo.<\/p>\n\n\n\n

Sztuki nie da si\u0119 sprowadzi\u0107 wy\u0142\u0105cznie do uwarunkowa\u0144 ekonomicznych, ale nie powstaje ona te\u017c w magiczny spos\u00f3b w umys\u0142ach pojedynczych geniuszy.<\/p>\n\n\n\n

W rzeczywisto\u015bci poj\u0119cie \u201egeniuszu\u201d ukszta\u0142towa\u0142o si\u0119 wraz z wielkim rozkwitem sztuki zwi\u0105zanym z renesansem. W okresie renesansu ponowne odkrycie sztuki i filozofii staro\u017cytnej Grecji i Rzymu da\u0142o pocz\u0105tek jej nowym formom.<\/p>\n\n\n\n

Ten rozkwit kultury stopniowo ulega\u0142 zmianom wraz z rosn\u0105c\u0105 pot\u0119g\u0105 nowej klasy spo\u0142ecznej \u2013 bur\u017cuazji. Malarstwo odchodzi\u0142o od temat\u00f3w klasycznych i biblijnych, skupiaj\u0105c si\u0119 coraz bardziej na uwiecznianiu ludzi bogatych.<\/p>\n\n\n\n

Rodz\u0105ca si\u0119 bur\u017cuazja, walcz\u0105c ze starym porz\u0105dkiem feudalnym, stworzy\u0142a wielk\u0105 sztuk\u0119 \u2013 sztuk\u0119, kt\u00f3ra radykalnie zerwa\u0142a z tradycj\u0105 \u201ewielkich mistrz\u00f3w\u201d. Opracowa\u0142a ona nowatorskie formy, by wyrazi\u0107 nowe d\u0105\u017cenia do wolno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Jednak kapitalizm, uwalniaj\u0105c artyst\u00f3w od patronatu Ko\u015bcio\u0142a i feuda\u0142\u00f3w, czyni\u0142 ich niewolnikami rynku.<\/p>\n\n\n\n

Jak napisa\u0142 Marks: \u201eBur\u017cuazja odar\u0142a z aureoli \u015bwi\u0119to\u015bci wszystkie rodzaje zaj\u0119\u0107, kt\u00f3re cieszy\u0142y si\u0119 dotychczas szacunkiem i na kt\u00f3re spogl\u0105dano z trwo\u017cn\u0105 czci\u0105. Lekarza, prawnika, ksi\u0119dza, poet\u0119, uczon\u00adego, zamieni\u0142a w swoich p\u0142atnych, najemnych robotnik\u00f3w\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Ci, kt\u00f3rzy nie chcieli lub nie potrafili dostosowa\u0107 si\u0119 do gust\u00f3w rynku, jak na przyk\u0142ad angielski poeta i grafik William Blake, po prostu \u017cyli w biedzie.<\/p>\n\n\n\n

Nowe formy sztuki s\u0105 zawsze wy\u015bmiewane zanim stan\u0105 si\u0119 cennymi dobrami.<\/p>\n\n\n\n

W 1913 roku Trocki napisa\u0142: \u201eModernizm w malarstwie\u2026 zosta\u0142 oskar\u00ad\u00ad\u017cony przez przedstawicieli starej akademickiej ortodoksji o agresywn\u0105 przesad\u0119 i fa\u0142szywy manieryzm\u201d.<\/p>\n\n\n\n

W rzeczywisto\u015bci by\u0142 to \u201ebudz\u0105cy natchnienie protest przeciwko staremu stylowi, kt\u00f3ry przesta\u0142 ju\u017c spe\u0142nia\u0107 swoj\u0105 rol\u0119 i sta\u0142 si\u0119 tylko poz\u0105\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Fakt, \u017ce dzie\u0142a sztuki s\u0105 sprzedawane na rynku, wp\u0142ywa na ka\u017cdy aspekt ich powstawania i tworzenia. Niekt\u00f3rzy rezygnuj\u0105 z integralno\u015bci na rzecz sukcesu komercyjnego.<\/p>\n\n\n\n

Jednak sztuka to nie tylko kolejny towar. Wzbogaca ona nasze rozumienie spo\u0142ecze\u0144stwa i otwiera przed nami nowe mo\u017cliwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Eugene Lunn pisze w swojej ksi\u0105\u017cce Marksizm i modernizm<\/em>: \u201eNawet pozbawiona swojej aureoli sztuka jest w stanie zdiagnozowa\u0107 alienuj\u0105ce warunki spo\u0142eczne i ekonomiczne oraz wskaza\u0107 drog\u0119 poza nie\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Rewolucja rosyjska z 1917 roku wywo\u0142a\u0142a fal\u0119 artystycznych eksperyment\u00f3w. Trocki sprzeciwia\u0142 si\u0119 jednak odrzuceniu ca\u0142ej sztuki przesz\u0142o\u015bci i zast\u0105pieniu jej \u201esztuk\u0105 proletariack\u0105\u201d. Stwierdzi\u0142 on raczej, \u017ce arty\u015bci musz\u0105 najpierw opanowa\u0107 wielk\u0105 sztuk\u0119 przesz\u0142o\u015bci, zanim b\u0119d\u0105 mogli j\u0105 przewy\u017cszy\u0107 nowymi formami ekspresji artystycznej.<\/p>\n\n\n\n

Aby uwolni\u0107 obrazy zamkni\u0119te w bankowych skarbcach i pokryte warstw\u0105 kurzu, potrzebna b\u0119dzie rewolucja.<\/p>\n\n\n\n

Rewolucja mo\u017ce jednak r\u00f3wnie\u017c uwolni\u0107 sztuk\u0119 od rynku i w\u0142\u0105czy\u0107 j\u0105 w ka\u017cdy aspekt naszego \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

Judy Cox<\/strong>
T\u0142umaczy\u0142 Maciej Bancarzewski<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sztuka nie wyra\u017ca jedynie wiecznych prawd niezale\u017cnych od zmieniaj\u0105cego si\u0119 \u015bwiata. Sztuka jest kszta\u0142towana przez spo\u0142ecze\u0144stwo Co czyni obraz, rze\u017ab\u0119, piosenk\u0119 lub wiersz wielkim dzie\u0142em? Sztuk\u0119 nale\u017cy ocenia\u0107 przede wszystkim wed\u0142ug jej w\u0142asnych kryteri\u00f3w \u2013 oryginalno\u015bci, kunsztu, oddzia\u0142ywania oraz zdolno\u015bci do nawi\u0105zania kontaktu z odbiorcami. Sztuki nie nale\u017cy ocenia\u0107 na podstawie pogl\u0105d\u00f3w politycznych danego artysty. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11829,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[363,364],"tags":[97],"class_list":["post-11828","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazeta-czerwiec-2026","category-gazeta-czerwiec-2026-cd","tag-featured"],"yoast_head":"\nMarksizm i sztuka \u2013 co sprawia, \u017ce dzie\u0142o sztuki jest wielkie? - Pracownicza Demokracja<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11828\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Marksizm i sztuka \u2013 co sprawia, \u017ce dzie\u0142o sztuki jest wielkie? - Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Sztuka nie wyra\u017ca jedynie wiecznych prawd niezale\u017cnych od zmieniaj\u0105cego si\u0119 \u015bwiata. Sztuka jest kszta\u0142towana przez spo\u0142ecze\u0144stwo Co czyni obraz, rze\u017ab\u0119, piosenk\u0119 lub wiersz wielkim dzie\u0142em? Sztuk\u0119 nale\u017cy ocenia\u0107 przede wszystkim wed\u0142ug jej w\u0142asnych kryteri\u00f3w \u2013 oryginalno\u015bci, kunsztu, oddzia\u0142ywania oraz zdolno\u015bci do nawi\u0105zania kontaktu z odbiorcami. Sztuki nie nale\u017cy ocenia\u0107 na podstawie pogl\u0105d\u00f3w politycznych danego artysty. […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11828\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-06-01T21:25:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-06-15T16:01:57+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/El.Castillo.naskalne.malowidla.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"760\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"507\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\".\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\".\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"5 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11828#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11828\"},\"author\":{\"name\":\".\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"headline\":\"Marksizm i sztuka \u2013 co sprawia, \u017ce dzie\u0142o sztuki jest wielkie?\",\"datePublished\":\"2026-06-01T21:25:00+00:00\",\"dateModified\":\"2026-06-15T16:01:57+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11828\"},\"wordCount\":785,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11828#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/El.Castillo.naskalne.malowidla.jpg\",\"keywords\":[\"Featured\"],\"articleSection\":[\"Gazeta - czerwiec 2026\",\"Gazeta - czerwiec 2026 - cd.\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11828\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11828\",\"name\":\"Marksizm i sztuka \u2013 co sprawia, \u017ce dzie\u0142o sztuki jest wielkie? - Pracownicza Demokracja\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11828#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11828#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/El.Castillo.naskalne.malowidla.jpg\",\"datePublished\":\"2026-06-01T21:25:00+00:00\",\"dateModified\":\"2026-06-15T16:01:57+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11828#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11828\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11828#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/El.Castillo.naskalne.malowidla.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/El.Castillo.naskalne.malowidla.jpg\",\"width\":760,\"height\":507},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11828#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Marksizm i sztuka \u2013 co sprawia, \u017ce dzie\u0142o sztuki jest wielkie?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\",\"name\":\"Pracownicza Demokracja\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\",\"name\":\".\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Marksizm i sztuka \u2013 co sprawia, \u017ce dzie\u0142o sztuki jest wielkie? - Pracownicza Demokracja","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11828","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Marksizm i sztuka \u2013 co sprawia, \u017ce dzie\u0142o sztuki jest wielkie? - Pracownicza Demokracja","og_description":"Sztuka nie wyra\u017ca jedynie wiecznych prawd niezale\u017cnych od zmieniaj\u0105cego si\u0119 \u015bwiata. Sztuka jest kszta\u0142towana przez spo\u0142ecze\u0144stwo Co czyni obraz, rze\u017ab\u0119, piosenk\u0119 lub wiersz wielkim dzie\u0142em? Sztuk\u0119 nale\u017cy ocenia\u0107 przede wszystkim wed\u0142ug jej w\u0142asnych kryteri\u00f3w \u2013 oryginalno\u015bci, kunsztu, oddzia\u0142ywania oraz zdolno\u015bci do nawi\u0105zania kontaktu z odbiorcami. Sztuki nie nale\u017cy ocenia\u0107 na podstawie pogl\u0105d\u00f3w politycznych danego artysty. […]","og_url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11828","og_site_name":"Pracownicza Demokracja","article_published_time":"2026-06-01T21:25:00+00:00","article_modified_time":"2026-06-15T16:01:57+00:00","og_image":[{"width":760,"height":507,"url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/El.Castillo.naskalne.malowidla.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":".","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":".","Szacowany czas czytania":"5 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11828#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11828"},"author":{"name":".","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"headline":"Marksizm i sztuka \u2013 co sprawia, \u017ce dzie\u0142o sztuki jest wielkie?","datePublished":"2026-06-01T21:25:00+00:00","dateModified":"2026-06-15T16:01:57+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11828"},"wordCount":785,"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11828#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/El.Castillo.naskalne.malowidla.jpg","keywords":["Featured"],"articleSection":["Gazeta - czerwiec 2026","Gazeta - czerwiec 2026 - cd."],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11828","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11828","name":"Marksizm i sztuka \u2013 co sprawia, \u017ce dzie\u0142o sztuki jest wielkie? - Pracownicza Demokracja","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11828#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11828#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/El.Castillo.naskalne.malowidla.jpg","datePublished":"2026-06-01T21:25:00+00:00","dateModified":"2026-06-15T16:01:57+00:00","author":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11828#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11828"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11828#primaryimage","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/El.Castillo.naskalne.malowidla.jpg","contentUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/El.Castillo.naskalne.malowidla.jpg","width":760,"height":507},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11828#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Marksizm i sztuka \u2013 co sprawia, \u017ce dzie\u0142o sztuki jest wielkie?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/","name":"Pracownicza Demokracja","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8","name":".","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11828","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11828"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11828\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11830,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11828\/revisions\/11830"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11829"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11828"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11828"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11828"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}