{"id":11822,"date":"2026-06-01T23:30:00","date_gmt":"2026-06-01T21:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11822"},"modified":"2026-06-15T17:50:24","modified_gmt":"2026-06-15T15:50:24","slug":"ebola-kryzys-stworzony-przez-kapitalizm","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11822","title":{"rendered":"Ebola: kryzys stworzony przez kapitalizm"},"content":{"rendered":"<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"635\" height=\"415\" src=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/trumna.Tibenderana.Katho_.Blaise.Ebola_.jpg\" alt=\"Maj, 2026 r. Bunia, stolica prowincji Ituri, Demokratyczna Republika Konga. Pracownicy Czerwonego Krzy\u017ca przygotowuj\u0105 si\u0119 do opuszczenia trumny dr. Tibenderany Katho Blaise\u2019a, kt\u00f3ry zmar\u0142 na Ebol\u0119 podczas walki z epidemi\u0105.\" class=\"wp-image-11823\" style=\"width:475px\" srcset=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/trumna.Tibenderana.Katho_.Blaise.Ebola_.jpg 635w, https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/trumna.Tibenderana.Katho_.Blaise.Ebola_-300x196.jpg 300w, https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/trumna.Tibenderana.Katho_.Blaise.Ebola_-150x98.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 635px) 100vw, 635px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Maj, 2026 r. Bunia, stolica prowincji Ituri, Demokratyczna Republika Konga. Pracownicy Czerwonego Krzy\u017ca przygotowuj\u0105 si\u0119 do opuszczenia trumny dr. Tibenderany Katho Blaise\u2019a, kt\u00f3ry zmar\u0142 na Ebol\u0119 podczas walki z epidemi\u0105.<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><em>Demokratyczna Republika Konga po raz kolejny jest nawiedzana przez fal\u0119 wirusa Eboli. Umar\u0142y ju\u017c setki, a kolejne miliony s\u0105 zagro\u017cone w miar\u0119 jak infekcja si\u0119 rozprzestrzenia si\u0119 w Afryce \u015arodkowej. Yuri Prasad bada sposoby w kt\u00f3re imperializm i po\u015bcig za zyskiem ugruntowa\u0142y drog\u0119 dla nowej epidemii<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Dla Demokratycznej Republiki Konga (DRK), w sercu Afryki \u015arodkowej, du\u017ce zasoby cennych surowc\u00f3w \u2013 takich jak kobalt, koltan i z\u0142oto \u2013 historycznie by\u0142y przekle\u0144stwem.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Globalny wy\u015bcig, by zdoby\u0107 kontrol\u0119 nad zasobami tego pa\u0144stwa, doprowadzi\u0142 do niekt\u00f3rych spo\u015br\u00f3d najwi\u0119kszych horror\u00f3w w historii kolonializmu i imperializmu.<\/p>\n\n\n\n<p>Zaczynaj\u0105c od belgijskich morderstw i okalecze\u0144 milion\u00f3w pracownik\u00f3w zmuszonych do produkcji gumy na prze\u0142omie XIX i XX wieku, ko\u0144cz\u0105c na sponsorowaniu dalej trwaj\u0105cej wojny domowej, DRK uleg\u0142o spustoszeniu.<\/p>\n\n\n\n<p>Dzisiaj kolejne nieszcz\u0119\u015bcie rozprzestrzenia si\u0119 w kraju i dalej do jego s\u0105siad\u00f3w. DRK jest epicentrum nowej fali \u015bmierciono\u015bnego wirusa Eboli.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015awiatowa Organizacja Zdrowia (WHO) wyda\u0142a o\u015bwiadczenie, \u017ce do 15 maja mia\u0142o miejsce 139 podej- rzanych zgon\u00f3w i 600 przypadk\u00f3w zachorowa\u0144. Ale liczby szybko id\u0105 w g\u00f3r\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Mo\u017cliwe, \u017ce dok\u0142adna liczba \u015bmierci nigdy nie b\u0119dzie znana, poniewa\u017c systemy stworzone, by alarmowa\u0107 publiczne organizacje opieki zdrowotnej praktycznie si\u0119 zawali\u0142y.<\/p>\n\n\n\n<p>Komentuj\u0105cy opisuj\u0105 infekcj\u0119 w sposoby sugeruj\u0105ce \u201ekatastrof\u0119 naturaln\u0105\u201d, za kt\u00f3r\u0105 \u017cadna instytucja nie mo\u017ce by\u0107 odpowiedzialna. Albo implikuj\u0105, \u017ce jest to wyniki tkwi\u0105cej w Afryce \u201ewsteczno\u015bci\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Obie te idee to nonsens.<\/p>\n\n\n\n<p>Faktycznie, to system oparty na wykorzystywaniu ludzi i planety jest winny. Na przyk\u0142ad, kiedy korporacje wycinaj\u0105 drzewa, by wydobywa\u0107 surowce, zwi\u0119kszaj\u0105 one ryzyko kontaktu mi\u0119dzy zwierz\u0119tami prze- nosz\u0105cymi choroby a lud\u017ami.<\/p>\n\n\n\n<p>Ludzie maj\u0105 wi\u0119ksz\u0105 szans\u0119 je\u015b\u0107 mi\u0119so pochodz\u0105ce od chorych zwierz\u0105t z cz\u0119\u015bci las\u00f3w, kt\u00f3re wcze\u015bniej by\u0142y niedost\u0119pne. Albo dzikie zwierz\u0119ta mog\u0105 migrowa\u0107 do osiedli, kt\u00f3re normalnie by omija\u0142y, gdyby ich siedliska nie zosta\u0142y zniszczone.<\/p>\n\n\n\n<p>To by\u0142y g\u0142\u00f3wne drogi zoonotycznej transmisji chor\u00f3b odzwierz\u0119cych do ludzi \u2013 i wiadomo, \u017ce spowodowa\u0142y wcze\u015bniejsze fale Eboli w latach 2014-16 i 2018-20.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:16px\">Nie jest przypadkiem, \u017ce pierwsze przypadki Eboli by\u0142y zaobserwowane w kopalnianych miasteczkach na wschodzie kraju. Do d\u0142ugotrwa\u0142ego problemu wydobycia surowc\u00f3w mineralnych i destrukcji \u015brodowiska natu\u00adralnego dochodzi nowy, nap\u0119dzany przez skrajn\u0105 prawic\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>USA kiedy\u015b widzia\u0142o zalety dla siebie, by finansowa\u0107 silne sieci nadzoru chor\u00f3b w regionie. Utrzy\u00admywa\u0142o zespo\u0142y ratunkowe lokalnych pracownik\u00f3w s\u0142u\u017cby zdrowia, by odpowiada\u0142y na kryzysy zdrowia publicznego.<\/p>\n\n\n\n<p>Ale wi\u0119kszo\u015b\u0107 z tych program\u00f3w si\u0119 sko\u0144czy\u0142a, kiedy prezydent Donald Trump zamkn\u0105\u0142 Agencje Stan\u00f3w Zjednoczonych ds. Rozwoju Mi\u0119dzy\u00adnarodowego (USAID) na pocz\u0105tku zesz\u0142ego roku. Jego polityka \u201eAmerica First\u201d [pl. Ameryka najpierw] okre\u015bli\u0142a wydatki na wsparcie jako \u201emarno\u00adtrawstwo\u201d, opisuj\u0105c kraje afryka\u0144skie jako \u201eshithole\u201d [pl. zasrane dziury].<\/p>\n\n\n\n<p>Centra Kontroli i Zapobiegania Chor\u00f3b straci\u0142y setki ekspert\u00f3w, wliczaj\u0105c niekt\u00f3re w DRK, kt\u00f3rzy mogliby pom\u00f3c w powstrzymaniu epidemii.<\/p>\n\n\n\n<p>Zesz\u0142ej jesieni, administracja Trumpa zwolni\u0142a setki rz\u0105dowych naukowc\u00f3w, wliczaj\u0105c pracownik\u00f3w Epidemic Intelligence Service [pl. s\u0142u\u017cba wywiadu epidemicznego], kt\u00f3rzy specjalizowali si\u0119 w zwalczaniu Eboli.<\/p>\n\n\n\n<p>Te ci\u0119cia bud\u017cetowe maj\u0105 konse\u00adkwencje.<\/p>\n\n\n\n<p>Pierwsz\u0105 znan\u0105 \u015bmierci\u0105 tej fali by\u0142a piel\u0119gniarka, kt\u00f3ra zmar\u0142a 27 kwietnia. To sugeruje, \u017ce wirus si\u0119 szerzy od pocz\u0105tku kwietnia. Op\u00f3\u017a\u00adnienia w potwierdzaniu pierwszych prawdopodobnych przypadk\u00f3w Eboli w najnowszej fali mia\u0142y miejsce, poniewa\u017c pr\u00f3bki by\u0142y transferowane do laboratorium w z\u0142ej temperaturze.<\/p>\n\n\n\n<p>USAID kiedy\u015b finansowa\u0142o i prowadzi\u0142o tego typu dzia\u0142alno\u015b\u0107. Teraz ju\u017c tego nie robi.<\/p>\n\n\n\n<p>Lekarze z DRK s\u0105 ekspertami od Eboli, ale w poprzednich falach opierali si\u0119 na pomocy USA w koordynacji i kluczowych zapasach. Teraz to wsparcie zosta\u0142o zredu\u00adkowane do kropli w morzu.<\/p>\n\n\n\n<p>Bud\u017cet WHO zosta\u0142 zredukowany o oko\u0142o 21%, kiedy w styczniu 2025 Trump poinformowa\u0142 organizacj\u0119 o wycofaniu si\u0119 USA z kraj\u00f3w cz\u0142onkowskich tej organizacji. Decyzja USA zosta\u0142a wprowadzona w styczniu bie\u017c\u0105cego roku. Nast\u0119pnie podobn\u0105 decyzj\u0119 podj\u0119\u0142a Argentyna.<\/p>\n\n\n\n<p>Zbyt p\u00f3\u017ane rozpoznanie spo\u00adsob\u00f3w przenoszenia Eboli umo\u017cliwi\u0142o jej niekontrolowane rozprze\u00adstrze\u00adnienie. Obecnie zdarzaj\u0105 si\u0119 przy\u00ad\u00adpadki w Gomie, ponad milionowym mie\u015bcie na granicy z Rwand\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Goma znajduje si\u0119 oko\u0142o 560 kilometr\u00f3w od wschodniej prowincji Ituri w DRK, gdzie by\u0142y rozpoznane pierwsze przypadki. Ta sama odmiana wirusa Bundibugyo zosta\u0142a ziden\u00adty\u00adfikowana w stolicy Ugandy \u2013 Kampali, z populacj\u0105 1,9 miliona ludzi.<\/p>\n\n\n\n<p>Pomimo, \u017ce kryzys trwa od tygodni, dalej nie ma w pe\u0142ni funk\u00adcjonalnych centr leczenia Eboli, nawet w dotkni\u0119tych ni\u0105 miejscowo\u015bciach.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201eJe\u015bli nie ma centrum leczenia tu w stolicy, to co z pozosta\u0142ymi obszarami?\u201d \u2013 jeden z mieszka\u0144c\u00f3w powiedzia\u0142 w wywiadzie z BBC.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015amier\u0107 spowodowana Ebol\u0105 jest przera\u017caj\u0105ca i bolesna \u2013 aktualna odmiana zabija oko\u0142o jednej trzeciej zara\u017conych. Rozw\u00f3j objaw\u00f3w zajmuje od dw\u00f3ch do 21 dni, ale pojawiaj\u0105 si\u0119 nagle. Pocz\u0105tkowe etapy przy\u00adpominaj\u0105 gryp\u0119, ale szybko rozwijaj\u0105 si\u0119 w biegunk\u0119 i wymioty. Zara\u017ceni trac\u0105 du\u017ce ilo\u015bci p\u0142yn\u00f3w, a ich organy staj\u0105 si\u0119 niewydolne.<\/p>\n\n\n\n<p>W niekt\u00f3rych przypadkach, system odporno\u015bciowy zaczyna ata\u00adkowa\u0107 pacjent\u00f3w, skrzepiaj\u0105c krew i przerywaj\u0105c kr\u0105\u017cenie, doprowadzaj\u0105c do niewydolno\u015bci serca.<\/p>\n\n\n\n<p>W tej chwili nie istniej\u0105 celowane leki na wariant Bundibugyo, a firmy farmaceutyczne prowadz\u0105 bardzo na tym polu w\u0105skie badania. Ludzie w Afryce \u015arodkowej po prostu nie s\u0105 dla nich wystarczaj\u0105co du\u017cym rynkiem, poniewa\u017c s\u0105 biedni.<\/p>\n\n\n\n<p>Wirus rozprzestrzenia si\u0119 przez bezpo\u015bredni kontakt z p\u0142ynami ustro\u00adjo\u00adwymi \u2013 krwi\u0105, \u015blin\u0105, potem, \u0142zami, \u015bluzem, wymiotami, odchodami, mle\u00adkiem kobiecym, moczem i nasieniem. Rozprzestrzenia si\u0119 niezwykle \u0142atwo, co znaczy, \u017ce zara\u017cona osoba mo\u017ce przekaza\u0107 wirusa poprzez dotkni\u0119cie przedmiotu, kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej zostanie dotkni\u0119ty przez kogo\u015b innego.<\/p>\n\n\n\n<p>Pracownicy s\u0142u\u017cby zdrowia walcz\u0105cy z infekcj\u0105 na pierwszej linii sami s\u0105 na ni\u0105 wysoce nara\u017ceni, poniewa\u017c brakuje im podstawowego sprz\u0119tu ochronnego.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201eJeste\u015bmy przyt\u0142oczeni. Nie jest\u00ade\u015bmy gotowi, by radzi\u0107 sobie z fal\u0105 zachorowa\u0144\u201d \u2013 powiedzia\u0142a Sandrine Lusamba, koordynatorka ma\u0142ego szpitala w okolicy Bunii, stolicy prowincji Ituri. Jak poda\u0142a, szpital przyj\u0105\u0142 kilka podejrzanych zaka\u017ce\u0144 Ebol\u0105 od pocz\u0105tku fali i trzy osoby umar\u0142y. Dwie piel\u0119gniarki zacho\u00adrowa\u0142y.<\/p>\n\n\n\n<p>Ci, kt\u00f3rzy lecz\u0105 chorych, potrze\u00adbuj\u0105 nieprzemakalnych kombine\u00adzon\u00f3w i wodoodpornych fartuch\u00f3w, podw\u00f3jnych r\u0119kawic, os\u0142on na twarz i wysokich standard\u00f3w masek. Ten sprz\u0119t jest praktycznie niedost\u0119pny, pomimo \u017ce mi\u0119dzynarodowe korpo\u00adracje wydobywaj\u0105 ogromne bogactwa z kongijskiej ziemi.<\/p>\n\n\n\n<p>Zamiast \u015brodk\u00f3w ochrony oso\u00adbistej i innego sprz\u0119tu medycznego w ostatnich latach pot\u0119gi \u015bwiatowe wprowadzi\u0142y bro\u0144 do DRK, by wesprze\u0107 jedn\u0105 lub drug\u0105 stron\u0119 trwaj\u0105cej od wielu lat wojny. Ta kombinacja konfliktu, ub\u00f3stwa i niszczenia \u015brodowiska ma charakter systemowy i grozi rozprzestrzenianiu si\u0119 nowych fal Eboli w Afryce.<\/p>\n\n\n\n<p>Jednak dla globalnej klasy panuj\u0105cej, choroba jest cen\u0105, kt\u00f3r\u0105 s\u0105 gotowi zap\u0142aci\u0107.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p style=\"font-size:16px\"><strong>Rywalizacja mocarstw nap\u0119dza przera\u017aliw\u0105 wojn\u0119<\/strong><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"620\" height=\"383\" src=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/dzieci.gornicy.drk_.jpg\" alt=\"Praca dzieci\" class=\"wp-image-11824\" srcset=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/dzieci.gornicy.drk_.jpg 620w, https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/dzieci.gornicy.drk_-300x185.jpg 300w, https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/dzieci.gornicy.drk_-150x93.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 620px) 100vw, 620px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><strong>Nie ma w\u0105tpliwo\u015bci co do tego, \u017ce trwaj\u0105ca od dekad wojna w DRK utrudnia wszelkie pr\u00f3by zatrzy\u00admania Eboli.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ta wojna jest cz\u0119sto pokazywana jako \u201ekonflikt etniczny\u201d, kt\u00f3ry nie posiada racjonalnego uzasadnienia.<\/p>\n\n\n\n<p>W rzeczywisto\u015bci, wiele spo\u015br\u00f3d du\u017cych pot\u0119g \u015bwiatowych jest we\u0144 mocno zaanga\u017cowane. Wspiera\u0142y one liczne rz\u0105dy, boj\u00f3wki i armie s\u0105siednich pa\u0144stw w nadziei na zagarni\u0119cie \u201eswojej cz\u0119\u015bci\u201d bogactw DRK.<\/p>\n\n\n\n<p>Zach\u00f3d jest nie tylko ch\u0119tny, by zabra\u0107 minera\u0142y z regionu dla siebie, ale r\u00f3wnie\u017c pow\u00adstrzyma\u0107 innych, jak np. Chiny i Rosj\u0119, od zdobycia do nich dost\u0119pu.<\/p>\n\n\n\n<p>Rosja zaoferowa\u0142a rz\u0105dowi DRK polityczne wsparcie i sprz\u0119t wojskowy w zamiast za zasoby naturalne. W tym samym czasie Chiny dominuj\u0105 wydo\u00adbycie, przetwarzanie i eksport wi\u0119kszo\u015bci kobaltu z kraju.<\/p>\n\n\n\n<p>USA i Wielka Brytania okresowo wspiera\u0142y Rwand\u0119 i Ugand\u0119, widz\u0105c w nich \u201epartner\u00f3w bezpiecze\u0144stwa\u201d. Chocia\u017c ONZ zebra\u0142a znacz\u0105ce dowody, \u017ce oba te pa\u0144stwa wspiera\u0142y boj\u00f3wk\u0119 M23 dzia\u0142aj\u0105c\u0105 na wsch\u00f3d od DRK. Chiny r\u00f3wnie\u017c czasami wspiera\u0142y Rwand\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Prezydent DRK niedawno zaoferowa\u0142 Trumpowi umow\u0119 \u2013 \u017ceby USA wspar\u0142o jego rz\u0105d w pokonaniu rebelianckich boj\u00f3wek, w zamian za dost\u0119p do minera\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Zachodnie firmy mi\u0119dzynarodowe \u2013 m.in. Apple, Alphabet, Microsoft, Dell i Tesla \u2013 do swoich dzia\u0142a\u0144 potrzebuj\u0105 dost\u0119pu do kobaltu z DRK. Tutejsci g\u00f3rnicy to czasami sze\u015bciolatkowie i zarabiaj\u0105 poni\u017cej dolara dziennie.<\/p>\n\n\n\n<p>Wydobycie, zamiast wspiera\u0107 rozw\u00f3j DRK, doprowadza do wojen, chor\u00f3b i utrzymuje klas\u0119 pracownicz\u0105 w ub\u00f3stwie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-light-green-cyan-background-color has-background\" style=\"font-size:16px\"><strong>Ci\u0119cia w pomocy mi\u0119dzynarodowej \u2013 czy to koniec \u201emi\u0119kkiej si\u0142y\u201d?<\/strong><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"738\" height=\"415\" src=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Patrice.Lumumba.jpg\" alt=\"Patrice Lumumba \u2013 torturowany i zamordowany w 1961 roku podczas zamachu stanu zorganizowanego przez Zach\u00f3d.\" class=\"wp-image-11825\" style=\"width:475px\" srcset=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Patrice.Lumumba.jpg 738w, https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Patrice.Lumumba-300x169.jpg 300w, https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Patrice.Lumumba-150x84.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 738px) 100vw, 738px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Patrice Lumumba \u2013 torturowany i zamordowany w 1961 roku podczas zamachu stanu zorganizowanego przez Zach\u00f3d.<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"has-light-green-cyan-background-color has-background\"><strong>Trumpowskie ci\u0119cia bud\u017cetowe dla pomocy mi\u0119dzynarodowej \u2013 jak i te Wielkiej Brytanii \u2013 bez w\u0105tpienia pogorszy\u0142y kryzys spowodowany Ebol\u0105 w Afryce \u015arodkowej.<\/strong><br><br>Osoba przewodnicz\u0105ca orga\u00adni\u00adzacji charytatywnej Refugees International, zajmuj\u0105cej si\u0119 ochron\u0105 praw uchod\u017ac\u00f3w, m\u00f3wi, \u017ce finansowanie z USA dla DRK spad\u0142o z ponad 900 milion\u00f3w dolar\u00f3w w ostatnim roku administracji Bidena do 179 milion\u00f3w dolar\u00f3w w pierwszym roku administracji Trumpa. Ta obni\u017cka zdewastowa\u0142a ju\u017c wtedy s\u0142ab\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 zdrowia, zniszczon\u0105 przez ci\u0105g\u0142\u0105 wojn\u0119. Jednak finansowanie z USAID i WHO nigdy nie by\u0142o po prostu filantropi\u0105. Wszystkie globalne mocarstwa u\u017cywaj\u0105 pomocy, by umo\u017cliwia\u0107 realizacj\u0119 swoich cel\u00f3w, szczeg\u00f3lnie na Globalnym Po\u0142udniu.<br><br>W przeciwie\u0144stwie do \u201etwardej si\u0142y\u201d militarnej wsparcie by\u0142o cz\u0119\u015bci\u0105 planu na rzecz \u201emi\u0119kkiej si\u0142y\u201d, kt\u00f3ra mia\u0142a zjedna\u0107 serca ludzi.<br><br>Dlatego finansowane przez USAID worki jedzenia i lek\u00f3w transportowane do stref katastrof maj\u0105 na sobie slogan \u201ePrezent od ludzi Stan\u00f3w Zjednoczonych Ameryki\u201d.<br><br>Afryka \u015arodkowa by\u0142a polem bitwy dla g\u0142\u00f3wnych imperialnych si\u0142 w trakcie Zimnej Wojny w latach 50tych i 60tych, kiedy \u201eBelgijskie Kongo\u201d walczy\u0142o o niepodleg\u0142o\u015b\u0107.<br><br>USA uzna\u0142y, \u017ce Rosja nie powinna zyska\u0107 sojusznik\u00f3w na kontynencie.<br><br>Zamiast tego chcia\u0142y wp\u0142yn\u0105\u0107 na nowych w\u0142adc\u00f3w Afryki \u2013 i oferowa\u0142o jedzenie, leki, szkolenia i uzbrojenie w celu ich zach\u0119cenia do siebie.<br><br>Ci, kt\u00f3rzy stawili op\u00f3r \u2013 wliczaj\u0105c w to pierwszego premiera DRK, Patrice\u2019a Lumumb\u0119 \u2013 byli mordowani.<br><br>Pomoc przysz\u0142a z haczykiem, kt\u00f3ry przywi\u0105zywa\u0142 nowo niezale\u017cne pa\u0144stwa do Zachodu przez handel i po\u017cyczki, politycznie przywi\u0105zuj\u0105c powstaj\u0105c\u0105 afryka\u0144sk\u0105 klas\u0119 panuj\u0105c\u0105 do Zachodu. Celem pomocy by\u0142o stworzenie uzale\u017cnienia.<br><br>W zamian za \u201ehojno\u015b\u0107\u201d Zachodu pa\u0144stwa otrzymuj\u0105ce wsparcie mia\u0142y by\u0107 \u201ego\u015bcinne\u201d dla imperialistycznych baz wojskowych, szpieg\u00f3w i misji handlowych \u2013 i dzia\u0142a\u0107 jako wysuni\u0119te plac\u00f3wki w czasach regionalnych konflikt\u00f3w.<br><br>Z czasem zacz\u0119to r\u00f3wnie\u017c \u017c\u0105da\u0107, by otworzy\u0142y swoje rynki na spustoszenie wolnego rynku, i by sp\u0142aci\u0142y po\u017cyczki mi\u0119dzynarodowe przez gwa\u0142towne ci\u0119cia pa\u0144stwowych wydatk\u00f3w. A gdy to doprowadza\u0142o do rewolt i rebelii, z kt\u00f3rymi \u201emi\u0119kka si\u0142a\u201d nie mog\u0142a sobie poradzi\u0107, zawsze mo\u017cna by\u0142o polega\u0107 na \u201etwardej sile\u201d. I to jest co\u015b, czego ludzie w DRK do\u015bwiadczyli na w\u0142asnej sk\u00f3rze.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right\"><strong>T\u0142umaczy\u0142 J\u00f3zef K.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Demokratyczna Republika Konga po raz kolejny jest nawiedzana przez fal\u0119 wirusa Eboli. Umar\u0142y ju\u017c setki, a kolejne miliony s\u0105 zagro\u017cone w miar\u0119 jak infekcja si\u0119 rozprzestrzenia si\u0119 w Afryce \u015arodkowej. Yuri Prasad bada sposoby w kt\u00f3re imperializm i po\u015bcig za zyskiem ugruntowa\u0142y drog\u0119 dla nowej epidemii Dla Demokratycznej Republiki Konga (DRK), w sercu Afryki \u015arodkowej, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11823,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[363,364],"tags":[97],"class_list":["post-11822","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazeta-czerwiec-2026","category-gazeta-czerwiec-2026-cd","tag-featured"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Ebola: kryzys stworzony przez kapitalizm - Pracownicza Demokracja<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11822\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ebola: kryzys stworzony przez kapitalizm - Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Demokratyczna Republika Konga po raz kolejny jest nawiedzana przez fal\u0119 wirusa Eboli. Umar\u0142y ju\u017c setki, a kolejne miliony s\u0105 zagro\u017cone w miar\u0119 jak infekcja si\u0119 rozprzestrzenia si\u0119 w Afryce \u015arodkowej. Yuri Prasad bada sposoby w kt\u00f3re imperializm i po\u015bcig za zyskiem ugruntowa\u0142y drog\u0119 dla nowej epidemii Dla Demokratycznej Republiki Konga (DRK), w sercu Afryki \u015arodkowej, [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11822\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-06-01T21:30:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-06-15T15:50:24+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/trumna.Tibenderana.Katho_.Blaise.Ebola_.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"635\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"415\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\".\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\".\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"11 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11822#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11822\"},\"author\":{\"name\":\".\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"headline\":\"Ebola: kryzys stworzony przez kapitalizm\",\"datePublished\":\"2026-06-01T21:30:00+00:00\",\"dateModified\":\"2026-06-15T15:50:24+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11822\"},\"wordCount\":1968,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11822#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/trumna.Tibenderana.Katho_.Blaise.Ebola_.jpg\",\"keywords\":[\"Featured\"],\"articleSection\":[\"Gazeta - czerwiec 2026\",\"Gazeta - czerwiec 2026 - cd.\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11822\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11822\",\"name\":\"Ebola: kryzys stworzony przez kapitalizm - Pracownicza Demokracja\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11822#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11822#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/trumna.Tibenderana.Katho_.Blaise.Ebola_.jpg\",\"datePublished\":\"2026-06-01T21:30:00+00:00\",\"dateModified\":\"2026-06-15T15:50:24+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11822#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11822\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11822#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/trumna.Tibenderana.Katho_.Blaise.Ebola_.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/trumna.Tibenderana.Katho_.Blaise.Ebola_.jpg\",\"width\":635,\"height\":415},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11822#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ebola: kryzys stworzony przez kapitalizm\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\",\"name\":\"Pracownicza Demokracja\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\",\"name\":\".\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ebola: kryzys stworzony przez kapitalizm - Pracownicza Demokracja","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11822","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Ebola: kryzys stworzony przez kapitalizm - Pracownicza Demokracja","og_description":"Demokratyczna Republika Konga po raz kolejny jest nawiedzana przez fal\u0119 wirusa Eboli. Umar\u0142y ju\u017c setki, a kolejne miliony s\u0105 zagro\u017cone w miar\u0119 jak infekcja si\u0119 rozprzestrzenia si\u0119 w Afryce \u015arodkowej. Yuri Prasad bada sposoby w kt\u00f3re imperializm i po\u015bcig za zyskiem ugruntowa\u0142y drog\u0119 dla nowej epidemii Dla Demokratycznej Republiki Konga (DRK), w sercu Afryki \u015arodkowej, [&hellip;]","og_url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11822","og_site_name":"Pracownicza Demokracja","article_published_time":"2026-06-01T21:30:00+00:00","article_modified_time":"2026-06-15T15:50:24+00:00","og_image":[{"width":635,"height":415,"url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/trumna.Tibenderana.Katho_.Blaise.Ebola_.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":".","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":".","Szacowany czas czytania":"11 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11822#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11822"},"author":{"name":".","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"headline":"Ebola: kryzys stworzony przez kapitalizm","datePublished":"2026-06-01T21:30:00+00:00","dateModified":"2026-06-15T15:50:24+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11822"},"wordCount":1968,"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11822#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/trumna.Tibenderana.Katho_.Blaise.Ebola_.jpg","keywords":["Featured"],"articleSection":["Gazeta - czerwiec 2026","Gazeta - czerwiec 2026 - cd."],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11822","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11822","name":"Ebola: kryzys stworzony przez kapitalizm - Pracownicza Demokracja","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11822#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11822#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/trumna.Tibenderana.Katho_.Blaise.Ebola_.jpg","datePublished":"2026-06-01T21:30:00+00:00","dateModified":"2026-06-15T15:50:24+00:00","author":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11822#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11822"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11822#primaryimage","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/trumna.Tibenderana.Katho_.Blaise.Ebola_.jpg","contentUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/trumna.Tibenderana.Katho_.Blaise.Ebola_.jpg","width":635,"height":415},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11822#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ebola: kryzys stworzony przez kapitalizm"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/","name":"Pracownicza Demokracja","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8","name":".","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11822","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11822"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11822\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11827,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11822\/revisions\/11827"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11823"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11822"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11822"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11822"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}