{"id":11724,"date":"2026-05-01T23:30:00","date_gmt":"2026-05-01T21:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11724"},"modified":"2026-05-16T01:05:00","modified_gmt":"2026-05-15T23:05:00","slug":"czym-jest-kapitalizm","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11724","title":{"rendered":"Czym jest kapitalizm?"},"content":{"rendered":"
\n
\"25.04.2026
25.04.2026 Pikieta strajkuj\u0105cych z legnickiego Dino.
Tylko pracownicy i pracownice mog\u0105 obali\u0107 system wyzysku.<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Kapitalizm jest bardziej produktywny i dynamiczny ni\u017c jakikolwiek poprzedni system \u2013 jednak ca\u0142y ten potencja\u0142 zaspokajania ludzkich potrzeb jest marnowany<\/em><\/p>\n\n\n\n

Nie ma alternatywy wobec kapitalizmu \u2013 a przynajmniej tak w\u0142a\u015bnie establishment chce, \u017ceby\u015bmy my\u015bleli. Jak zauwa\u017cy\u0142 teoretyk Fredric Jameson, \u0142atwiej wyobrazi\u0107 sobie koniec \u015bwiata ni\u017c koniec kapitalizmu.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jednym z najwa\u017cniejszych osi\u0105gni\u0119\u0107 Karola Marksa by\u0142a analiza tego, jak powsta\u0142 kapitalizm, jak funkcjonuje i jak mo\u017cna go obali\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Kapitalizm pojawi\u0142 si\u0119 stosunkowo niedawno w historii ludzko\u015bci. Zacz\u0105\u0142 si\u0119 powa\u017cnie rozwija\u0107 w Europie pod koniec \u015bredniowiecza, a w XIX wieku zacz\u0105\u0142 rozprzestrzenia\u0107 si\u0119 na ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/p>\n\n\n\n

Kapitalizm opiera si\u0119 na dw\u00f3ch wielkich podzia\u0142ach. Pierwszym z nich jest podzia\u0142 mi\u0119dzy samymi kapitalistami.<\/p>\n\n\n\n

\u0141atwo jest my\u015ble\u0107 o kapitalizmie w kategoriach chciwo\u015bci elit rz\u0105dz\u0105cych \u015bwiatem \u2013 obscenicznego bogactwa takich ludzi, jak Elon Musk, Jeff Bezos czy Warren Buffett. Ale kapitalizm to nie tylko obsceniczna chciwo\u015b\u0107 tych os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n

Kapitali\u015bci s\u0105 zmuszeni konkurowa\u0107 ze sob\u0105, aby zgarn\u0105\u0107 wi\u0119ksze zyski i zdominowa\u0107 wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 rynku dla swoich produkt\u00f3w. Je\u015bli nie b\u0119d\u0105 skutecznie konkurowa\u0107, zostan\u0105 przej\u0119ci albo zbankrutuj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Konkurencja mi\u0119dzy kapitalistami zmusza ich do rozwijania produkcji na skal\u0119 nie do pomy\u015blenia w \u017cadnym wcze\u015bniejszym spo\u0142ecze\u0144stwie.<\/p>\n\n\n\n

Marks pisa\u0142, \u017ce klasa kapitalistyczna nie mo\u017ce istnie\u0107 bez \u201enieustannego rewolucjonizowania na\u00ad- rz\u0119dzi produkcji, a tym samym stosunk\u00f3w produkcji, a wraz z nimi ca\u0142okszta\u0142tu stosunk\u00f3w spo\u0142ecznych\u201d. Kapitalizm jest systemem dynamicznym.<\/p>\n\n\n\n

Oznacza to jednak r\u00f3wnie\u017c, \u017ce szefowie s\u0105 stale zmuszani do tego, by wymusza\u0107 na pracownikach d\u0142u\u017cszy czas pracy za mniejsze wynagrodzenie. Musz\u0105 te\u017c nieustannie inwestowa\u0107 w nowe technologie, kt\u00f3re daj\u0105 im przewag\u0119 konkurencyjn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Szefowie s\u0105 podzieleni mi\u0119dzy sob\u0105. Ich brutalna, bezwzgl\u0119dna konkurencja to materia\u0142 na dramaty, takie jak Sukcesja<\/em>. Jest jednak jedna rzecz, kt\u00f3ra mo\u017ce ich zjednoczy\u0107 \u2013 gro\u017aba oporu ze strony tych, kt\u00f3rych wyzyskuj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Wynika to z faktu, \u017ce drugim wielkim podzia\u0142em w sercu systemu kapitalistycznego jest ten mi\u0119dzy szefami, czyli bur\u017cuazj\u0105, a klas\u0105 pracownicz\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Kapitalizm jest wyj\u0105tkowy, poniewa\u017c jest systemem powszechnej produkcji towarowej. Towary to dobra wytwarzane na sprzeda\u017c na rynku. Zdolno\u015b\u0107 pracownik\u00f3w do pracy, ich si\u0142a robocza, staje si\u0119 towarem, a praca najemna staje si\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105 form\u0105 pracy.<\/p>\n\n\n\n

Kapitali\u015bci lubi\u0105 my\u015ble\u0107, \u017ce to ich sprytne inwestycje i innowacyjne technologie tworz\u0105 ich bogactwo. Jednak to praca pracownik\u00f3w generuje zyski.<\/p>\n\n\n\n

Szefowie nieustannie pr\u00f3buj\u0105 zmusi\u0107 si\u0142\u0119 robocz\u0105 do akceptowania gorszych warunk\u00f3w pracy. Dlatego pracownicy maj\u0105 zbiorowy interes w organizowaniu si\u0119, aby przeciwstawi\u0107 si\u0119 \u017c\u0105daniom szef\u00f3w. Ten antagonistyczny stosunek mi\u0119dzy pracownikami a kapitalistami jest fundamentaln\u0105 relacj\u0105 spo\u0142eczn\u0105 definiuj\u0105c\u0105 kapitalizm.<\/p>\n\n\n\n

Konkurencja sprawia, \u017ce kapitalizm jest systemem anarchicznym. Nikt nie wie, czy istnieje rynek na wytworzone towary, dop\u00f3ki nie zostan\u0105 one wystawione na sprzeda\u017c. Prowadzi to do g\u00f3r d\u00f3br, kt\u00f3rych nikt nie chce kupi\u0107, oraz do straszliwego niedoboru rzeczy \u017cywotnie potrzebnych, ale niedaj\u0105cych wystarczaj\u0105cego zysku.<\/p>\n\n\n\n

Nasza zdolno\u015b\u0107 do racjonalnego planowania produkcji w celu zaspokajania ludzkich potrzeb i wspierania zdrowia planety zostaje zniweczona przez proces gromadzenia zysk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Kapitalizm jest bardziej produktywny i dynamiczny ni\u017c jakikolwiek wcze\u015bniejszy system. Jednak ca\u0142y ten potencja\u0142 zaspokajania ludzkich potrzeb jest marnowany. Zamiast tego jest nieuchronnie naznaczony nieludzko\u015bci\u0105, nier\u00f3wno\u015bci\u0105, kryzysami, wojnami i zniszczeniem.<\/p>\n\n\n\n

Jest tylko jeden spos\u00f3b na zniesienie kapitalizmu i osi\u0105gni\u0119cie socjalizmu: pracownicy sami musz\u0105 przej\u0105\u0107 w\u0142asno\u015b\u0107 i kontrol\u0119 nad procesem produkcji poprzez demokratyczne planowanie.<\/p>\n\n\n\n

Judy Cox<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kapitalizm jest bardziej produktywny i dynamiczny ni\u017c jakikolwiek poprzedni system \u2013 jednak ca\u0142y ten potencja\u0142 zaspokajania ludzkich potrzeb jest marnowany Nie ma alternatywy wobec kapitalizmu \u2013 a przynajmniej tak w\u0142a\u015bnie establishment chce, \u017ceby\u015bmy my\u015bleli. Jak zauwa\u017cy\u0142 teoretyk Fredric Jameson, \u0142atwiej wyobrazi\u0107 sobie koniec \u015bwiata ni\u017c koniec kapitalizmu. Jednym z najwa\u017cniejszych osi\u0105gni\u0119\u0107 Karola Marksa by\u0142a analiza […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11725,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[360,361],"tags":[97],"class_list":["post-11724","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazeta-maj-2026","category-gazeta-maj-2026-cd","tag-featured"],"yoast_head":"\nCzym jest kapitalizm? - Pracownicza Demokracja<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11724\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Czym jest kapitalizm? - Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Kapitalizm jest bardziej produktywny i dynamiczny ni\u017c jakikolwiek poprzedni system \u2013 jednak ca\u0142y ten potencja\u0142 zaspokajania ludzkich potrzeb jest marnowany Nie ma alternatywy wobec kapitalizmu \u2013 a przynajmniej tak w\u0142a\u015bnie establishment chce, \u017ceby\u015bmy my\u015bleli. Jak zauwa\u017cy\u0142 teoretyk Fredric Jameson, \u0142atwiej wyobrazi\u0107 sobie koniec \u015bwiata ni\u017c koniec kapitalizmu. Jednym z najwa\u017cniejszych osi\u0105gni\u0119\u0107 Karola Marksa by\u0142a analiza […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11724\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-05-01T21:30:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-05-15T23:05:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/dino.legnickie.strajkujacy.pikieta.25.04.2026.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"640\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"469\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\".\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\".\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"4 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11724#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11724\"},\"author\":{\"name\":\".\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"headline\":\"Czym jest kapitalizm?\",\"datePublished\":\"2026-05-01T21:30:00+00:00\",\"dateModified\":\"2026-05-15T23:05:00+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11724\"},\"wordCount\":609,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11724#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/dino.legnickie.strajkujacy.pikieta.25.04.2026.jpg\",\"keywords\":[\"Featured\"],\"articleSection\":[\"Gazeta - maj 2026\",\"Gazeta - maj 2026 - cd.\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11724\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11724\",\"name\":\"Czym jest kapitalizm? - Pracownicza Demokracja\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11724#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11724#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/dino.legnickie.strajkujacy.pikieta.25.04.2026.jpg\",\"datePublished\":\"2026-05-01T21:30:00+00:00\",\"dateModified\":\"2026-05-15T23:05:00+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11724#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11724\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11724#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/dino.legnickie.strajkujacy.pikieta.25.04.2026.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/dino.legnickie.strajkujacy.pikieta.25.04.2026.jpg\",\"width\":640,\"height\":469},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11724#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Czym jest kapitalizm?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\",\"name\":\"Pracownicza Demokracja\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\",\"name\":\".\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Czym jest kapitalizm? - Pracownicza Demokracja","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11724","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Czym jest kapitalizm? - Pracownicza Demokracja","og_description":"Kapitalizm jest bardziej produktywny i dynamiczny ni\u017c jakikolwiek poprzedni system \u2013 jednak ca\u0142y ten potencja\u0142 zaspokajania ludzkich potrzeb jest marnowany Nie ma alternatywy wobec kapitalizmu \u2013 a przynajmniej tak w\u0142a\u015bnie establishment chce, \u017ceby\u015bmy my\u015bleli. Jak zauwa\u017cy\u0142 teoretyk Fredric Jameson, \u0142atwiej wyobrazi\u0107 sobie koniec \u015bwiata ni\u017c koniec kapitalizmu. Jednym z najwa\u017cniejszych osi\u0105gni\u0119\u0107 Karola Marksa by\u0142a analiza […]","og_url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11724","og_site_name":"Pracownicza Demokracja","article_published_time":"2026-05-01T21:30:00+00:00","article_modified_time":"2026-05-15T23:05:00+00:00","og_image":[{"width":640,"height":469,"url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/dino.legnickie.strajkujacy.pikieta.25.04.2026.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":".","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":".","Szacowany czas czytania":"4 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11724#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11724"},"author":{"name":".","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"headline":"Czym jest kapitalizm?","datePublished":"2026-05-01T21:30:00+00:00","dateModified":"2026-05-15T23:05:00+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11724"},"wordCount":609,"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11724#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/dino.legnickie.strajkujacy.pikieta.25.04.2026.jpg","keywords":["Featured"],"articleSection":["Gazeta - maj 2026","Gazeta - maj 2026 - cd."],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11724","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11724","name":"Czym jest kapitalizm? - Pracownicza Demokracja","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11724#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11724#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/dino.legnickie.strajkujacy.pikieta.25.04.2026.jpg","datePublished":"2026-05-01T21:30:00+00:00","dateModified":"2026-05-15T23:05:00+00:00","author":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11724#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11724"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11724#primaryimage","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/dino.legnickie.strajkujacy.pikieta.25.04.2026.jpg","contentUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/dino.legnickie.strajkujacy.pikieta.25.04.2026.jpg","width":640,"height":469},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11724#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Czym jest kapitalizm?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/","name":"Pracownicza Demokracja","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8","name":".","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11724","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11724"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11724\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11726,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11724\/revisions\/11726"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11725"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11724"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11724"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11724"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}