{"id":11133,"date":"2025-09-01T23:20:00","date_gmt":"2025-09-01T21:20:00","guid":{"rendered":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11133"},"modified":"2025-09-12T14:50:27","modified_gmt":"2025-09-12T12:50:27","slug":"czy-skonczyl-sie-czas-neoliberalizmu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11133","title":{"rendered":"Czy sko\u0144czy\u0142 si\u0119 czas neoliberalizmu?"},"content":{"rendered":"\n
\"Leszek
Leszek Balcerowicz \u2013 najbardziej znany symbol polskiego neoliberalizmu ze swoimi politycznymi \u201erodzicami\u201d, Ronaldem Reaganem i Margaret Thatcher.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

\u017byjemy w nowych czasach, w kt\u00f3rych potrzebujemy nowej polityki.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Za rz\u0105d\u00f3w Bidena dosz\u0142o do wielu zdarze\u0144, kt\u00f3re zdawa\u0142y si\u0119 nie pasowa\u0107 do logiki tradycyjnego neoliberalizmu. Co\u015b si\u0119 zmienia\u0142o i musimy to zrozumie\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Neoliberalizm okre\u015bli\u0142bym mianem zestawu polityk, idei, sposob\u00f3w zarz\u0105dzania kapitalizmem i strategii klasy panuj\u0105cej.<\/p>\n\n\n\n

Jednym z kluczowych sk\u0142adnik\u00f3w tego zjawiska by\u0142o przekonanie, \u017ce podtrzymanie kapitalizmu i zwi\u0119kszenie rentowno\u015bci wymaga\u0142o st\u0142umienia szeregu ruch\u00f3w kontestuj\u0105cych kapitalizm, opresj\u0119 i wyzysk, jakie pojawi\u0142y si\u0119 w latach 60. i 70. XX wieku.<\/p>\n\n\n\n

Neoliberalizm wyni\u00f3s\u0142 do rangi \u015bwi\u0119to\u015bci idee deregulacji rynk\u00f3w finansowych, niezale\u017cno\u015bci bank\u00f3w centralnych itp. Postulowa\u0142 rzucenie gospodarek na pastw\u0119 si\u0142 rynkowych w imi\u0119 ich racjonalizacji, co wi\u0105za\u0142o si\u0119 ze zniszczeniem jednych ga\u0142\u0119zi przemys\u0142u oraz odbudow\u0105 innych.<\/p>\n\n\n\n

W latach 90. XX w. neoliberalizm sta\u0142 si\u0119 sta\u0142ym sk\u0142adnikiem konsensusu klasy panuj\u0105cej. Nie by\u0142 jednak jedynie realizacj\u0105 prostych recept ludzi takich jak Friedrich Hayek czy Milton Friedman.<\/p>\n\n\n\n

Idee te odegra\u0142y istotn\u0105 rol\u0119 w budowaniu sp\u00f3jnego przekazu klasy panuj\u0105cej. Jednak w wielu przypadkach wprowadzanie neoliberalizmu polega\u0142o w du\u017cej mierze na improwizacji.<\/p>\n\n\n\n

Wbrew obiegowym opiniom neoliberalizm nie oznacza\u0142 wcale wycofania si\u0119 pa\u0144stwa. Pa\u0144stwa pozosta\u0142y pot\u0119\u017cnymi graczami w \u015bwiatowej gospodarce, a wydatki pa\u0144stwowe wykazywa\u0142y tendencj\u0119 wzrostow\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Musimy zrozumie\u0107, dlaczego ten porz\u0105dek w\u0142a\u015bnie si\u0119 rozpada i co to oznacza na przysz\u0142o\u015b\u0107. Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107 trzy elementy. Pierwszym z nich jest szczeg\u00f3lne znaczenie mi\u0119dzyimperialnej rywalizacji, a w szczeg\u00f3lno\u015bci konfrontacji mi\u0119dzy USA a Chinami.<\/p>\n\n\n\n

W Chinach gospodark\u0105 wyra\u017anie steruje pa\u0144stwo w ramach systemu kapitalizmu pa\u0144stwowego.<\/p>\n\n\n\n

Wiedz\u0105c to, przedstawiciele zachodniej klasy panuj\u0105cej mog\u0105 odczuwa\u0107 pokus\u0119, by wykorzysta\u0107 swoje pa\u0144stwo w spos\u00f3b dalece autorytarny do walki konkurencyjnej z Chinami. Przybiera to cz\u0119sto brutaln\u0105, militarystyczn\u0105 form\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Po drugie wiele wskazuje na to, \u017ce kapitalizm dotar\u0142 do granic swoich mo\u017cliwo\u015bci. Skutki ekologiczne i ekonomiczne skumulowa\u0142y si\u0119 w wydarzeniach takich jak pandemia, kryzys finansowy z 2008 roku czy obecne wstrz\u0105sy.<\/p>\n\n\n\n

Pa\u0144stwa i powi\u0105zane z nimi banki centralne sta\u0142y si\u0119 niezwykle wa\u017cnymi narz\u0119dziami zarz\u0105dzania kryzysem. Pr\u00f3ba wypl\u0105tania systemu z kryzysu wymaga za ka\u017cdym razem interwencji pa\u0144stwa, w tym w coraz wi\u0119kszym stopniu \u2013 banku centralnego. To prowadzi do erozji neoliberalizmu.<\/p>\n\n\n\n

Trzeci\u0105 kwesti\u0105 pog\u0142\u0119biaj\u0105c\u0105 problemy ekologiczne i ekonomiczne jest fakt, \u017ce zwrot ku neoliberalizmowi nie zaradzi\u0142 kryzysowi rentowno\u015bci kapita\u0142u, kt\u00f3ry n\u0119ka system kapitalistyczny od lat 70. i pocz\u0105tku lat 80. XX w.<\/p>\n\n\n\n

Mamy za sob\u0105 zatem seri\u0119 kryzys\u00f3w, kt\u00f3re cz\u0119\u015bciowo przeobrazi\u0142y system, ale nie przywr\u00f3ci\u0142y rentowno\u015bci do poziom\u00f3w znanych z okresu powojennego boomu lat 50. i 60. XX w.<\/p>\n\n\n\n

Stopy zysku utrzymuj\u0105 si\u0119 na stosunkowo niskim poziomie we wszystkich najwi\u0119kszych gospodarkach, w tym ameryka\u0144skiej, brytyjskiej, francuskiej i niemieckiej. W Chinach stopy zysku zacz\u0119\u0142y spada\u0107 nieco p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n\n\n\n

Z powodu relatywnie niskich st\u00f3p zysku na Zachodzie nast\u0105pi\u0142 zwrot w stron\u0119 kredytowo-finansowej bonanzy b\u0119d\u0105cej pr\u00f3b\u0105 podtrzymania systemu.<\/p>\n\n\n\n

Jednak dok\u0142adnie z tego samego powodu sta\u0142 si\u0119 on wyj\u0105tkowo niestabilny i wymaga powtarzaj\u0105cych si\u0119 interwencji ratunkowych.<\/p>\n\n\n\n

W miar\u0119 jak kapitalizm pogr\u0105\u017ca si\u0119 w stagnacji, zaczyna coraz bardziej przypomina\u0107 gr\u0119 o sumie zerowej, a rywalizacja mi\u0119dzy graczami \u2013 klasami \u2013 staje si\u0119 coraz bardziej brutalna.<\/p>\n\n\n\n

Jest to niezwykle istotny czynnik powoduj\u0105cy erozj\u0119 dotychczasowego konsensusu wok\u00f3\u0142 neoliberalizmu, a tak\u017ce rosn\u0105c\u0105 polaryzacj\u0119 w polityce.<\/p>\n\n\n\n

Musimy zda\u0107 sobie spraw\u0119, \u017ce transformacja kapitalizmu, kt\u00f3rej jeste\u015bmy \u015bwiadkami, nie dokona si\u0119 z dnia na dzie\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Pod koniec lat 20. XX wieku dosz\u0142o w USA do krachu gie\u0142dowego na Wall Street, a w Rosji do konsolidacji stalinizmu. Okres mi\u0119dzy tymi wyda- rzeniami a pojawieniem si\u0119 globalnego konsensusu wok\u00f3\u0142 keynesizmu [polityki gospodarczego interwencjonizmu pa\u0144stwa \u2013 przyp. t\u0142um.] w okresie powojennym trwa\u0142 25?30 lat.<\/p>\n\n\n\n

By\u0142a to brutalna transformacja, kt\u00f3rej towarzyszy\u0142 rozw\u00f3j faszyzmu i kryzys lat 30. XX wieku, a tak\u017ce II wojna \u015bwiatowa. M\u00f3wimy o procesie trwaj\u0105cym dekady. Nie powinni\u015bmy oczekiwa\u0107, \u017ce dzisiejsza transformacja zako\u0144czy si\u0119 szybciej.<\/p>\n\n\n\n

Dodatkow\u0105 trudno\u015bci\u0105 jest fakt, \u017ce w obecnej sytuacji wcale nie jest jasne, jak mia\u0142by wygl\u0105da\u0107 nowy konsensus klasy panuj\u0105cej.<\/p>\n\n\n\n

Politycy pokroju Trumpa nie s\u0105 w obecnej sytuacji odst\u0119pstwem od normy, ale regu\u0142\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Po doj\u015bciu do w\u0142adzy nie przestrzegaj\u0105 porz\u0105dku instytucjonalnego, w polityce zagranicznej s\u0105 nastawieni transakcyjnie, a w relacjach z klas\u0105 posiadaj\u0105c\u0105 kieruj\u0105 si\u0119 zwyk\u0142ym pragmatyzmem.<\/p>\n\n\n\n

Nie rozwi\u0105\u017c\u0105 problem\u00f3w, z kt\u00f3rymi si\u0119 zmagamy, ale s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 procesu transformacji.<\/p>\n\n\n\n

W tym kontek\u015bcie chcia\u0142bym poczyni\u0107 jedn\u0105 uwag\u0119 natury og\u00f3lnej w kwestii tradycji rewolucyjnej. Marksizm odgrywa tu wa\u017cn\u0105 rol\u0119. Musimy spr\u00f3bowa\u0107 odnowi\u0107 t\u0119 tradycj\u0119 w spos\u00f3b kreatywny, patrz\u0105c nie tylko w przesz\u0142o\u015b\u0107, ale tak\u017ce w przysz\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Po\u015br\u00f3d wszystkich okropno\u015bci, jakie dziej\u0105 si\u0119 wok\u00f3\u0142 nas, otwiera si\u0119 przestrze\u0144 dla jawnie antykapitalistycznej, antysystemowej polityki \u2013 polityki opartej na za\u0142o\u017ceniu, \u017ce klasa pracownicza mo\u017ce si\u0119 zbuntowa\u0107 i obali\u0107 system, kt\u00f3ry coraz bardziej nas przygniata.<\/p>\n\n\n\n

Adaptacja transkrypcji wyst\u0105pienia Josepha Choonary podczas tegorocznego \u201eFestiwalu Marksizmu\u201d w Londynie.<\/em><\/p>\n\n\n\n

T\u0142umaczy\u0142 \u0141ukasz Wiewi\u00f3r<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u017byjemy w nowych czasach, w kt\u00f3rych potrzebujemy nowej polityki. Za rz\u0105d\u00f3w Bidena dosz\u0142o do wielu zdarze\u0144, kt\u00f3re zdawa\u0142y si\u0119 nie pasowa\u0107 do logiki tradycyjnego neoliberalizmu. Co\u015b si\u0119 zmienia\u0142o i musimy to zrozumie\u0107. Neoliberalizm okre\u015bli\u0142bym mianem zestawu polityk, idei, sposob\u00f3w zarz\u0105dzania kapitalizmem i strategii klasy panuj\u0105cej. Jednym z kluczowych sk\u0142adnik\u00f3w tego zjawiska by\u0142o przekonanie, \u017ce podtrzymanie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11134,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[336,338],"tags":[26],"class_list":["post-11133","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazeta-wrzesien-2025","category-gazeta-wrzesien-2025-2cd","tag-fetured"],"yoast_head":"\nCzy sko\u0144czy\u0142 si\u0119 czas neoliberalizmu? - Pracownicza Demokracja<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11133\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Czy sko\u0144czy\u0142 si\u0119 czas neoliberalizmu? - Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u017byjemy w nowych czasach, w kt\u00f3rych potrzebujemy nowej polityki. Za rz\u0105d\u00f3w Bidena dosz\u0142o do wielu zdarze\u0144, kt\u00f3re zdawa\u0142y si\u0119 nie pasowa\u0107 do logiki tradycyjnego neoliberalizmu. Co\u015b si\u0119 zmienia\u0142o i musimy to zrozumie\u0107. Neoliberalizm okre\u015bli\u0142bym mianem zestawu polityk, idei, sposob\u00f3w zarz\u0105dzania kapitalizmem i strategii klasy panuj\u0105cej. Jednym z kluczowych sk\u0142adnik\u00f3w tego zjawiska by\u0142o przekonanie, \u017ce podtrzymanie […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11133\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-09-01T21:20:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-09-12T12:50:27+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/rysunek.thatcher.reagan.balcerowicz.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"900\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"600\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\".\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\".\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"5 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11133#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11133\"},\"author\":{\"name\":\".\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"headline\":\"Czy sko\u0144czy\u0142 si\u0119 czas neoliberalizmu?\",\"datePublished\":\"2025-09-01T21:20:00+00:00\",\"dateModified\":\"2025-09-12T12:50:27+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11133\"},\"wordCount\":911,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11133#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/rysunek.thatcher.reagan.balcerowicz.jpg\",\"keywords\":[\"Fetured\"],\"articleSection\":[\"Gazeta - wrzesie\u0144 2025\",\"Gazeta - wrzesie\u0144 2025 - 2cd.\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11133\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11133\",\"name\":\"Czy sko\u0144czy\u0142 si\u0119 czas neoliberalizmu? - Pracownicza Demokracja\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11133#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11133#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/rysunek.thatcher.reagan.balcerowicz.jpg\",\"datePublished\":\"2025-09-01T21:20:00+00:00\",\"dateModified\":\"2025-09-12T12:50:27+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11133#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11133\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11133#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/rysunek.thatcher.reagan.balcerowicz.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/rysunek.thatcher.reagan.balcerowicz.jpg\",\"width\":900,\"height\":600},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11133#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Czy sko\u0144czy\u0142 si\u0119 czas neoliberalizmu?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\",\"name\":\"Pracownicza Demokracja\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\",\"name\":\".\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Czy sko\u0144czy\u0142 si\u0119 czas neoliberalizmu? - Pracownicza Demokracja","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11133","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Czy sko\u0144czy\u0142 si\u0119 czas neoliberalizmu? - Pracownicza Demokracja","og_description":"\u017byjemy w nowych czasach, w kt\u00f3rych potrzebujemy nowej polityki. Za rz\u0105d\u00f3w Bidena dosz\u0142o do wielu zdarze\u0144, kt\u00f3re zdawa\u0142y si\u0119 nie pasowa\u0107 do logiki tradycyjnego neoliberalizmu. Co\u015b si\u0119 zmienia\u0142o i musimy to zrozumie\u0107. Neoliberalizm okre\u015bli\u0142bym mianem zestawu polityk, idei, sposob\u00f3w zarz\u0105dzania kapitalizmem i strategii klasy panuj\u0105cej. Jednym z kluczowych sk\u0142adnik\u00f3w tego zjawiska by\u0142o przekonanie, \u017ce podtrzymanie […]","og_url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11133","og_site_name":"Pracownicza Demokracja","article_published_time":"2025-09-01T21:20:00+00:00","article_modified_time":"2025-09-12T12:50:27+00:00","og_image":[{"width":900,"height":600,"url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/rysunek.thatcher.reagan.balcerowicz.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":".","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":".","Szacowany czas czytania":"5 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11133#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11133"},"author":{"name":".","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"headline":"Czy sko\u0144czy\u0142 si\u0119 czas neoliberalizmu?","datePublished":"2025-09-01T21:20:00+00:00","dateModified":"2025-09-12T12:50:27+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11133"},"wordCount":911,"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11133#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/rysunek.thatcher.reagan.balcerowicz.jpg","keywords":["Fetured"],"articleSection":["Gazeta - wrzesie\u0144 2025","Gazeta - wrzesie\u0144 2025 - 2cd."],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11133","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11133","name":"Czy sko\u0144czy\u0142 si\u0119 czas neoliberalizmu? - Pracownicza Demokracja","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11133#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11133#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/rysunek.thatcher.reagan.balcerowicz.jpg","datePublished":"2025-09-01T21:20:00+00:00","dateModified":"2025-09-12T12:50:27+00:00","author":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11133#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11133"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11133#primaryimage","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/rysunek.thatcher.reagan.balcerowicz.jpg","contentUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/rysunek.thatcher.reagan.balcerowicz.jpg","width":900,"height":600},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=11133#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Czy sko\u0144czy\u0142 si\u0119 czas neoliberalizmu?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/","name":"Pracownicza Demokracja","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8","name":".","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11133","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11133"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11133\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11135,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11133\/revisions\/11135"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11134"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11133"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11133"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11133"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}