{"id":10658,"date":"2025-01-01T23:50:00","date_gmt":"2025-01-01T22:50:00","guid":{"rendered":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=10658"},"modified":"2025-01-07T19:18:26","modified_gmt":"2025-01-07T18:18:26","slug":"kapitalizm-i-kryzys-zdrowia-psychicznego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=10658","title":{"rendered":"Kapitalizm i kryzys zdrowia psychicznego"},"content":{"rendered":"\n
\"05.12.24
05.12.24 Warszawa. Liczna demonstracja:
\u201eStop likwidacji centr\u00f3w zdrowia psychicznego\u201d.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Jak to mo\u017cliwe, \u017ce w dobie rozkwitu technologii medycznych i wiedzy na temat zdrowia oraz ludzkiego organizmu we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie coraz cz\u0119\u015bciej trapi\u0105 nas choroby przewlek\u0142e, choroby psychiczne oraz plaga uzale\u017cnie\u0144?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W Stanach Zjednoczonych, najbogatszym kraju w dziejach, najwy\u017cszy odsetek populacji w\u015br\u00f3d kraj\u00f3w rozwini\u0119tych boryka si\u0119 z przewlek\u0142ymi schorzeniami i oty\u0142o\u015bci\u0105, a na depresj\u0119 cierpi 17,8 proc. doros\u0142ych Amerykan\u00f3w. Jeszcze w 2015 r. odsetek ten wynosi\u0142 10,5 proc. \u015awiatowa Organizacja Zdrowia szacuje, \u017ce do 2030 roku depresja stanie si\u0119 najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105c\u0105 chorob\u0105 na \u015bwiecie. NFZ ocenia, \u017ce w Polsce cierpi na ni\u0105 obecnie a\u017c 1,2 mln os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n

Zrozumienie \u017ar\u00f3de\u0142 cierpienia psychicznego przeby\u0142o d\u0142ug\u0105 drog\u0119. Przez wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 historii domino- wa\u0142y wyja\u015bnienia religijne. Cho\u0107 pierwsze pr\u00f3by materialistycznego uj\u0119cia ludzkiego umys\u0142u si\u0119gaj\u0105 staro\u017cytno\u015bci, to jednak przez wiele stuleci podej\u015bcie to pozostawa\u0142o bezradne wobec cierpienia.<\/p>\n\n\n\n

W drugiej po\u0142owie XIX w. upowszechni\u0142y si\u0119 naznaczone przemoc\u0105 \u201eazyle\u201d psychiatryczne, kt\u00f3re w kr\u00f3tkim czasie zape\u0142ni\u0142y si\u0119 pacjentami. Dominowa\u0142o jednak fatalistyczne prze\u015bwiadczenie o nieuleczalno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Na ten sam okres przypadaj\u0105 narodziny psychologii. Jednym z jej pionier\u00f3w by\u0142 Zygmunt Freud, kt\u00f3ry by\u0142 tak\u017ce prekursorem psychoterapii. Dzi\u015b ju\u017c wiemy, \u017ce wiele z poczynionych przez niego za\u0142o\u017ce\u0144 nie ma \u017cadnych naukowych podstaw.<\/p>\n\n\n\n

Zawdzi\u0119czamy mu jednak od- krycie nieu\u015bwiadomionych motywacji i potrzeb oraz osadzenie cierpienia psychicznego w kontek\u015bcie do\u015bwiadcze\u0144 i \u017cycia spo\u0142ecznego cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n

R\u00f3wnolegle do psychologii rozwija\u0142a si\u0119 psychiatria, kt\u00f3rej podstaw\u0105 by\u0142o za\u0142o\u017cenie, \u017ce ka\u017cda diagnoza zaburze\u0144 psychicznych polega na identyfikacji obiektywnego procesu chorobowego zlokalizowanego w m\u00f3zgu. Jednak tego rodzaju w\u0105skie biomedyczne uj\u0119cie okaza\u0142o si\u0119 niewystarczaj\u0105ce. Nie da si\u0119 w ka\u017cdym przypadku wykaza\u0107 fizjologicznego pod\u0142o\u017ca zaburze\u0144 i chor\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n

Farmaceutykalizacja<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Przedmiotem krytyki psychiatrii jest tak\u017ce powszechna farmaceutykalizacja \u2013 nacisk na rozwi\u0105zywanie problem\u00f3w poprzez za\u017cywanie lek\u00f3w. Pojawiaj\u0105 si\u0119 g\u0142osy, \u017ce cho\u0107 leki psychiatryczne daj\u0105 wielu ludziom kr\u00f3tkotrwa\u0142\u0105 ulg\u0119, to w perspektywie d\u0142ugookresowej przynosz\u0105 wi\u0119cej szk\u00f3d ni\u017c po\u017cytku. Jednocze\u015bnie niedawne metaanalizy dzia\u0142ania antydepresant\u00f3w ujawni\u0142y por\u00f3wnywaln\u0105 skuteczno\u015b\u0107 lek\u00f3w i placebo.<\/p>\n\n\n\n

Tak si\u0119 jednak sk\u0142ada, \u017ce przemys\u0142 farmaceutyczny nale\u017cy do jednej z najbardziej dochodowych bran\u017c. Nic zatem dziwnego, \u017ce w systemie opartym na pogoni za zyskiem to pieni\u0105dze wyznaczaj\u0105 trendy w leczeniu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u201eMelancholia\u201d Edvarda Muncha<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Model psychospo\u0142eczny<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W ostatnich latach umacnia si\u0119 jednak nowy spos\u00f3b postrzegania zagadnie\u0144 zdrowia psychicznego, Mo\u017cna go okre\u015bli\u0107 mianem modelu psychospo\u0142ecznego. Opiera si\u0119 on na przekonaniu, \u017ce na zdrowie psychiczne wp\u0142ywa szereg czynnik\u00f3w spo\u0142ecznych i \u015brodowiskowych. Ryzyko cierpienia psychicznego wi\u0105\u017ce si\u0119 przede wszystkim z traum\u0105, ale tak\u017ce do\u015bwiadczeniami ub\u00f3stwa, dyskryminacji czy migracji. Szczeg\u00f3lnie istotne s\u0105 do\u015bwiadczenia dzieci\u0144stwa: np. wczesna separacja od opiekun\u00f3w, przemoc fizyczna, seksualna, emocjonalna czy nawet przemoc r\u00f3wie\u015bnicza w szkole.<\/p>\n\n\n\n

O ile nowy model stanowi krok naprz\u00f3d w stosunku do dotychczasowych przekona\u0144, o tyle nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce czynniki zewn\u0119trzne nie istniej\u0105 w pr\u00f3\u017cni. S\u0105 one pochodn\u0105 warunk\u00f3w ekonomiczno-spo\u0142ecznych kszta\u0142towanych przez system, a ten wp\u0142ywa nie tylko na zdrowie, ale te\u017c na dost\u0119pne formy leczenia. Niestety w \u015bwiecie skomercjalizowanej ochrony zdrowia bardziej op\u0142aca si\u0119 leczy\u0107 ni\u017c wyleczy\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Ilo\u015b\u0107 sprzedanych lek\u00f3w jest miar\u0105 sukcesu ekonomicznego, cho\u0107 niekoniecznie poprawy stanu zdrowia publicznego.<\/p>\n\n\n\n

Karol Marks<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dlatego doskona\u0142ym dope\u0142nieniem modelu psychospo\u0142ecznego mo\u017ce by\u0107 analiza wykorzystuj\u0105ca kategorie zaproponowane przez Karola Marksa. Po pierwsze, kluczowe jest uznanie (w duchu materializmu), \u017ce ludzie s\u0105 istotami biologicznymi \u2013 zwierz\u0119tami maj\u0105cymi wiele potrzeb, kt\u00f3rych niezaspokojenie w najlepszym razie doprowadzi do zahamowania rozwoju, a w najgorszym \u2013 do \u015bmierci. W kontek\u015bcie dobrostanu psychicznego kluczowe s\u0105 potrzeby autonomii, rozwoju, relacji spo\u0142ecznych, bezpiecze\u0144stwa i sprawiedliwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Po drugie, niezmiernie wa\u017cne jest wskazanie, \u017ce \u017ar\u00f3d\u0142a i formy cierpienia psychicznego s\u0105 osadzone w konkretnym kontek\u015bcie spo\u0142eczno-ekonomicznym danego spo\u0142ecze\u0144stwa. Kapitalizm jest ustrojem opartym na wyzysku i rywalizacji.<\/p>\n\n\n\n

Te dwa kluczowe zjawiska s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142em ogromnego obci\u0105\u017cenia psychicznego \u2013 szczeg\u00f3lnie w przypadku klasy pracowniczej, ale system niezawodnie reprodukuje wszelkie czynniki pogarszaj\u0105ce dobrostan psychiczny ludzi, takie jak ub\u00f3stwo, nier\u00f3wno\u015bci, autorytaryzm, wojny i dewastacja \u015brodowiska.<\/p>\n\n\n\n

Po trzecie, ogromnie istotne jest spojrzenie dialektyczne, kt\u00f3re uznaje, \u017ce nie da si\u0119 sprowadzi\u0107 kwestii zdrowia psychicznego do jednego czynnika (np. genetycznego) oraz \u017ce poszczeg\u00f3lne czynniki wzajemnie na siebie oddzia\u0142uj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Jednak nie jest to proces jednostronny \u2013 reaguj\u0105c na swoje do\u015bwiadczenia, ludzie cz\u0119sto pr\u00f3buj\u0105 si\u0119 im przeciwstawi\u0107. Kilkadziesi\u0105t lat temu w Wielkiej Brytanii rocznie odnotowano kilka milion\u00f3w dni nie- przepracowanych z powodu strajk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Obecnie takich dni jest zaledwie kilkaset tysi\u0119cy, a g\u0142\u00f3wnym powodem nieobecno\u015bci w pracy jest stres. Wygl\u0105da na to, \u017ce spadek poziomu walk pracowniczych prze\u0142o\u017cy\u0142 si\u0119 na pogorszenie stanu zdrowia psychicznego pracownik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Alienacja<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Przydatna dla wyja\u015bnienia roli systemu jako \u017ar\u00f3d\u0142a cierpienia psychicznego jest koncepcja alienacji (wyobcowania), kt\u00f3r\u0105 Marks rozwin\u0105\u0142 w \u201eR\u0119kopisach filozoficzno-ekonomicznych\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Zdaniem Marksa w kapitalizmie pracownik jest wyobcowany wzgl\u0119dem tego, co go definiuje jako cz\u0142owieka, tj. wzgl\u0119dem w\u0142asnej pracy. Nie ma kontroli ani nad jej przebiegiem, ani nad jej wytworami.<\/p>\n\n\n\n

Do\u015bwiadczeniem typowym dla kapitalizmu jest te\u017c alienacja wzgl\u0119dem innych ludzi \u2013 na najbardziej oczywistym poziomie pomi\u0119dzy wyzyskuj\u0105cymi a wyzyskiwanymi.<\/p>\n\n\n\n

Niestety stan wyobcowania dotyczy tak\u017ce relacji mi\u0119dzy samymi pracownikami: poniewa\u017c si\u0142a robocza jest zwyk\u0142ym towarem sprzedawanym na rynku pracy, pracownicy musz\u0105 ze sob\u0105 konkurowa\u0107 o prac\u0119 i inne ograniczone zasoby, co stwarza materialne warunki sprzyjaj\u0105ce powstawaniu podzia\u0142\u00f3w, takich jak rasizm, seksizm czy homofobia.<\/p>\n\n\n\n

Gabor Mat\u00e9, kanadyjski lekarz oraz popularyzator wiedzy na temat zdrowia i uzale\u017cnie\u0144, w swojej ksi\u0105\u017cce \u201eMit normalno\u015bci\u201d wskazuje jednoznacznie na toksyczne warunki \u017cycia jako g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0119 globalnego kryzysu zdrowia psychicznego.<\/p>\n\n\n\n

\u017bycie wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka naznaczone jest w coraz wi\u0119kszym stopniu pi\u0119tnem ogromnych nier\u00f3wno\u015bci spo\u0142ecznych, ci\u0105g\u0142ej rywalizacji, wojny, a tak\u017ce kryzysu ekonomicznego, klimatycznego czy migracyjnego.<\/p>\n\n\n\n

Wsp\u00f3lnym mianownikiem tych wszystkich czynnik\u00f3w jest kapitalizm ze swoj\u0105 logik\u0105 d\u0105\u017cenia do maksymalizacji zysku za wszelk\u0105 cen\u0119 \u2013 kosztem ludzkiego \u017cycia i zdrowia oraz stabilno\u015bci ekosystemu.<\/p>\n\n\n\n

\u017bycie w tych warunkach wi\u0105\u017ce si\u0119 z ci\u0105g\u0142ym stresem emocjonalnym, spot\u0119gowanym poczuciem niepewno\u015bci, brakiem kontroli, konfliktami oraz chaosem informacyjnym. Stres ten jest jednym z g\u0142\u00f3wnych czynnik\u00f3w zaburzaj\u0105cych r\u00f3wnowag\u0119 proces\u00f3w biologicznych zachodz\u0105cych w ludzkim organizmie ju\u017c od pierwszych dni \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

Jak pisze Mat\u00e9, kapitalizm skutecznie kszta\u0142tuje \u201enie tylko kultur\u0119, polityk\u0119 i prawo, lecz tak\u017ce podsystemy, takie jak \u015brodowisko akademickie, edukacja, nauka, wiadomo\u015bci, sport, medycyna, wychowywanie dzieci i rozrywka popularna. Hegemonia kultury materialistycznej jest dzi\u015b totalna i przyczynia si\u0119 do powszechnego nieszcz\u0119\u015bcia\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Mat\u00e9 powo\u0142uje si\u0119 te\u017c na badania, kt\u00f3re jednoznacznie wykazuj\u0105 spadek poziomu odczuwanego szcz\u0119\u015bcia i zadowolenia z \u017cycia u os\u00f3b, u kt\u00f3rych wysoko na li\u015bcie cel\u00f3w znajduj\u0105 si\u0119 aspiracje materialne. Ho\u0142dowanie warto\u015bciom promowanym w spo\u0142ecze\u0144stwie konsumpcyjnym koreluje r\u00f3wnie\u017c z cz\u0119stszym wyst\u0119powaniem depresji, stan\u00f3w l\u0119kowych i uzale\u017cnie\u0144 od substancji psychoaktywnych.<\/p>\n\n\n\n

W toksycznym spo\u0142ecze\u0144stwie klasowym istotn\u0105 rol\u0119 odgrywa tak\u017ce g\u0142\u0119boko zakorzeniona opresja kobiet. Jaki pisze Mat\u00e9, \u201ekobiety s\u0105 zdecydowanie podatniejsze na choroby przewlek\u0142e na d\u0142ugo przed osi\u0105gni\u0119ciem podesz\u0142ego wieku i d\u0142u\u017cej \u017cyj\u0105 w z\u0142ym stanie zdrowia i niepe\u0142nosprawno\u015bci\u201d.<\/p>\n\n\n\n

U kobiet dwukrotnie cz\u0119\u015bciej ni\u017c u m\u0119\u017cczyzn wyst\u0119puj\u0105 stany l\u0119kowe, depresja i zesp\u00f3\u0142 stresu pourazowego.<\/p>\n\n\n\n

Ju\u017c na etapie wczesnego dzieci\u0144stwa, mi\u0119dzy innymi wskutek powszechnej socjalizacji do odgrywania stereotypowych r\u00f3l p\u0142ciowych, u dziewczynek wykszta\u0142ca si\u0119 szkodliwy mechanizm t\u0142umienia emocji, kt\u00f3rego celem jest utrzymanie bezpiecznych relacji.<\/p>\n\n\n\n

Do tego dochodzi powszechna w spo\u0142ecze\u0144stwie seksualizacja (w przeciwie\u0144stwie do prawdziwej wolno\u015bci i r\u00f3wno\u015bci seksualnej), promowanie nierealistycznych kanon\u00f3w urody, a tak\u017ce konieczno\u015b\u0107 \u0142\u0105czenia pracy zawodowej z obowi\u0105zkami opieki nad potomstwem i prowadzeniem gospodarstwa domowego, kt\u00f3re bardzo cz\u0119sto spoczywaj\u0105 g\u0142\u00f3wnie na barkach kobiet.<\/p>\n\n\n\n

W toksycznym spo\u0142ecze\u0144stwie cz\u0119sto dochodzi do traumy, a ta nierzadko prowadzi do rozwoju uzale\u017cnie\u0144. W powszechnym przekazie uzale\u017cnienia postrzegane s\u0105 w kategoriach choroby lub skutku \u201ez\u0142ych wybor\u00f3w\u201d.<\/p>\n\n\n\n

W opinii Mat\u00e9 oba podej\u015bcia obarczone s\u0105 jednak b\u0142\u0119dem. Teza o z\u0142ych wyborach sugeruje, \u017ce cz\u0142owiek sam decyduje si\u0119 popa\u015b\u0107 w uzale\u017cnienie, a teza o chorobie \u2013 cho\u0107 zdecydowanie bardziej empatyczna \u2013 oddziela sfer\u0119 biologiczn\u0105 od emocjonalnej i doszukuje si\u0119 przyczyn w zaburzeniu biochemii m\u00f3zgu.<\/p>\n\n\n\n

Tymczasem, jak podkre\u015bla Mat\u00e9, za histori\u0105 ka\u017cdej osoby uzale\u017cnionej stoj\u0105 traumatyczne do\u015bwiadczenia, na kt\u00f3re w znacznej mierze wp\u0142yw maj\u0105 uwarunkowania systemowe.<\/p>\n\n\n\n

Trwaj\u0105cy obecnie powa\u017cny kryzys zdrowia publicznego jest jednym z przejaw\u00f3w zaostrzaj\u0105cego si\u0119 wielowymiarowego kryzysu kapitalizmu.<\/p>\n\n\n\n

Pi\u0119trz\u0105ce si\u0119 problemy polityczne, spo\u0142eczne, ekonomiczne i ekologiczne nigdy nie by\u0142y r\u00f3wnie pal\u0105ce, a jednocze\u015bnie r\u00f3wnie odleg\u0142e od rozwi\u0105zania.<\/p>\n\n\n\n

W tym kontek\u015bcie cierpienie psychiczne staje si\u0119 \u2013 s\u0142owami Gabora Mat\u00e9 \u2013 \u201enaturaln\u0105 reakcj\u0105 na nienaturalne okoliczno\u015bci\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\u0141ukasz Wiewi\u00f3r<\/strong>
Tomasz Wiewi\u00f3r<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jak to mo\u017cliwe, \u017ce w dobie rozkwitu technologii medycznych i wiedzy na temat zdrowia oraz ludzkiego organizmu we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie coraz cz\u0119\u015bciej trapi\u0105 nas choroby przewlek\u0142e, choroby psychiczne oraz plaga uzale\u017cnie\u0144? W Stanach Zjednoczonych, najbogatszym kraju w dziejach, najwy\u017cszy odsetek populacji w\u015br\u00f3d kraj\u00f3w rozwini\u0119tych boryka si\u0119 z przewlek\u0142ymi schorzeniami i oty\u0142o\u015bci\u0105, a na depresj\u0119 cierpi […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10659,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[316],"tags":[97],"class_list":["post-10658","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazeta-styczen-2025","tag-featured"],"yoast_head":"\nKapitalizm i kryzys zdrowia psychicznego - Pracownicza Demokracja<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=10658\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Kapitalizm i kryzys zdrowia psychicznego - Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Jak to mo\u017cliwe, \u017ce w dobie rozkwitu technologii medycznych i wiedzy na temat zdrowia oraz ludzkiego organizmu we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie coraz cz\u0119\u015bciej trapi\u0105 nas choroby przewlek\u0142e, choroby psychiczne oraz plaga uzale\u017cnie\u0144? W Stanach Zjednoczonych, najbogatszym kraju w dziejach, najwy\u017cszy odsetek populacji w\u015br\u00f3d kraj\u00f3w rozwini\u0119tych boryka si\u0119 z przewlek\u0142ymi schorzeniami i oty\u0142o\u015bci\u0105, a na depresj\u0119 cierpi […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=10658\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Pracownicza Demokracja\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-01-01T22:50:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-01-07T18:18:26+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/demonstracja.stop_.likwidacji-centrow.zdrowia.psychicznego.05.12.2024.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"900\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\".\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\".\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=10658#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=10658\"},\"author\":{\"name\":\".\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"headline\":\"Kapitalizm i kryzys zdrowia psychicznego\",\"datePublished\":\"2025-01-01T22:50:00+00:00\",\"dateModified\":\"2025-01-07T18:18:26+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=10658\"},\"wordCount\":1590,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=10658#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/demonstracja.stop_.likwidacji-centrow.zdrowia.psychicznego.05.12.2024.jpg\",\"keywords\":[\"Featured\"],\"articleSection\":[\"Gazeta - stycze\u0144 2025\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=10658\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=10658\",\"name\":\"Kapitalizm i kryzys zdrowia psychicznego - Pracownicza Demokracja\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=10658#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=10658#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/demonstracja.stop_.likwidacji-centrow.zdrowia.psychicznego.05.12.2024.jpg\",\"datePublished\":\"2025-01-01T22:50:00+00:00\",\"dateModified\":\"2025-01-07T18:18:26+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=10658#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=10658\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=10658#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/demonstracja.stop_.likwidacji-centrow.zdrowia.psychicznego.05.12.2024.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/demonstracja.stop_.likwidacji-centrow.zdrowia.psychicznego.05.12.2024.jpg\",\"width\":1200,\"height\":900},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=10658#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Kapitalizm i kryzys zdrowia psychicznego\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/\",\"name\":\"Pracownicza Demokracja\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8\",\"name\":\".\",\"url\":\"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Kapitalizm i kryzys zdrowia psychicznego - Pracownicza Demokracja","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=10658","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Kapitalizm i kryzys zdrowia psychicznego - Pracownicza Demokracja","og_description":"Jak to mo\u017cliwe, \u017ce w dobie rozkwitu technologii medycznych i wiedzy na temat zdrowia oraz ludzkiego organizmu we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie coraz cz\u0119\u015bciej trapi\u0105 nas choroby przewlek\u0142e, choroby psychiczne oraz plaga uzale\u017cnie\u0144? W Stanach Zjednoczonych, najbogatszym kraju w dziejach, najwy\u017cszy odsetek populacji w\u015br\u00f3d kraj\u00f3w rozwini\u0119tych boryka si\u0119 z przewlek\u0142ymi schorzeniami i oty\u0142o\u015bci\u0105, a na depresj\u0119 cierpi […]","og_url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=10658","og_site_name":"Pracownicza Demokracja","article_published_time":"2025-01-01T22:50:00+00:00","article_modified_time":"2025-01-07T18:18:26+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":900,"url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/demonstracja.stop_.likwidacji-centrow.zdrowia.psychicznego.05.12.2024.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":".","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":".","Szacowany czas czytania":"8 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=10658#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=10658"},"author":{"name":".","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"headline":"Kapitalizm i kryzys zdrowia psychicznego","datePublished":"2025-01-01T22:50:00+00:00","dateModified":"2025-01-07T18:18:26+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=10658"},"wordCount":1590,"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=10658#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/demonstracja.stop_.likwidacji-centrow.zdrowia.psychicznego.05.12.2024.jpg","keywords":["Featured"],"articleSection":["Gazeta - stycze\u0144 2025"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=10658","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=10658","name":"Kapitalizm i kryzys zdrowia psychicznego - Pracownicza Demokracja","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=10658#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=10658#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/demonstracja.stop_.likwidacji-centrow.zdrowia.psychicznego.05.12.2024.jpg","datePublished":"2025-01-01T22:50:00+00:00","dateModified":"2025-01-07T18:18:26+00:00","author":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=10658#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=10658"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=10658#primaryimage","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/demonstracja.stop_.likwidacji-centrow.zdrowia.psychicznego.05.12.2024.jpg","contentUrl":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/demonstracja.stop_.likwidacji-centrow.zdrowia.psychicznego.05.12.2024.jpg","width":1200,"height":900},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?p=10658#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Kapitalizm i kryzys zdrowia psychicznego"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#website","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/","name":"Pracownicza Demokracja","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/#\/schema\/person\/111010f0277257eac5a64dace1cd1ad8","name":".","url":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10658","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10658"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10658\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10661,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10658\/revisions\/10661"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/10659"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10658"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10658"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracowniczademokracja.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10658"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}